១១. ឯកាទសមាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា

១២១៤. ឧបចារំ សន្ធាយ កថិតន្តិ ‘‘ទ្វាទសហត្ថំ ឧបចារោ’’តិ លិខិតំ.

១២២១. សុត្តន្តេ ឱកាសំ ការាបេត្វា វិនយំ វា អភិធម្មំ វា បុច្ឆតីតិ ឯត្ថ ច តីណិ បិដកានិ អត្តនោ អត្តនោ នាមេន វុត្តានីតិ កត្វា អភិធម្មោ ពុទ្ធេន ភាសិតោ ឯវាតិ ទីបិតំ ហោតិ.

១២២៤-៥. ថនោ ច ឧទរោ ច ថនុទរា. ‘‘សំកច្ចិកាយ បមាណំ តិរិយំ ទិយឌ្ឍហត្ថា’’តិ បោរាណគណ្ឋិបទេ វុត្តំ. ‘‘អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឧបចារំ ឱក្កមន្តិយា’’តិ ពហូសុ បោត្ថកេសុ, សង្ឃាទិសេសកណ្ឌេ វិយ ‘‘ឧបចារំ អតិក្កមន្តិយា’’តិ បាឋោ អប្បកេសុ, សោវ បាឋោ. អដ្ឋកថាយំ ‘‘បរិក្ខេបំ អតិក្កមន្តិយាតិ ឯកេន បាទេន អតិក្កន្តេ ទុក្កដំ, ទុតិយេន បាចិត្តិយំ. ឧបចារេបិ ឯសេវ នយោ’’តិ វចនម្បិ ‘‘ឧបចារំ អតិក្កមន្តិយា’’តិ បាឋោតិ ទីបេតីតិ នោ តក្កោតិ អាចរិយោ.

ឯកាទសមាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឆត្តុបាហនវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

និគមនវណ្ណនា

គិរគ្គសមជ្ជាទីនិ ‘‘អចិត្តកានិ លោកវជ្ជានី’’តិ វុត្តត្តា ‘‘នច្ច’’ន្តិ វា ‘‘គន្ធោ’’តិ វា អជានិត្វាបិ ទស្សនេន, វិលិម្បនេន វា អាបជ្ជនតោ វត្ថុអជាននចិត្តេន អចិត្តកានិ. ‘‘នច្ច’’ន្តិ វា ‘‘គន្ធោ’’តិ វា ជានិត្វា បស្សន្តិយា, វិលិម្បន្តិយា ច អកុសលត្តា ឯវ លោកវជ្ជានិ. ចោរិវុដ្ឋាបនាទីនិ ‘‘ចោរី’’តិអាទិនា វត្ថុំ ជានិត្វា ករណេ ឯវ អាបត្តិសព្ភាវតោ សចិត្តកានិ. ឧបសម្បទាទីនំ ឯកន្តេន អកុសលចិត្តេនេវ អកត្តព្ពត្តា បណ្ណត្តិវជ្ជានិ. ‘‘ឥធ សចិត្តកាចិត្តកតា បណ្ណត្តិជាននាជាននតាយ អគ្គហេត្វា វត្ថុជាននាជាននតាយ គហេតព្ពា’’តិ លិខិតំ. អនុគណ្ឋិបទេ បន ‘‘គិរគ្គសមជ្ជាទីនិ ‘អចិត្តកានិ លោកវជ្ជានី’តិ វុត្តត្តា ‘នច្ច’ន្តិ វា ‘សង្ឃាណី’តិ វា ‘គន្ធោ’តិ វា តស្ស នាមវសេន អជានិត្វា មាយាការស្ស មាយានិ សីសដ្ឋិអាទីនិ បដិសង្ខាយ បស្សន្តិយា, អក្ខមាលាទិអត្ថាយ សង្ឃាណិំ កដិយា ពន្ធន្តិយា, ‘សេទគន្ធំ អបនេត្វា ពុទ្ធបូជំ ករិស្សាមី’តិ ឧប្បន្នេន ចិត្តេន គន្ធំ វិលិម្បេត្វា នហាយន្តិយា ច អាបត្តិសព្ភាវតោ នាមេន សទ្ធិំ នាមវសេន វា វត្ថុស្ស អជាននចិត្តេន អចិត្តកានិ នាម. ន អន្ធការេ ‘កដិសុត្តមិទ’ន្តិ សញ្ញាយ សង្ឃាណិំ គហេត្វា កដិយំ ធារណកាលេ, មត្តិកាសញ្ញាយ ច គន្ធំ គហេត្វា វិលិម្បនកាលេ អាបត្តិសព្ភាវតោ ‘អចិត្តកានី’តិ វត្តព្ពានិ. តស្មិំ កាលេ អនាបត្តិ, តេនេវ សង្ឃាណិយា អសង្ឃាណិសញ្ញាវារេបិ ‘អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’តិ បាឡិ ន វុត្តា. យថា ‘ខេត្តអាពាធបច្ចយា, កដិសុត្តកំ ធារេតី’តិ វចនតោ វិនាបិ អកុសលេន សង្ឃាណិអាទីនិ សក្កា ធារេតុន្តិ សិទ្ធំ, ឯវំ អាពាធបច្ចយា វិនាបិ អកុសលេន ន សក្កា សុរំ បាតុន្តិ សិទ្ធំ ‘អនាបត្តិ អាពាធបច្ចយា មជ្ជំ បិវតី’តិ បាឡិយា អភាវតោ. អកុសលេន វិនា មធុបុណ្ណមុដ្ឋិយំ បក្ខិត្តមជ្ជស្ស អជ្ឈោហរណកាលាទីសុ សុរាបានាបត្តិំ អាបជ្ជតីតិ ច សិទ្ធំ ‘មជ្ជេ អមជ្ជសញ្ញី បិវតិ, អាបត្តិ បាចិត្តិយស្សា’តិ (បាចិ. ៣២៨) វុត្តត្តា. កិំពហុនា, កាមភោគសញ្ញាយ សទ្ធិំ ‘សង្ឃាណី’តិ ច ‘គន្ធោ’តិ ច ជានិត្វា វិនា អនាបត្តិការណេន ធារេន្តិយា ឯកន្តាកុសលត្តា លោកវជ្ជានិ នាម វុច្ចន្តិ. ឥមិនា ឧបាយេន សេសេសុបិ នយោ នេតព្ពោ. ឯត្ថ សុរាបានាធិការេ ឧបតិស្សត្ថេរវាទោ’’តិ វុត្តំ. អសំកច្ចិកសិក្ខាបទេ ‘‘អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស ឧបចារំ ឱក្កមន្តិយាតិ បាឋោ’’តិ ច ‘‘បណីតភោជនវិញ្ញត្តិ, អចេលកសិក្ខាបទំ, និមន្តិតស្ស ចារិត្តាបជ្ជនំ, ទុដ្ឋុល្លប្បដិច្ឆាទនំ, ឩនវីសតិវស្សុបសម្បទំ, មាតុគាមេន សទ្ធិំ សំវិធាយ អទ្ធានគមនំ, រាជន្តេបុរប្បវេសនំ, សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា វិកាលេ គាមប្បវេសនំ, និសីទនំ, វស្សិកសាដិកន្តិ បាឋោ’’តិ ច វុត្តំ.

និគមនវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បាចិត្តិយកណ្ឌវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឧភតោវិភង្គដ្ឋកថាវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស