៣. វស្សូបនាយិកក្ខន្ធកវណ្ណនា

វស្សូបនាយិកានុជាននកថាវណ្ណនា

១៨៤. មហាអដ្ឋកថាយម្បិ ‘‘សង្កាសយិស្សន្តី’’តិ បាឋោ, ទីបវាសិនោ ‘‘សង្កាបយិស្សន្តី’’តិ បឋន្តិ កិរ. ‘‘កតិ នុ ខោ វស្សូបនាយិកា’’តិ ចិន្តាយំ ‘‘កិំ និមិត្ត’’ន្តិ វុត្តេ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វស្សំ ឧបគន្តុ’’ន្តិ យំ វស្សូបគមនំ វុត្តំ, តំ ‘‘ឥមំ តេមាសំ វស្សំ ឧបេមី’’តិ វត្វា ឧបគន្តព្ពំ. វស្សានមាសា ច ចត្តារោ. តត្ថ បឋមំ តេមាសំ, បច្ឆិមំ តេមាសន្តិ ទុវិធំ តេមាសំ. តេនាយំ តេសំ ភិក្ខូនំ ចិន្តា អហោសិ.

វស្សានេចារិកាបដិក្ខេបាទិកថាវណ្ណនា

១៨៥. អនបេក្ខគមនេន វា អញ្ញត្ថ អរុណំ ឧដ្ឋាបនេន វា អាបត្តិ វេទិតព្ពាតិ ឯត្ថ បឋមំ តាវ សោ សត្តាហំ អនាគតាយ បវារណាយ សករណីយោ បក្កមតិ. ‘‘អាគច្ឆេយ្យ វា សោ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ តំ អាវាសំ ន វា អាគច្ឆេយ្យ, តស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បុរិមិកា ច បញ្ញាយតិ, បដិស្សវេ ច អនាបត្តី’’តិ វចនតោ ឱរំ សន្ធាយ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. តថា ហិ ‘‘សោ តទហេវ អករណីយោ បក្កមតិ, សករណីយោ បក្កមតិ, តស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតិ, បដិស្សវេ ច អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ (មហាវ. ២០៧) វុត្តំ.

សត្តាហករណីយានុជាននកថាវណ្ណនា

១៨៧-៨. ទុតិយំ បន ‘‘សោ តំ សត្តាហំ ពហិទ្ធា វីតិនាមេតិ, តស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតិ, បដិស្សវេ ច អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ វចនតោ សត្តាហតោ បរំ វេទិតព្ពំ. តថា ហិ ‘‘សោ តំ សត្តាហំ អន្តោ សន្និវត្តំ ករោតិ, តស្ស, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនោ បុរិមិកា ច បញ្ញាយតិ, បដិស្សវេ ច អនាបត្តី’’តិ (មហាវ. ២០៧) វុត្តំ. សតិបិ ការណទ្វយេ វស្សច្ឆេទការណាភាវេ អាបត្តិ វេទិតព្ពា, តស្មា តីណិបិ ឯតានិ វចនានិ យថាសម្ភវំ យោជិតានិ វិគ្គហានិ ហោន្តិ. តីណិ បរិហីនានីតិ តាសំ នត្ថិតាយ.

បហិតេយេវអនុជាននកថាវណ្ណនា

១៩៩. ‘‘អនុជានាមិ ភិក្ខវេ, សង្ឃករណីយេន គន្តុំ, សត្តាហំ សន្និវត្តោ កាតព្ពោ’’តិ វចនតោ អន្តោវស្សេ សំហារិកភាវេន គន្តុំ វដ្ដតិ. តត្ថ ធម្មឆន្ទវសេនបិ អាគតេ សង្ឃស្ស អាយមុខំ វិនស្សតិ. តតោ ‘‘សេនាសនានិ កត្វា’’តិ ច វុត្តំ. អាគតន្តិ អាគមនំ. ភាវេត្ថ តបច្ចយោយំ. សង្ឃករណីយេន គន្តុន្តិ ឯត្ថ ‘‘សេនាសនបដិសំយុត្តេសុ ឯវ សង្ឃករណីយេសុ, ន អញ្ញេសូ’’តិ ធម្មសិរិត្ថេរោ វទតិ កិរ. អដ្ឋកថាយម្បិ តំ បទំ ឧទ្ធរិត្វា ‘‘យំ កិញ្ចិ ឧបោសថាគារាទីសុ សេនាសនេសូ’’តិអាទិនា សេនាសនមេវ ទស្សិតំ, តស្មា ឧបបរិក្ខិតព្ពំ.

