៩. រតនវគ្គោ

១. អន្តេបុរសិក្ខាបទវណ្ណនា

៤៩៤-៧. យថា ភគវន្តំ បយិរុបាសតិ, ឯវមាការេន នារហតាយំ បុរិសោ បាបោ ហោតុំ, ន ហោតិ បាបោតិ អត្ថោ, ការណត្ថំ វា. តន្តិ និបាតមត្តំ, យតោតិ វា អត្ថោ. ហត្ថិសម្មទ្ទន្តិ សង្ឃាដសម្មទ្ទោ, អក្កមនំ ចុណ្ណតាតិ អត្ថោ.

៤៩៨. រតនំ នាម អគ្គមហេសី, តថាបិ ឥធ អញ្ញាបិ ទេវិគោត្តា ន រក្ខតិ, អនាបត្តិវារេ ‘‘ន មហេសី ហោតី’’តិ វចនាភាវតោ. សចេ ខត្តិយោវ ហោតិ, នាភិសិត្តោ. អភិសិត្តោយេវ ហោតិ, ន ខត្តិយោ រក្ខតីតិ អាចរិយោ. អនាបត្តិវារេ មាតិកាដ្ឋកថាយំ អង្គភាវេន ច វុត្តត្តា អភិសិត្តភាវោវបមាណំ. សេសំ ឧក្កដ្ឋបរិច្ឆេទោតិ ឯកេ.

៥០០-៥០១. ‘‘ន សយនិឃរេ សយនិឃរសញ្ញី’’តិ តិកច្ឆេទោបិ ឯត្ថ លព្ភតិ. ន សយនិឃរំ នាម អបរិក្ខិត្តរុក្ខមូលាទិ.

អន្តេបុរសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. រតនសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥០៤. ‘‘អធិវាសេន្តុ គហបតិនោ ភត្ត’’ន្តិ ច ‘‘មេ គហបតិនោ’’តិ ច អត្ថិ.

៥០៦. កុរុន្ទិវចនេន ឃរេបិ យទិ ភិក្ខូ អាសង្កន្តិ, តត្ថ ឋត្វា អាចិក្ខិតព្ពន្តិ វុត្តំ ហោតិ. បតិរូបាតិ ‘‘រតនសម្មតេ បំសុកូលគ្គហណំ វា រតនេ និរុស្សុក្កគមនំ វា’’តិ លិខិតំ. ‘‘តាវកាលិកវសេនបិ អនាមាសំ បដិគ្គណ្ហិតុំ ន លភតី’’តិ វទន្តិ. សមាទបេត្វាតិ យាចិត្វា ‘‘ឧទ្ទិស្ស អរិយា តិដ្ឋន្តិ, ឯសា អរិយាន យាចនា’’តិ (ជា. ១.៧.៥៩) វុត្តនយេន.

រតនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. វិកាលគាមប្បវិសនសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥១១-២. អហិនា ឌដ្ឋវត្ថុម្ហិ សោ ភិក្ខុ សន្តំ ភិក្ខុំ អនាបុច្ឆា គតោ, តស្ស កុក្កុច្ចំ ឧទបាទិ. អទិន្នាទានេ វុត្តនយេនាតិ គាមោ គាមូបចារោតិ ឥទំ សន្ធាយ វុត្តំ.

វិកាលគាមប្បវិសនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. សូចិឃរសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥១៧. តន្តិ ភេទនកំ. អស្សាតិ បាចិត្តិយស្ស បឋមំ ភេទនកំ កត្វា បច្ឆា ទេសេតព្ពត្តា. ឯស នយោ ឥតរេសុបិ.

៥២០. វាសិជដេតិ វាសិទណ្ឌកេ.

សូចិឃរសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. មញ្ចសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥២១-២. ‘‘ឧច្ចេ មញ្ចេ’’តិ ច ‘‘ឧច្ចា មញ្ចេ’’តិ ច កត្ថចិ. អាយតោតិ វិត្ថតោ. អដ្ឋង្គុលបាទកន្តិ ភាវនបុំសកំ, អដ្ឋង្គុលប្បមាណំ បាទកំ វា.

មញ្ចសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. តូលោនទ្ធសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥២៨. បោដកិតូលន្តិ យំ កិញ្ចិ តិណតូលំ. បដិលាភេន ឧទ្ទាលេត្វា បាចិត្តិយំ ទេសេតព្ពន្តិ ឯត្ថ កិញ្ចាបិ បដិលាភមត្តេនេវ បាចិត្តិយន្តិ វិយ ទិស្សតិ, បរិភោគេយេវ បន អាបត្តិ ទដ្ឋព្ពា, ‘‘អញ្ញេន កតំ បដិលភិត្វា បរិភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ វចនំ ឯត្ថ សាធកំ.

