៤. អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៩០. ចតុត្ថេ បរេហិ បត្តេ បាតិយមានានំ ភិក្ខាបិណ្ឌានំ បាតោ សន្និបាតោតិ បិណ្ឌបាតោតិ ភិក្ខាហារោ វុច្ចតិ, តំសទិសតាយ អញ្ញោបិ យោ កោចិ ភិក្ខាចរិយំ វិនា ភិក្ខូហិ លទ្ធោ បិណ្ឌបាតោត្វេវ វុច្ចតិ. បតិ ឯតិ ឯតស្មាតិ បច្ចយោតិ អាហ ‘‘បតិករណដ្ឋេន បច្ចយោ’’តិ. រោគទុក្ខានំ វា បដិបក្ខភាវេន អយតិ បវត្តតីតិ បច្ចយោ. សប្បាយស្សាតិ ហិតស្ស. នគរបរិក្ខារេហីតិ នគរំ បរិវារេត្វា រក្ខណកេហិ. រាជូនំ គេហបរិក្ខេបោ បរិខា ឧទ្ទាបោ បាការោ ឯសិកា បលិឃោ អដ្ដោតិ ឥមេ សត្ត នគរបរិក្ខារាតិ វទន្តិ. សេតបរិក្ខារោតិ វិសុទ្ធិសីលាលង្ការោ. អរិយមគ្គោ ហិ ឥធ ‘‘រថោ’’តិ អធិប្បេតោ, តស្ស ច សម្មាវាចាទយោ អលង្ការដ្ឋេន ‘‘បរិក្ខារា’’តិ វុត្តា. ចក្កវីរិយោតិ វីរិយចក្កោ. ជីវិតបរិក្ខារាតិ ជីវិតស្ស បវត្តិការណានិ. សមុទានេតព្ពាតិ សម្មា ឧទ្ធំ អានេតព្ពា បរិយេសិតព្ពា.

២៩១. ឧបចារេតិ យត្ថ ឋិតោ វិញ្ញាបេតុំ សក្កោតិ, តាទិសេ ឋានេ. កាមោ ចេវ ហេតុ ច បារិចរិយា ច អត្ថោតិ បាឡិយំ ‘‘អត្តនោ កាមំ, អត្តនោ ហេតុំ, អត្តនោ អធិប្បាយំ, អត្តនោ បារិចរិយ’’ន្តិ (បារា. ២៩២) វុត្តេសុ ឥមេសុ ចតូសុ បទេសុ កាមោ, ហេតុ, បារិចរិយា ច អដ្ឋកថាយំ វុត្តេ បឋមេ អត្ថវិកប្បេ វិគ្គហវាក្យាធិប្បាយសូចនតោ អត្ថោ. សេសន្តិ អធិប្បាយបទមេកំ. ព្យញ្ជនន្តិ ព្យញ្ជនមត្តំ, បឋមវិកប្បានុបយោគិតាយ វចនមត្តន្តិ អត្ថោ. ទុតិយេ អត្ថវិកប្បេបិ ឯសេវ នយោ.

យថាវុត្តមេវ អត្ថំ បទភាជនេន សំសន្ទិត្វា ទស្សេតុំ ‘‘អត្តនោ កាមំ អត្តនោ ហេតុំ អត្តនោ បារិចរិយន្តិ ហិ វុត្តេ ជានិស្សន្តិ បណ្ឌិតា’’តិអាទិ អារទ្ធំ. ឥទំ វុត្តំ ហោតិ – ‘‘អត្តនោ ហេតុ’’ន្តិ វុត្តេ អត្តនោ អត្ថាយាតិ អយមត្ថោ វិញ្ញាយតិ, ‘‘អត្តនោ កាមំ អត្តនោ បារិចរិយ’’ន្តិ វុត្តេ កាមេន បារិចរិយាតិ អយមត្ថោ វិញ្ញាយតិ. តស្មា ឥមេហិ តីហិ បទេហិ អត្តនោ អត្ថាយ កាមេន បារិចរិយា អត្តកាមបារិចរិយាតិ ឥមំ អត្ថវិកប្បំ វិញ្ញូ ជានិស្សន្តិ. ‘‘អត្តនោ អធិប្បាយ’’ន្តិ វុត្តេ បន អធិប្បាយ-សទ្ទស្ស កាមិត-សទ្ទេន សមានត្ថភាវតោ អត្តនា អធិប្បេតកាមិតដ្ឋេន អត្តកាមបារិចរិយាតិ ឥមមត្ថំ វិកប្បំ វិញ្ញូ ជានិស្សន្តិ.

ឯតទគ្គន្តិ ឯសា អគ្គា. ទុដ្ឋុល្លវាចាសិក្ខាបទេបិ (បារា. ២៨៥) កាមំ ‘‘យាចតិបិ អាយាចតិបី’’តិ ឯវំ មេថុនយាចនំ អាគតំ, តំ បន ទុដ្ឋុល្លវាចស្សាទរាគវសេន វុត្តំ, ឥធ បន អត្តនោ មេថុនស្សាទរាគវសេនាតិ អយំ វិសេសោ.

វិនីតវត្ថូសុ ‘‘អគ្គទានំ ទេហី’’តិ ឥទំ អត្តនោ អត្ថាយ វុត្តំ, ទុដ្ឋុល្លវាចាសិក្ខាបទេ បន បរត្ថាយបិ វុត្តេ សីសំ ឯតីតិ វេទិតព្ពំ. សុភគាតិ ឥស្សរិយាទីហិ សុន្ទរេហិ ភគេហិ សមន្នាគតា. មនុស្សិត្ថី, តថាសញ្ញិតា, អត្តកាមបារិចរិយាយ រាគោ, តេន កាមបារិចរិយយាចនំ, តង្ខណវិជាននន្តិ ឥមានេត្ថ បញ្ច អង្គានិ.

អត្តកាមបារិចរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.