អនិមន្តិតេន គន្តុំ ន វដ្ដតីតិ តស្ស រត្តិច្ឆេទោ ច ទុក្កដាបត្តិ ច ហោតិ, តំ ‘‘វស្សច្ឆេទោ’’តិ ច វទន្តិ. និមន្តិតោយេវ នាម ហោតីតិ ឯត្ថ ឧបាសកេហិ ‘‘ឥមស្មិំ នាម ទិវសេ ទានាទីនិ ករោម, សព្ពេ សន្និបតន្តូ’’តិ កតាយបិ កតិកាយ គន្តុំ វដ្ដតិ. បវារណាយ នវមិតោ បដ្ឋាយ បំសុកូលិកចីវរំ បរិយេសិតុំ កាវីរបដ្ដនេ វិយ សព្ពេសំ គន្តុំ វដ្ដតិ អនុសំវច្ឆរំ និយមតោ ឧបាសកេហិ សជ្ជិត្វា ឋបនតោ. វុត្តម្បិ ចេតំ អន្ធកដ្ឋកថាយំ ‘‘ភិក្ខុសង្ឃេន វា កតិកា កតា ‘សមន្តា ភិក្ខូ គច្ឆន្តូ’តិ, ឃោសនំ វា កតំ ឧបាសកេហិ, តត្ថ គច្ឆន្តស្ស រត្តិច្ឆេទោ នត្ថីតិ តថា ‘អនុសំវច្ឆរំ អាគច្ឆន្តូ’តិ សកិំ និមន្តិតេបិ វដ្ដតី’’តិ ច ‘‘ចីវរកាលតោ បដ្ឋាយ និយមំ កត្វា សមន្តតោ អាគតានំ សជ្ជេត្វា ទានតោ កាវីរបដ្ដនេ ឃោសេត្វា ករណាការោ បញ្ញាយតីតិ អបរេ’’តិ ច. អាចរិយា បន ឯវំ ន វទន្តិ.

អន្តរាយេអនាបត្តិវស្សច្ឆេទកថាវណ្ណនា

២០១. ‘‘សចេ ទូរំ គតោ ហោតិ, សត្តាហវារេន អរុណោ ឧដ្ឋាបេតព្ពោ’’តិ វចនតោ ‘យស្មិំ អន្តរាយេ សតិ វស្សច្ឆេទំ កាតុំ វដ្ដតិ, តស្មិំ អន្តរាយេវ វស្សច្ឆេទមកត្វា សត្តាហករណីយេន វីតិនាមេតុំ វដ្ដតីតិ ទីបិតន្តិ អបរេ’’តិ វុត្តំ. វិនយធរា បន ន ឥច្ឆន្តិ, តស្មា ‘‘សត្តាហវារេន អរុណោ ឧដ្ឋាបេតព្ពោ’’តិ ឥទំ តត្រុប្បាទាទិនិមិត្តំ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. តំ សន្ធាយ ‘‘អាចរិយា បន ឯវំ ន វទន្តី’’តិ វុត្តំ. គាវុំ វាតិ ពលិពទ្ធំ វា. ពហិសីមាយ ឋិតានន្តិ តេហិ ខណ្ឌសីមាយ ឋិតេហិបីតិ ឧបតិស្សត្ថេរោ. វស្សច្ឆេទេ អស្ស វស្សច្ឆេទស្ស. វិហារា អញ្ញត្ថ វុដ្ឋាបេន្តេហិ តត្ថេវ សន្និបតិត្វា ‘‘ឥមិនា ច ឥមិនា ច ការណេន ឥមស្មិំ នាម បទេសេ ឥមំ វិហារំ នេត្វា វុដ្ឋាបេមា’’តិ អនុស្សាវេត្វាវ កាតព្ពន្តិ.

