៩. ទុតិយទុដ្ឋទោសសិក្ខាបទវណ្ណនា

៣៩១. នវមេ មេត្តិយំ ភិក្ខុនិន្តិ លិង្គនាសនាយ នាសិតាយបិ តស្សា ភូតបុព្ពវោហារំ គហេត្វា វុត្តំ. អញ្ញភាគស្សាតិ ថេរស្ស មនុស្សជាតិភិក្ខុភាវតោ អញ្ញស្ស តិរច្ឆានជាតិឆគលកភាវសង្ខាតស្ស កោដ្ឋាសស្ស. ឥទន្តិ សាមញ្ញតោ នបុំសកលិង្គេន វុត្តំ, អយំ ឆគលកោតិ អត្ថោ. អញ្ញភាគោតិ យថាវុត្តតិរច្ឆានជាតិឆគលកភាវសង្ខាតោ អញ្ញោ កោដ្ឋាសោ, អញ្ញភាគស្ស ឥទន្តិ អញ្ញភាគិយន្តិ បឋមវិគ្គហស្ស អត្ថោ, អញ្ញភាគមត្ថីតិ ទុតិយវិគ្គហស្ស, ទ្វីហិបិ ឆគលកោវ វុត្តោ. ឥទានិ ទ្វីហិបិ វិគ្គហេហិ វុត្តមេវត្ថំ វិត្ថារតោ ទស្សេន្តោ ‘‘យោ ហិ សោ’’តិអាទិមាហ. តត្ថ យោ ហិ សោ ឆគលកោ វុត្តោ, សោ អញ្ញស្ស ភាគស្ស ហោតីតិ ច អញ្ញភាគិយសង្ខ្យំ លភតីតិ ច យោជនា. ទុតិយវិគ្គហស្ស អត្ថំ ទស្សេតុំ ‘‘សោ វា’’តិអាទិ វុត្តំ. អធិករណន្តិ វេទិតព្ពោតិ ឯត្ថាបិ យោ ហិ សោ ‘‘ទព្ពោ មល្លបុត្តោ នាមា’’តិ ឆគលកោ វុត្តោ, សោតិ អានេត្វា សម្ពន្ធិតព្ពំ. តញ្ហិ សន្ធាយាតិ ‘‘ទព្ពោ’’តិ នាមករណស្ស អធិដ្ឋានភូតំ ឆគលកំ សន្ធាយ. តេ ភិក្ខូតិ តេ អនុយុញ្ជន្តា ភិក្ខូ. អាបត្តិយាបិ បុគ្គលាធិដ្ឋានត្តា ‘‘បុគ្គលានំយេវ លេសា’’តិ វុត្តំ.

៣៩៣. យា ច សា អវសានេ…បេ… ចោទនា វុត្តាតិ ‘‘ភិក្ខុ សង្ឃាទិសេសំ អជ្ឈាបជ្ជន្តោ ទិដ្ឋោ ហោតិ សង្ឃាទិសេសេ សង្ឃាទិសេសទិដ្ឋិ ហោតិ, តញ្ចេ បារាជិកេន ចោទេតី’’តិអាទិំ (បារា. ៤០៧) ចោទនាភេទំ សន្ធាយ វទតិ. សត្តន្នម្បិ អាបត្តីនំ បច្ចេកំ បារាជិកត្តាទិសាមញ្ញេបិ មេថុនាទិន្នាទានាទិវត្ថុតោ, រាគទោសត្តាទិសភាវតោ ច វិសភាគតាបិ អត្ថីតិ អាហ ‘‘យស្មា បន…បេ… ន ហោតី’’តិ.

វុត្តនយេនេវាតិ ‘‘សភាគវិសភាគវត្ថុតោ’’តិអាទិនា (បារា. អដ្ឋ. ២.៣៩៣) វុត្តនយេន. កម្មលក្ខណំ, តំមនសិការោ ច អវិបន្នកម្មស្ស និមិត្តតោ ផលូបចារេន កម្មន្តិ វុច្ចតីតិ អាហ ‘‘តំ និស្សាយ ឧប្បជ្ជនតោ’’តិ. បរិវាសាទិំ និស្សាយ មានត្តាទីនំ ឧប្បជ្ជនតោ ‘‘បុរិមំ បុរិម’’ន្តិអាទិ វុត្តំ.

៣៩៥. សវត្ថុកំ កត្វាតិ បុគ្គលាធិដ្ឋានំ កត្វា. ទីឃាទិនោតិ ទីឃរស្សាទិលិង្គស្ស. ទិដ្ឋាទិនោតិ ទិដ្ឋបុព្ពាទិនោ.

៤០៨. ឯវំ តថាសញ្ញីតិ អញ្ញស្ស មេថុនាទិកិរិយំ ទិស្វា ‘‘អយំ សោ’’តិ ឯវំ តថាសញ្ញី. អង្គានិ បឋមទុដ្ឋទោសេ វុត្តសទិសានិ, ឥធ បន កិញ្ចិទេសំ លេសមត្តំ ឧបាទិយនា អធិកា.

ទុតិយទុដ្ឋទោសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.