១០. ទន្តបោនសិក្ខាបទវណ្ណនា

២៦៤-៥. មុខទ្វារន្តិ កណ្ឋនាឡិ. ឧច្ចារណមត្តន្តិ ឧក្ខិបិតព្ពមត្តកំ. កសដំ ឆឌ្ឌេត្វាតិ សមុទាចារវសេន, អឆឌ្ឌិតេបិ ‘‘វដ្ដតី’’តិ វុត្តំ. ហត្ថបាសាតិក្កមន្តិ ទាយកស្ស. ភិក្ខុស្ស ទេតីតិ អញ្ញស្ស ភិក្ខុស្ស. កញ្ជិកន្តិ យំ កិញ្ចិ ទ្រវំ. បត្តោ បដិគ្គហេតព្ពោតិ ភូមិយំ ឋបិតេ អភិហារាភាវតោ. ‘‘យថា បឋមតរំ បតិតថេវេ ទោសោ នត្ថិ, តថា អាកិរិត្វា អបនេន្តានំ បតិតថេវេបិ អភិហដត្តា នេវត្ថិ ទោសោ’’តិ លិខិតំ. ចរុកេនាតិ ខុទ្ទកបិណ្ឌេន. ជាគរន្តស្សបីតិ ‘‘អបិ-សទ្ទេន សុត្តស្សបី’’តិ លិខិតំ. កេចីតិ អភយគិរិវាសិនោ. តេហិ កាយសំសគ្គេ កាយបដិពទ្ធេនាបិ តប្បដិពទ្ធេនាបិ ថុល្លច្ចយាបត្តិ ទស្សិតា ឯវាតិ អត្ថោ. កាយបដិពទ្ធបដិពទ្ធេនាតិ វចនមត្តមេវេតំ. ‘‘សត្ថកេនាតិ បដិគ្គហិតកេនា’’តិ លិខិតំ, តំ ទុល្លិខិតំ សតិបិ មលេ បុន បដិគ្គហេតព្ពកិច្ចាភាវតោ. កេសញ្ចិ អត្ថាយាតិ អនុបសម្បន្នានំ អត្ថាយ. ‘‘សាមណេរស្ស ហត្ថំ ផុដ្ឋមត្តមេវ តំ បរិច្ចត្ត’’ន្តិ លិខិតំ.