វជាទីសុវស្សូបគមនកថាវណ្ណនា

២០៣. វជេន សទ្ធិំ គតស្ស វស្សច្ឆេទេ អនាបត្តីតិ វស្សច្ឆេទោ ន ហោតីតិ កិរ អធិប្បាយោ. សត្ថស្ស អវិហារត្តា ‘‘ឥមស្មិំ វិហារេ’’តិ អវត្វា ‘‘ឥធ វស្សំ ឧបេមី’’តិ ឯត្តកំ វត្តព្ពំ. ‘‘សត្ថេ បន វស្សំ ឧបគន្តុំ ន វដ្ដតីតិ ‘ឥមស្មិំ វិហារេ ឥមំ តេមាស’ន្តិ វា ‘ឥធ វស្សំ ឧបេមី’តិ វា ន វដ្ដតិ, អាលយករណមត្តេនេវ វដ្ដតីតិ អធិប្បាយោ’’តិ លិខិតំ. តំ បន អដ្ឋកថាយ វិរុជ្ឈតិ. ‘‘ឥធ វស្សំ ឧបេមីតិ តិក្ខត្តុំ វត្តព្ព’’ន្តិ ហិ វុត្តំ. អដ្ឋកថាវចនម្បិ បុព្ពាបរំ វិរុជ្ឈតីតិ ចេ? ន, អធិប្បាយាជាននតោ. សត្ថោ ទុវិធោ ឋិតោ, សញ្ចារោតិ. តត្ថ ឋិតេ កុដិកាយ ‘‘ឥធ វស្សំ ឧបេមី’’តិ វត្វា វសិតព្ពំ. ឥទញ្ហិ សន្ធាយ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សត្ថេ វស្សំ ឧបគន្តុ’’ន្តិ វុត្តំ, សញ្ចារិម្ហិ បន សត្ថេ កុដិកាយ អភាវតោ វស្សំ ឧបគន្តុំ ន វដ្ដតិ. សតិ សិវិកាយ វា សកដកុដិកាយ វា វដ្ដតិ, តថា វជេបិ. តីសុ ឋានេសុ ភិក្ខុនោ នត្ថិ វស្សច្ឆេទេ អាបត្តិ.

