៤. អាមិសសិក្ខាបទវណ្ណនា

១៦៤. ‘‘ឧបសម្បន្នំ សង្ឃេន អសម្មត’’ន្តិ បាឡិវចនតោ, ‘‘សម្មតេន វា សង្ឃេន វា ភារំ កត្វា ឋបិតោ’’តិ អដ្ឋកថាវចនតោ ច អដ្ឋហង្គេហិ សមន្នាគតោ សម្មតេន វា វិប្បវសិតុកាមេន ‘‘យាវាហំ អាគមិស្សាមិ, តាវ តេ ភារោ ហោតូ’’តិ យាចិត្វា ឋបិតោ, តស្សាភាវតោ សង្ឃេន វា តថេវ ភារំ កត្វា ឋបិតោ អដ្ឋហិ គរុធម្មេហិ ឱវទិតុំ លភតិ, បគេវ អញ្ញេន ធម្មេនាតិ សិទ្ធំ. ‘‘យោ បន ភិក្ខុ អសម្មតោ ភិក្ខុនិយោ ឱវទេយ្យ, បាចិត្តិយ’’ន្តិ បគេវ ភារំ កត្វា អដ្ឋបិតំ សន្ធាយ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. អភយគិរិវាសីនម្បិ ឥទមេវ មតំ, អនុគណ្ឋិបទេ បន ឥមំ នយំ បដិក្ខិបិត្វា ‘‘នត្ថិ កោចី’’តិអាទិនា ‘‘ឯតរហិ ឱវាទកោ អសម្មតោ ភិក្ខុនោវាទកោ នាមា’’តិ វត្វា ‘‘យំ បន អន្ធកដ្ឋកថាយំ វុត្តំ ‘ឧបសម្បន្នំ សង្ឃេន កម្មវាចាយ អសម្មតំ, ភិក្ខុសង្ឃេន បន ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស អនុគ្គហំ ករោថ, ភិក្ខុនិយោ ឱវទថ, ភិក្ខុសង្ឃស្ស ច ករោថ ផាសុវិហារន្តិ ឯវំ យាចិត្វា ឋបិតោ ភិក្ខុសង្ឃំ អាបុច្ឆិត្វា, តតោ សោ ថេរោ ភិក្ខុនិយោ ឱវទតិ, ឯវរូបំ ភិក្ខុសង្ឃេន អសម្មតន្តិ, តត្រ វុត្តនយេនេវ អត្ថោ គហេតព្ពោ’’តិ វុត្តំ. បោរាណគណ្ឋិបទេ បន ‘‘អសម្មតោ គាមំ ឱវាទត្ថាយ អាគតានំ ភិក្ខុនីនំ វចនំ សុត្វា បដិវចនំ ទេន្តោ សង្ឃានុមតិយា, ន ញត្តិចតុត្ថេនា’’តិ វុត្តំ, តំ អនុគណ្ឋិបទមតេន សមេតិ, អន្ធកដ្ឋកថាយំ វុត្តវចនំ តេន សមេតិ, តញ្ច បាឡិវចនំ, ន ហិ ឱវាទបដិគ្គាហកោ, បាតិមោក្ខុទ្ទេសកោ វា ‘‘បាសាទិកេន សម្បាទេតូ’’តិ វចនមត្តេន ភិក្ខុនោវាទកោ នាម ហោតិ. ហោតីតិ ចេ, អនុបសម្បន្នោបិ តត្តកេន វចនេន ‘‘ភិក្ខុនោវាទកោ ហោតូ’’តិ វត្តព្ពោ. ហោតីតិ ចេ, យំ វុត្តំ គណ្ឋានុគណ្ឋិបទេសុ ‘‘អសម្មតោ នាម អសម្មតភាវេន ‘ពហុស្សុតោ ត្វំ ឱវទាហី’តិ សង្ឃេន ភារំ កត្វា ឋបិតោ’’តិ. ឯត្ថ ពាហុសច្ចេន កិំ បយោជនំ. អនុគណ្ឋិបទេយេវ ‘‘អភយគិរិវាសី វទតីតិ សុត្វា សម្មតេន វា អាណត្តោ ឱវទិតុំ លភតីតិ ធម្មសិរិត្ថេរោ បច្ឆា អនុជានាតី’’តិ វុត្តំ. កិំ ពហុកាយ. ‘‘បាសាទិកេន សម្បាទេតូ’’តិ ឯត្តកមត្តេន ភិក្ខុនោវាទកោ ហោតិ. អដ្ឋកថាយំ ‘‘ភារំ កត្វា’’តិ ឥមិនា កិំ បយោជនំ, តត្តកម្បិ វត្តុំ អញ្ញោ ន លភតិ, តេន ច ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឋបេត្វា ពាលំ គិលានំ គមិកំ អវសេសេហិ ឱវាទំ គហេតុ’’ន្តិ (ចូឡវ. ៤១៤) អយំ បាឡិ វិរុជ្ឈេយ្យ. កថំ? តស្ស ហិ ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ឱវាទោ ន បច្ចាហរិតព្ពោ’’តិ (ចូឡវ. ៤១៥) ចនតោ សម្មតាសម្មតភាវេន នត្ថិ កោចីតិ ‘‘បាសាទិកេន សម្បាទេតូ’’តិ វត្តព្ពំ សិយា, វទន្តោ ច ឥធ បឋមេន អាបត្តិយា ការេតព្ពោ ហោតីតិ. ហោតុ អសម្មតត្តា, អកតភារត្តា ច. ឥមស្ស ច ភិក្ខុនោវាទកត្តេ ឥមស្ស ខីយនេន ទុក្កដំ សិយា, សព្ពមេតំ អនិដ្ឋំ, តស្មា អដ្ឋកថាយំ ‘‘អយមេត្ថ ភិក្ខុនោវាទកោ នាមា’’តិ អវុត្តត្តា តថា ភារំ កត្វា ឋបិតោ ឱវទិតុំ លភតិយេវ, នាញ្ញោតិ អាចរិយោ.

អាមិសសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.