សោឡសមហាវារវណ្ណនា
បញ្ញត្តិវារវណ្ណនា
១-២. សីលសមាធិបញ្ញាវិមុត្តិវិមុត្តិញាណទស្សនសង្ខាតស្ស ធម្មក្ខន្ធសរីរស្ស សាសនេតិ អត្ថោ. បរិវារោតិ សង្គហំ យោ សមារុឡ្ហោ, តស្ស បរិវារស្ស. វិនយភូតា បញ្ញត្តិ វិនយបញ្ញត្តិ. ‘‘បញ្ញត្តិកាលំ ជានតា’’តិ ទុកនយវសេន វត្វា បុន សុត្តន្តនយេន វត្តុំ ‘‘អបិច បុព្ពេនិវាសាទីហី’’តិ វុត្តំ. តត្ថ បស្សនំ នាម ទស្សនត្តា ទិព្ពចក្ខុនា យោជិតំ បដិវេធញាណទស្សនំ. ទេសនាបញ្ញាយ បស្សតាតិ អាសយានុសយាទិកេ. បុច្ឆាយាតិ សត្តមី. បុនបិ ឯត្ថាតិ បុច្ឆាវិស្សជ្ជនេ. មិច្ឆាទិដ្ឋីតិ នត្ថិកទិដ្ឋិ អន្តគ្គាហិកទិដ្ឋិ. ‘‘អាជីវហេតុ បញ្ញត្តានី’’តិ វចនតោ ឥមានិ ឆ សិក្ខាបទានិ ឋបេត្វា សេសា អាចារវិបត្តិ នាមាតិ វេទិតព្ពំ. កាយេន បន អាបត្តិំ អាបជ្ជតីតិ ឯត្ថ ‘‘បុព្ពភាគេ សេវនចិត្តមង្គំ កត្វា កាយទ្វារសង្ខាតំ វិញ្ញត្តិំ ជនយិត្វា បវត្តចិត្តុប្បាទសង្ខាតំ អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ, កិញ្ចាបិ ចិត្តេន សមុដ្ឋាបិតា វិញ្ញត្តិ, តថាបិ ចិត្តេន អធិប្បេតស្ស អត្ថស្ស វិញ្ញត្តិយា សាធិតត្តា ‘កាយទ្វារេន អាបជ្ជតី’តិ វុត្ត’’ន្តិ ឥមមត្ថំ សន្ធាយ វុត្តំ, ន ភណ្ឌនាទិត្តយវូបសមំ. អាបាណកោដិកន្តិ ជីវិតបរិយន្តំ កត្វា. បោរាណកេហិ មហាថេរេហីតិ សីហឡទីបេ មហាថេរេហិ បោត្ថកំ អារោបិតកាលេ ឋបិតាតិ អត្ថោ. ‘‘ចតុត្ថសង្គីតិសទិសា បោត្ថការុឡ្ហសង្គីតិ អហោសី’’តិ វុត្តំ.
មហាវិភង្គេ បញ្ញត្តិវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
កតាបត្តិវារាទិវណ្ណនា
១៦៦. កតាបត្តិវារេ ‘‘សង្ឃិកំ មញ្ចំ វា’’តិអាទិ អជ្ឈោកាសត្តា វិហារព្ភន្តរេបិ អាបជ្ជនតោ លេឌ្ឌុបាតាតិក្កមវសេន វុត្តំ. ទុតិយេ សេយ្យំ សន្ថរិត្វាតិ អព្ភន្តរេ សន្ថរិតភាវតោ វិហារតោ ពហិគមនេបិ តំទិវសានាគមេ អាបជ្ជនតោ ‘‘បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេតី’’តិ វុត្តំ.
១៧១. សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេន្តោ ចតស្សោ អាបត្តិយោតិ ឯត្ថ កិញ្ចាបិ តស្មិំ សិក្ខាបទេ តិរច្ឆានគតបាណោវ អធិប្បេតោ, អថ ខោ បាណោតិ វោហារសាមញ្ញតោ អត្ថុទ្ធារវសេន ‘‘ចតស្សោ’’តិ វុត្តំ. ឯស នយោ អញ្ញេសុបិ ឯវរូបេសុ ឋានេសុ.
១៧៣. វិកាលេ គាមប្បវេសនេ ‘‘បឋមំ បាទំ បរិក្ខេបំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’តិ វុត្តត្តា ឧបចារេ នាបជ្ជតិ, បរិក្ខេបំ អតិក្កមិត្វាវ អាបជ្ជតីតិ សិទ្ធមេវា’’តិ វទន្តិ.
១៩៣. បច្ចយវារេ បុរិមវារតោ វិសេសោ អត្ថិយេវ, ‘‘មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តោ កតិ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតី’’តិ វុត្តេ ជតុមដ្ឋកស្សោកាសោ ន ជាតោ, ឥធ បន ‘‘មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវនបច្ចយា’’តិ វុត្តេ បុគ្គលនិទ្ទេសាភាវា ជតុមដ្ឋកញ្ច បវិដ្ឋំ, ឯវំ វិសេសោ អត្ថិ. តថា ឯវរូបេសុ ឋានេសុ.
មហាវិភង្គេ ច ភិក្ខុនិវិភង្គេ សោឡសមហាវារវណ្ណនា និដ្ឋិតា.