បវារេតុញ្ច លភតីតិ ឯត្ថាយំ វិចារណា – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, យេន វជោ, តេន គន្តុ’’ន្តិ ឥទំ កិំ វស្សរក្ខណត្ថំ វុត្តំ, ឧទាហុ វស្សច្ឆេទាបត្តិរក្ខណត្ថន្តិ? កិញ្ចេត្ថ យទិ វស្សរក្ខណត្ថំ, ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អសេនាសនិកេន វស្សំ ឧបគន្តព្ព’’ន្តិ ឥទំ វិរុជ្ឈតិ. អថ វស្សច្ឆេទាបត្តិរក្ខណត្ថំ វុត្តន្តិ សិទ្ធំ ន សោ បវារេតុំ លភតីតិ, កា បនេត្ថ យុត្តិ? យតោ អយមេវ តិវិធោ បវារេតុំ លភតិ, នេតរោ. វាឡេហិ ឧព្ពាឡ្ហាទិកោ ហិ ឧបគតដ្ឋានាបរិច្ចាគា លភតិ. បរិច្ចាគា ន លភតីតិ អយមេត្ថ យុត្តិ. យេន គាមោ, តត្ថ គតោបិ បវារេតុំ លភតីតិ ឯកេនាតិ អាចរិយោ. យោ ហិ បុព្ពេ ‘‘ឥធ វស្សំ ឧបេមី’’តិ ន ឧបគតោ, ‘‘ឥមស្មិំ វិហារេ’’តិ ឧបគតោ, សោ ច បរិច្ចត្តោ. អញ្ញថា វិនា វិហារេន កេវលំ គាមំ សន្ធាយ ‘‘ឥធ វស្សំ ឧបេមី’’តិ ឧបគន្តុំ វដ្ដតីតិ. អាបជ្ជតូតិ ចេ? ន, ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វជេ សត្ថេ នាវាយ វស្សំ ឧបគន្តុ’’ន្តិ វចនំ វិយ ‘‘គាមេ ឧបគន្តុ’’ន្តិ វចនាភាវតោ. យស្មា ‘‘តីសុ ឋានេសុ ភិក្ខុនោ នត្ថិ វស្សច្ឆេទេ អាបត្តី’’តិ វចនំ តត្ថ វស្សូបគមនំ អត្ថីតិ ទីបេតិ តទភាវេ ឆេទាភាវា, តស្មា ‘‘សត្ថេ បន វស្សំ ឧបគន្តុំ ន វដ្ដតី’’តិ កុដិយា អភាវកាលំ សន្ធាយ វុត្តន្តិ សិទ្ធំ. តីសុ ឋានេសុ ភិក្ខុនោ នត្ថិ វស្សច្ឆេទេ អាបត្តីតិ ‘‘តេហិ សទ្ធិំ គច្ឆន្តស្សេវ នត្ថិ, វិរុជ្ឈិត្វា គមនេ អាបត្តិ ច, បវារេតុញ្ច ន លភតី’’តិ លិខិតំ, តស្មា យំ វុត្តំ អដ្ឋកថាយំ ‘‘អថ សត្ថោ អន្តោវស្សេយេវ ភិក្ខុនា បត្ថិតដ្ឋានំ បត្វា អតិក្កមតិ…បេ… អន្តរា ឯកស្មិំ គាមេ តិដ្ឋតិ វា វិប្បកិរតិ វា’’តិអាទិ, តំ ឯត្តាវតា វិរុជ្ឈិត្វា គតានម្បិ វិរុជ្ឈិត្វា គមនំ ន ហោតិ, តស្មា បវារេតព្ពន្តិ ទស្សនត្ថន្តិ វេទិតព្ពំ.

តត្ថ ‘‘បទរច្ឆទនំ កុដិំ កត្វា ឧបគន្តព្ព’’ន្តិ វចនតោ សេនាសនត្ថាយ រុក្ខំ អារុហិតុំ វដ្ដតីតិ សិទ្ធំ ហោតិ, ន បាឡិវិរោធតោតិ ចេ? ន, តប្បដិក្ខេបេនេវ សិទ្ធត្តា, ឥមស្ស ឥធ បុនបិ បដិក្ខេបនតោ. ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អសេនាសនិកេន វស្សំ ឧបគន្តព្ព’’ន្តិ ឥមិនា បដិក្ខេបេន សិទ្ធេ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, អជ្ឈោកាសេ វស្សំ ឧបគន្តព្ព’’ន្តិ បដិក្ខេបោ វិយ សិយាតិ ចេ? ន, អជ្ឈោកាសស្ស អសេនាសនភាវានុមតិប្បសង្គតោ. អជ្ឈោកាសោ ហិ ‘‘អជ្ឈោកាសេ បលាលបុញ្ជេ’’តិ វចនតោ សេនាសនន្តិ សិទ្ធំ. ចតុសាលអជ្ឈោកាសេ វសន្តោបិ ‘‘ចតុសាលាយ វសតី’’តិ វុច្ចតិ, តស្មា តត្ថ វដ្ដតីតិ អាបជ្ជតិ, តស្មា ឥធ អសេនាសនិកោ នាម អត្តនា វា បរេន វា អត្តនោ និពទ្ធវាសត្ថំ អបាបិតសេនាសនិកោតិ វេទិតព្ពំ. អញ្ញថា ទ្វិន្នំ បដិក្ខេបានំ អញ្ញតរាតិរេកតា ច រុក្ខមូលេបិ និព្ពកោសេបិ វស្សំ ឧបគន្តុំ វដ្ដតីតិ ច, អបាបិតសេនាសនិកេនាបិ គព្ភេ វសិតុំ វដ្ដតីតិ ច អាបជ្ជតិ, សទ្វារពន្ធមេវ សេនាសនំ ឥធ អធិប្បេតន្តិ កថំ បញ្ញាយតីតិ ចេ? និទានតោ. អយញ្ហិ អសេនាសនិកវស្សូបគមនាបត្តិ ‘‘តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ អសេនាសនិកា វស្សំ ឧបគច្ឆន្តិ, សីតេនបិ ឧណ្ហេនបិ កិលមន្តី’’តិ ឥមស្មិំ និទានេ បញ្ញត្តា, តស្មា សីតាទិបដិក្ខេបមេវ ឥធ សេនាសនន្តិ អធិប្បេតព្ពន្តិ សិទ្ធំ. ឯវំ សន្តេ សិទ្ធំ បុព្ពបក្ខនិទស្សនន្តិ ចេ? ន, បុព្ពេ អបរត្ថបវត្តិសូចនតោ. ទុតិយជ្ឈាននិទ្ទេសេ ‘‘វិតក្កវិចារានំ វូបសមា អវិតក្កំ អវិចារ’’ន្តិ (ទី. និ. ១.២២៨; ម. និ. ១.២៧១) វចនានិ និទស្សនំ. អជ្ឈោកាសបដិក្ខេបនិទានេន ពហិអជ្ឈោកាសោវ បដិក្ខិត្តោ, ន ចតុសាលាទិមជ្ឈគតោ អជ្ឈោកាសោតិ អាបជ្ជតិ, តស្មា ន និទានំ បមាណន្តិ ចេ? ន, និយមតោ. កិញ្ចិ ហិ សិក្ខាបទំ និទានាបេក្ខំ ហោតីតិ សាធិតមេតំ. ឥទំ សាបេក្ខំ, ឥទំ អនបេក្ខន្តិ កថំ បញ្ញាយតិ, ន ហិ ឯត្ថ ឧភតោវិភង្គេ វិយ សិក្ខាបទានំ បទភាជនំ, អនាបត្តិវារោ វា អត្ថីតិ? ឥធាបិ ទេសនាវិធានតោ បញ្ញាយតិ. ‘‘ទេវេ វស្សន្តេ រុក្ខមូលម្បិ និព្ពកោសម្បិ ឧបធាវន្តី’’តិ ហិ ឥមេហិ ទ្វីហិ និទានវចនេហិ ពហិ វា អន្តោ វា សព្ពំ ឱវស្សកដ្ឋានំ ឥធ អជ្ឈោកាសោ នាម. អនោវស្សកដ្ឋានម្បិ អនិព្ពកោសមេវ ឥធ ឥច្ឆិតព្ពន្តិ សិទ្ធំ ហោតិ. តេន ន ឧបគន្តព្ពន្តិ ន អាលយករណបដិក្ខេបោ, ‘‘ឥធ វស្សំ ឧបេមី’’តិ វចនបដិក្ខេបោ. ឆវសរីរំ ទហិត្វា ឆារិកាយ, អដ្ឋិកានញ្ច អត្ថាយ កុដិកា ករីយតីតិ អន្ធកដ្ឋកថាវចនំ. ‘‘ដង្កិតមញ្ចោតិ កសិកុដិកាបាសាណឃរ’’ន្តិ លិខិតំ. ‘‘អកវាដពទ្ធសេនាសនេ អត្តនោ បាបិតេ សភាគដ្ឋានេ សកវាដពទ្ធេ វសតិ ចេ, វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ. បយោគោបិ អត្ថិ, ‘‘អសេនាសនិកេន វស្សំ ន ឧបគន្តព្ព’’ន្តិ បាឡិ ច អដ្ឋកថា ច, តស្មា ឧបបរិក្ខិតព្ពំ.

