៨. សន្និធិការកសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៥៣. អបរជ្ជុ សន្និធិ នាម ហោតីតិ អត្ថោ. អជ្ជ បដិគ្គហិតន្តិ ន កេវលំ បដិគ្គហិតមេវ, អថ ខោ ឧគ្គហិតកម្បិ, តេនេវ អដ្ឋកថាយំ ‘‘បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ ឯវំ សន្និធិកតំ យំ កិញ្ចិ យាវកាលិកំ វា យាមកាលិកំ វា អជ្ឈោហរិតុកាមតាយ គណ្ហន្តស្ស បដិគ្គហណេ តាវ អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ វុត្តំ. យទិ តំ បឋមមេវ បដិគ្គហិតំ, ‘‘បដិគ្គហណេ តាវា’’តិ ន វត្តព្ពំ, តស្មា វេទិតព្ពមេតំ ‘‘អត្តនោ កាលេ គហិតំ អជ្ជ បដិគ្គហិត’ន្តិ វុត្ត’’ន្តិ.

ឯត្ថាហ – យថា បញ្ច ភេសជ្ជានិ ឧគ្គហិតកានិ អនធិប្បេតានិ. សត្តាហាតិក្កមេ អនាបត្តិ អនជ្ឈោហរណីយត្តា, តថា ឥធាបិ ឧគ្គហិតកំ នាធិប្បេតន្តិ? ឯត្ថ វុច្ចតិ – ភេសជ្ជសិក្ខាបទេ (បារា. ៦១៨ អាទយោ) ឧគ្គហិតកំ នាធិប្បេតន្តិ យុត្តំ អត្តនោ កាលាតិក្កមនមត្តេន តត្ថ អាបត្តិប្បសង្គតោ. ឯត្ថ ន យុត្តំ អត្តនោ កាលាតិក្កមនមត្តេន អាបត្តិប្បសង្គាភាវតោ. អជ្ឈោហរណេនេវ ហិ ឯត្ថ អាបត្តីតិ អធិប្បាយោ, តស្មា អនុគណ្ឋិបទមតេន អជ្ជ ឧគ្គហេត្វា បុនទិវសេ ភុញ្ជន្តោ ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ.

តត្រាយំ វិចារណា – អត្តនា ភុញ្ជិតុកាមោ អជ្ជ ឧគ្គហេត្វា បុនទិវសេ ភុញ្ជតិ, ទ្វេ អាបត្តិយោ អាបជ្ជតិ. សាមណេរាទីនំយេវ អត្ថាយ ឧគ្គហេត្វា គហិតំ បុនទិវសេ បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តោ អាបត្តិយា ន ការេតព្ពោតិ. បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ ឯត្ថាយមធិប្បាយោ – សចេ ពេលដ្ឋសីសោ វិយ ទុតិយតតិយាទិទិវសត្ថាយ អជ្ជ បដិគ្គហេត្វា សាមណេរាទីនំ គោបនត្ថាយ ទេតិ, តស្ស បុនទិវសេ អជ្ឈោហរណត្ថំ បដិគ្គហណេ អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ សម្ភវតិ. សយមេវ សចេ តំ គោបេត្វា ឋបេតិ, បុនទិវសេ បតិតំ កចវរំ ទិស្វា វិមតិវសេន វា បដិគ្គណ្ហតោ បដិគ្គហណតោវ អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ សម្ភវតិ. នោ ចេ បដិគ្គណ្ហាតិ, តំ ទុក្កដំ នត្ថិ. ‘‘ឥទញ្ហិ ‘ឯកំ បាទំ អតិក្កាមេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្សា’តិអាទិ វិយា’’តិ វុត្តំ. យោ បន ឯកប្បហារេនេវ ទ្វេបិ បាទេ អតិក្កាមេតិ, តស្ស តំ ថុល្លច្ចយំ នត្ថិ, ឯវំសម្បទមិទន្តិ វេទិតព្ពំ. ឯត្ថ បដិគ្គហិតភាវំ អវិជហន្តមេវ សន្និធិំ ជនេតីតិ ធម្មសិរិត្ថេរោ, តំ ‘‘បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ បាឡិយា វិរុជ្ឈតិ. កបាលេន បីតោ បន ស្នេហោ អព្ពោហារិកោ. កិញ្ចាបិ ឧណ្ហេ ឱតាបេន្តស្ស បគ្ឃរតិ, តថាបិ ‘‘ភេសជ្ជសិក្ខាបទេ វិយា’’តិ វុត្តំ. ឥតរថា កបាលេន បីតា សប្បិអាទយោបិ សត្តាហាតិក្កមេ អាបត្តិំ ជនេយ្យុន្តិ. សយំ បដិគ្គហេត្វាតិ ឥធាបិ បុព្ពេ វុត្តវិធិយេវ. ទុទ្ធោតបត្តកថាបិ ឯតេន សមេតិ វិយ. អាហារត្ថាយាតិ កាលេបិ លព្ភតិ. បកតិអាមិសេតិ កប្បិយាមិសេ. សាមិសេន មុខេន អជ្ឈោហរតោ ទ្វេតិ ‘‘ហិយ្យោ បដិគ្គហិតយាមកាលិកំ អជ្ជ បុរេភត្តំ សាមិសេន មុខេន អជ្ឈោហរតោ ទ្វេ បាចិត្តិយានី’’តិ លិខិតំ. អជ្ជ បដិគ្គហិតំ យាវកាលិកម្បិ ហិ យាមាតិក្កន្តបានកេន សំសដ្ឋំ សន្និធិំ ករោតិ. អកប្បិយមំសេសុ មនុស្សមំសេ ថុល្លច្ចយំ, សេសមំសេ ទុក្កដញ្ច វឌ្ឍតិ.

២៥៥. សត្តាហកាលិកំ យាវជីវិកំ អាហារត្ថាយាតិ កាលេបិ ទុក្កដមេវ សន្និធិំ អនាបជ្ជនតោតិ កេចិ. តទហុ បដិគ្គហិតំ តទហុ បុរេភត្តំ វដ្ដតីតិ ចេ? ន, បាឡិយម្បិ អដ្ឋកថាយម្បិ វិសេសស្ស នត្ថិតាយ. ភេសជ្ជសិក្ខាបទេ បុរេភត្តំ យថាសុខំ បរិភុញ្ជនំ វុត្តន្តិ ចេ? អាហារេ សប្បិអាទិ សង្គហំ យាតិ, តេន តគ្គតិកវសេន វុត្តំ, ន ភេសជ្ជវសេន វុត្តន្តិ ឧបតិស្សោ.

សន្និធិការកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.