បដិគ្គហណុបគភារំ នាម មជ្ឈិមបុរិសេន ឧក្ខិបិតព្ពកំ. មូលបដិគ្គហណមេវ វដ្ដតីតិ ឯត្ថ ‘‘មច្ឆិកវារណត្ថន្តិ វុត្តត្តា ‘អភុញ្ជនត្ថាយាបិ បដិគ្គហេត្វា គហិតេ វដ្ដតី’’’តិ យេ វទន្តិ, តេ វត្តព្ពា ‘‘សីសមក្ខនតេលំ បដិគ្គហេត្វា ‘ឥទំ សីសមក្ខន’ន្តិ អនាភោគេនេវ សត្តាហំ អតិក្កាមេន្តស្ស កិំ និស្សគ្គិយំ ភវេយ្យា’’តិអាទិ, សុត្តាធិប្បាយោ បន ឯវំ គហេតព្ពោ ‘‘មច្ឆិកវារណត្ថំ ពីជន្តស្ស តស្មិំ លគ្គរជាទិម្ហិ បត្តេ បតិតេ សុខំ បរិភុញ្ជិតុំ សក្កា’តិ សញ្ញាយ បុព្ពេ បដិគ្គហិតព្ព’’ន្តិ វុត្តំ. បរិវត្តនកថាយំ ‘‘អម្ហាកំ តណ្ឌុលេសុ ខីណេសុ ឯតេហិ អម្ហាកំ ហត្ថគតេហិ សាមណេរសន្តកេហិបិ សក្កា បតិដ្ឋបេតុ’ន្តិ ភិក្ខូនំ ចិត្តុប្បាទោ ចេ សម្ភវតិ, ‘បរិវត្តនំ សាត្ថក’ន្តិ ឧបតិស្សត្ថេរោ’’តិ វុត្តំ. យទិ ឯវំ សុទ្ធចិត្តានំ និរត្ថកន្តិ អាបន្នមេវ, តថា ‘‘បណ្ឌិតោ ឯស សាមណេរោ បត្តបរិវត្តនំ កត្វា ទស្សតិ, មយមេវ ច ឥមស្ស វិស្សាសេន វា យាចិត្វា វា ភុញ្ជិស្សាមា’’តិ ចិត្តេ សតិ ភុញ្ជិតុំ ន វដ្ដតិ កតេបិ បរិវត្តនេតិ ច អាបន្នំ, កិំ ពហុនា. និរបេក្ខេហេវ គណ្ហិតព្ពំ, ន សាបេក្ខេហីតិ ទស្សនត្ថំ វុត្តន្តិ អាចរិយោ. អយមេវត្ថោ ‘‘សចេ បន សក្កោតិ វិតក្កំ សោធេតុំ, តតោ លទ្ធំ ខាទិតុម្បិ វដ្ដតី’’តិ វចនេន សិទ្ធោវ. អាធារកេ បត្តោ ឋបិតោ ហោតិ យថាបដិគ្គហិតភាវេ និរាលយោ. សមុទ្ទោទកេន អប្បដិគ្គហិតកេន. មេណ្ឌកស្ស ខីរំ ខីរត្តាវ វដ្ដតិ. ‘‘អត្តនោ បន ខីរំ មុខេនេវ បិវន្តស្ស អនាបត្តីតិ ទស្សេតុំ វុត្ត’’ន្តិ វុត្តំ. ‘‘សរីរនិស្សិតមហាភូតានិ ហិ ឥធាធិប្បេតានី’’តិ លិខិតំ, តទុភយម្បិ ‘‘កប្បិយមំសខីរំ វា’’តិអាទិនា នយេន វិរុជ្ឈតិ.

អបិច ‘‘អប្បដិគ្គហិតភាជនេ អញ្ញភិក្ខុសន្តកេ អត្តនោ បិណ្ឌបាតំ បក្ខិបតិ, ‘តំ ថោក’ន្តិ វា អញ្ញេន វា ការណេន វទតិ, តំ សព្ពេសំ ន កប្បតិ. កស្មា? វិនយទុក្កដត្តា. អត្តនា បដិគ្គហេត្វា បក្ខិបិតព្ពំ វិនយវិធិំ អកត្វា ទុក្កដន្តិ អធិប្បាយោ. ឯវំ តាទិសំ កិមត្ថំ ន ភុញ្ជតីតិ? អដ្ឋកថាយំ ‘ឧគ្គហិតកោ ហោតី’តិ វុត្តត្តា. ឯវញ្ហិ តត្ថ វុត្តំ ភូមិយំ វា ភាជនេ វា ផលំ វា យំ កិញ្ចិ អាមិសំ វា យាវជីវិកម្បិ អប្បដិគ្គហិតកំ អជានន្តោ អាមសតិ, ន វដ្ដតិ, ឧគ្គហិតកំ ហោតី’’តិ អនុគណ្ឋិបទេ វុត្តំ, តស្មា ឥមស្ស មតេន ភិក្ខុ ភិក្ខុស្ស សចេ បត្តេ អប្បដិគ្គហិតេ បិណ្ឌំ ឋបេតិ, តំ អកប្បិយំ ឧគ្គហិតកន្តិ សិទ្ធំ. អយមេវត្ថោ ‘‘សចេ អត្តនោ វា ភិក្ខូនំ វា យាគុបចនកភាជនេ…បេ… និរាមិសំ កត្វា បរិភុញ្ជិតព្ព’’ន្តិ វចនេន សំសន្ទិត្វា កថេតព្ពោ. ‘‘កប្បិយមំសខីរំ វា’’តិ បសង្គវសេន វុត្តំ. ទធិ ចេ បដិលទ្ធំ, តញ្ច អធិប្បេតន្តិ កេចិ.

ទន្តបោនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

សមត្តោ វណ្ណនាក្កមេន ភោជនវគ្គោ ចតុត្ថោ.