អធម្មិកកតិកាទិកថាវណ្ណនា

២០៥. មហាវិភង្គេ វុត្តន្តិ ឯត្ថ អយំ អន្ធកដ្ឋកថាវចនំ ឩនបន្នរសវស្សេន សាមណេរេន ឥធ វិហារេ ន វត្ថព្ពា, ន បំសុកូលំ អាហិណ្ឌិតព្ពំ, ន ចោឡភិក្ខា គហេតព្ពា, ន អញ្ញវិហារេ ភុញ្ជិតព្ពំ, ន អញ្ញស្ស ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា សន្តកំ ភុញ្ជិតព្ពំ, អញ្ញមញ្ញំ នេវ អាលបេយ្យាម ន សល្លបេយ្យាម, ន សជ្ឈាយិតព្ពំ, មត្តិកាបត្តេន វដ្ដតិ, ន អបរិបុណ្ណបរិក្ខារស្ស វាសោតិ.

២០៦. មុសាវាទោតិ វិសំវាទោ អធិប្បេតោ. កេចិ ‘‘វិសំវាទនវសេន បដិស្សុណិត្វាតិ វុត្ត’’ន្តិ ច, ‘‘រញ្ញោ វុត្តវចនានុរូបតោ មុសាវាទោតិ គហដ្ឋា គណ្ហន្តីតិ វុត្ត’’ន្តិ ច វទន្តិ.

២០៧. ‘‘បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតិ. កស្មា? ‘ទុតិយេ វសាមី’តិ ចិត្តេ ឧប្បន្នេ បឋមសេនាសនគ្គាហោ បដិប្បស្សម្ភតិ. បុន ‘បឋមេ ឯវ វសាមី’តិ ចិត្តេ ឧប្បន្នេ ទុតិយោ បដិប្បស្សម្ភតិ. ឧភយាវាសេ វិធានំ នត្ថី’’តិ លិខិតំ. បោរាណគណ្ឋិបទេ បន ‘‘បឋមំ គហិតដ្ឋានេ អវសិត្វា អញ្ញស្មិំ វិហារេ សេនាសនំ គហេត្វា ទ្វីហតីហំ វសតិ, តតោ បឋមគ្គាហោ បដិប្បស្សម្ភតីតិ បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតិ. បច្ឆិមគ្គាហោ ន បដិប្បស្សម្ភតិ. ឥទញ្ហិ ទិវសវសេន បដិប្បស្សម្ភនំ នាម ហោតិ. អថ បច្ឆិមំ តេមាសំ អញ្ញស្មិំ វសតិ, បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតិ, ឥទំ សេនាសនគ្គាហានំ វសេន បដិប្បស្សម្ភនំ នាមា’’តិ វុត្តំ. ឧភោបេតេ អត្ថវិកប្បា ឥធ នាធិប្បេតា. យត្ថាយំ បដិស្សុតោ, តត្ថ បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតិ, បដិស្សវេ ច អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. កត្ថ បន បុរិមិកា បញ្ញាយតីតិ? អន្តរាមគ្គេ ទ្វីសុ អាវាសេសុ យត្ថ តទហេវ បច្ឆិមគ្គាហោ, តត្ថ បឋមំ គហិតដ្ឋានេ សត្តាហករណីយេន គច្ឆតោ ន វស្សច្ឆេទោ, សោ តទហេវ អករណីយោ បក្កមតីតិអាទិម្ហិ ‘‘ករណីយំ នាម សត្តាហករណីយ’’ន្តិ លិខិតំ.

បាឡិមុត្តករត្តិច្ឆេទវិនិច្ឆយេ ‘‘ធម្មស្សវនាទី’’តិ វុត្តំ. អាទិម្ហិ ចតូសុ វារេសុ និរបេក្ខបក្កមនស្សាធិប្បេតត្តា ‘‘សត្តាហករណីយេនា’’តិ ន វុត្តំ តស្មិំ សតិ និរបេក្ខគមនាភាវតោ. តត្ថ បុរិមា ទ្វេ វារា វស្សំ អនុបគតស្ស វសេន វុត្តា, តស្មា ឧបគតស្ស តទហេវ សត្តាហករណីយេន គន្ត្វា អន្តោសត្តាហំ អាគច្ឆតោ ន វស្សច្ឆេទោតិ សិទ្ធំ. បច្ឆិមា ទ្វេ វារា ឧបគតស្ស និរបេក្ខគមនវសេន វុត្តា, ‘‘សត្តាហំ អនាគតាយ បវារណាយ សករណីយោ បក្កមតី’’តិ តតោ ពហិទ្ធា សត្តាហំ វីតិនាមេន្តស្ស វស្សច្ឆេទោតិ ទស្សនត្ថំ វុត្តំ. តត្ថ ‘‘អករណីយោ បក្កមតី’’តិ វចនាភាវា វិនា រត្តិច្ឆេទការណេន គន្តុំ ន វដ្ដតីតិ សិទ្ធំ. បវារេត្វា បន គន្តុំ វដ្ដតិ បវារណាយ តំទិវសសន្និស្សិតត្តា. តត្ថ ន វា អាគច្ឆេយ្យាតិ អន្តរាយេន. អាចរិយោ បន ‘‘ន បុន ឥធាគច្ឆាមី’តិ និរបេក្ខោបិ សករណីយោវ គន្តុំ លភតីតិ ទស្សនត្ថំ អករណីយោ’តិ ន វុត្ត’’ន្តិ វទតិ. ‘‘សីហឡទីបេ កិរ ចូឡបវារណា នាម អត្ថិ, តំ បវារណំ កត្វា យថាសុខំ សករណីយា គច្ឆន្តិ, បយោគញ្ច ទស្សេន្តី’’តិ វុត្តំ. ‘‘តត្ថ ឆ អរុណា អន្តោវស្សេ ហោន្តិ, ឯកោ ពហិ, តស្មា សោ តេមាសំ វុត្ថោ ហោតីតិ អបរេ’’តិ ច, ‘‘អាចរិយោ ឯវំ ន វទតី’’តិ ច វុត្តំ. សព្ពត្ថ វិហារំ ឧបេតីតិ អត្តនោ វស្សគ្គេន បត្តគព្ភំ ឧបេតីតិ បោរាណា. អសតិយា បន វស្សំ ន ឧបេតីតិ ឯត្ថ ‘‘ឥមស្មិំ វិហារេ ឥមំ តេមាស’’ន្តិ អវចនេន. ‘‘អដ្ឋកថាយំ វុត្តរត្តិច្ឆេទការណំ វិនា តិរោវិហារេ វសិត្វា អាគច្ឆិស្សាមីតិ គច្ឆតោបិ វស្សច្ឆេទ’’ន្តិ លិខិតំ.

២០៨. បដិស្សុតោ ហោតិ បច្ឆិមិកាយាតិ អន្តរា បព្ពជិតភិក្ខុនា, ឆិន្នវស្សេន វា បដិស្សុតោ, អញ្ញេន បន បុរិមំ អនុបគន្ត្វា បច្ឆិមិកាយំ បដិស្សវោ ន កាតព្ពោ. រត្តិច្ឆេទេ សព្ពត្ថ វស្សច្ឆេទោតិ សន្និដ្ឋានំ កត្វា វទន្តិ. កេចិ បន ន ឥច្ឆន្តិ. តំ សាធេតុំ អនេកធា បបញ្ចេន្តិ. កិំ តេន.

វស្សូបនាយិកក្ខន្ធកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.