តូលោនទ្ធសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. និសីទនសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥៣១. កិញ្ចាបិ និសីទនស្ស ជាតិ ន ទិស្សតិ ឯត្ថ, តថាបិ ចីវរក្ខន្ធកេ អនុញ្ញាតត្តា, ‘‘នវ ចីវរានិ អធិដ្ឋាតព្ពានី’’តិ ឯត្ថ ច បរិយាបន្នត្តា ចីវរជាតិយេវស្ស ជាតីតិ វេទិតព្ពា. ‘‘សន្ថតសទិសំ សន្ថរិត្វាតិ សទស’’ន្តិ បុព្ពេ វុត្តនិសីទនសន្ថតត្តា ឧបមេតិ. លាភេ សទសំ, អលាភេ អទសម្បិ វដ្ដតីតិ ឯកេ, តំ ន យុត្តំ. ‘‘និសីទនំ នាម សទសំ វុច្ចតី’’តិ តស្ស សណ្ឋាននិយមនតោ.

និសីទនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. កណ្ឌុបដិច្ឆាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥៣៩. យទិ កណ្ឌុបដិច្ឆាទិ នាម អធោនាភិ ឧព្ភជាណុមណ្ឌលា ឧប្បន្នកណ្ឌុបីឡកាទិបដិច្ឆាទិកា អធិប្បេតា, តស្ស សុគតស្ស សុគតវិទត្ថិយា ទីឃសោ ចតស្សោ វិទត្ថិយោ តិរិយំ ទ្វេតិ ឥទម្បិ អតិមហន្តំ បមាណំ ទិស្សតិ. សព្ពោ ហិ បុរិសោ អត្តនោ អត្តនោ វិទត្ថិយា សត្តវិទត្ថិកោ ហោតិ, សុគតស្ស ច ឯកាវិទត្ថិ មជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស តិស្សោ វិទត្ថិយោ ហោន្តិ, តស្មា កណ្ឌុបដិច្ឆាទិ បកតិបុរិសស្ស បមាណំ អាបជ្ជតិ តិរិយំ, ទីឃសោ បន ទិគុណំ អាបជ្ជតីតិ. អាបជ្ជតុ, ឧក្កដ្ឋបរិច្ឆេទោ តស្សា, ចេ ឥច្ឆតិ, សព្ពម្បិ សរីរំ បដិច្ឆាទេស្សតិ, សព្ពសរីរគតសង្ឃាដិ វិយ ពហុគុណំ កត្វា និវាសេតុកាមោ និវាសេស្សតីតិ អយំ ភគវតោ អធិប្បាយោ សិយា.

កណ្ឌុបដិច្ឆាទិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. វស្សិកសាដិកសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥៤២. វស្សិកសាដិកាបិ ឧក្កដ្ឋបដិច្ឆេទវសេន អនុញ្ញាតា. វស្សកាលេ កេចិ សង្ឃាដិបរិភោគេនេវ បរិភុញ្ជិស្សន្តីតិ អយំ ភគវតោ អធិប្បាយោ សិយា. កិញ្ចាបិ ឥមិនា តក្កេន អនុញ្ញាតា, ‘‘អប្បមាណិកាយោ កណ្ឌុបដិច្ឆាទិយោ ធារេន្តិ, វស្សិកសាដិកាយោ ធារេន្តី’’តិ ឥមស្មិំ វត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តត្តា បន អញ្ញថា បុណ្ណបរិច្ឆេទតោ អធិកប្បមាណាយោ តេ ភិក្ខូ ធារេសុន្តិ កត្វា ឯតបរមតា តាសំ អនុញ្ញាតាតិ វេទិតព្ពា. ឯសេវ នយោ ទសមេបិ.

វស្សិកសាដិកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. នន្ទត្ថេរសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥៥១. តត្ថ ភិសិំ វា ពិព្ពោហនំ វា ករោតីតិ ទីឃសោ ពហូនំ ភិក្ខូនំ សាធារណត្ថំ ករោតីតិ យុជ្ជតិ.

នន្ទត្ថេរសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

សមត្តោ វណ្ណនាក្កមេន រតនវគ្គោ នវមោ.

បាចិត្តិយកណ្ឌវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. បាដិទេសនីយកណ្ឌោ

១. បឋមបាដិទេសនីយសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥៥៣-៥. ‘‘បដិទេសេតព្ពាការទស្សន’’ន្តិ អដ្ឋកថាយំ វុត្តត្តា បាឡិយំ អាគតវសេនេវ អាបត្តិ ទេសេតព្ពា, ន អញ្ញថា. ‘‘អន្តរឃរេ អន្តរឃរសញ្ញី’’តិអាទិនា ច ‘‘ខាទនីយភោជនីយេ អខាទនីយអភោជនីយសញ្ញី’’តិអាទិនា ច ‘‘ភិក្ខុនិយា អភិក្ខុនិសញ្ញី’’តិអាទិនា ច នយេន អបរេបិ តយោ តិកច្ឆេទា យោជេត្វា ទស្សេតព្ពា.

បឋមបាដិទេសនីយសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. ទុតិយបាដិទេសនីយសិក្ខាបទវណ្ណនា

៥៥៩. ‘‘និមន្តិតា ភុញ្ជន្តីតិ បញ្ចន្នំ ភោជនានំ អញ្ញតរេន ភោជនេន និមន្តិតា ភុញ្ជន្តី’’តិ កិញ្ចាបិ វុត្តំ, អថ ខោ អកប្បិយនិមន្តនេន និមន្តិតតា ឯត្ថ ន អង្គំ, មាតិកាដ្ឋកថាយំ វា ឥធ វា អនាបត្តិវារេ លេសាភាវតោ, តស្មា ‘‘និមន្តិតា’’តិ បទស្ស អត្ថោ បុព្ពេ អាចិណ្ណវសេនេវ វុត្តោ. អបរេបិ តយោ តិកច្ឆេទា យោជេត្វា ទស្សេតព្ពា បទភាជនេ វុត្តត្តាតិ វេទិតព្ពំ. យថា តថា ហិ ភុញ្ជន្តានំ តាទិសំ ភិក្ខុនិំ អវារេន្តានំ បាដិទេសនីយមេវ. ‘‘ឯសា វោសាសតិ នាម, វោសាសន្តី’’តិ ច ទុវិធោ បាឋោ. ‘‘អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ’’តិ វចនេន បុន ‘‘គារយ្ហំ អាវុសោ ធម្ម’’ន្តិ ឯកវចនំ វិរុទ្ធន្តិ. បឋមំ អជ្ឈោហារេយេវ អាបន្នំ សន្ធាយ វុត្តំ, តថា អញ្ញត្រាបិ អាគច្ឆតិ ‘‘អាបជ្ជិម្ហា’’តិ វចនតោ. ឯកេន ពហូនម្បិ វដ្ដតីតិ កេចិ, តំ ន សុន្ទរំ. ‘‘តេហិ ភិក្ខូហី’’តិអាទិនា បាឋេ វុត្តត្តាតិ មម តក្កោ. ឯកេន សហេវ ‘‘អហំ អាបជ្ជិ’’ន្តិបិ វត្តព្ពន្តិ ឯកេន ទ្វីហិ តីហិ ទេសេតព្ពតោ, សព្ពេហិ ឯវំ វត្តុំ វដ្ដតិ. ‘‘អាបជ្ជិម្ហាតិ សហេវា’’តិ វទន្តិ. ឯកេន ចេ អវារិតោ, ‘‘អហំ, អាវុសោ, គារយ្ហំ ធម្មំ អាបជ្ជិ’’ន្តិបិ វត្តព្ពំ.

ទុតិយបាដិទេសនីយសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥៦២-៥៧០. តតិយចតុត្ថសិក្ខាបទានិ ឧត្តានត្ថានិយេវ.

បាដិទេសនីយកណ្ឌវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. សេខិយកណ្ឌោ

១. បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា

៥៧៦. ‘‘សិក្ខិតសិក្ខេនាតិ ចតូហិ មគ្គេហី’’តិ វុត្តំ. យស្មា អដ្ឋង្គុលមត្តំ ឱតារេត្វា និវត្ថមេវ និសិន្នស្ស ចតុរង្គុលមត្តំ ហោតិ, តស្មា ឧភោបេតេ អដ្ឋកថាវាទា ឯកបរិច្ឆេទា, ‘‘អឌ្ឍតេយ្យហត្ថ’’ន្តិ សុខុមំ, ឯកបត្តំ វា សន្ធាយ វុត្តំ. តញ្ហិ យថាឋានេន តិដ្ឋតិ. ទុបដ្ដំ សន្ធាយ ‘‘ទ្វិហត្ថប្បមាណម្បី’’តិ វុត្តន្តិ ឧបតិស្សត្ថេរោ. ឯកបដ្ដំ, ទ្វិបដ្ដំ វា ហេដ្ឋិមបរិច្ឆេទេន ‘‘ទ្វិហត្ថប្បមាណ’’ន្តិ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. វុត្តញ្ហិ និស្សគ្គិយអដ្ឋកថាយំ ‘‘តិរិយំ ទ្វិហត្ថោបិ វដ្ដតី’’តិ, តញ្ច ខោ អលាភេ ឯវ ‘‘អលាភេ តិរិយំ ទ្វិហត្ថប្បមាណម្បិ វដ្ដតី’’តិ វុត្តត្តា. ឥទំ សព្ពំ អធិដ្ឋានុបគំ សន្ធាយ វុត្តំ. វិរុទ្ធំ ទិស្វា សជ្ជេតព្ពំ. នោ ចេ សជ្ជេតិ, ទុក្កដំ. សចិត្តកំ បណ្ណត្តិវិជាននចិត្តេនេវ ‘‘អនាទរិយំ បដិច្ចា’’តិ វុត្តត្តា, ន វត្ថុវិជាននចិត្តេន ‘‘ឥទមេវំ កត’’ន្តិ ជានតោបិ អាបត្តិយា អភាវតោ. ផុស្សទេវត្ថេរវាទោបិ ឯកេន បរិយាយេន យុជ្ជតិ. តថា ឧបតិស្សត្ថេរវាទោបិ. បញ្ញត្តេបិ សិក្ខាបទេ អបញ្ញត្តេបិ យំ បកតិយា វជ្ជំ, តំ លោកវជ្ជំ. ឥទំ បន បញ្ញត្តេយេវ វជ្ជំ, នាបញ្ញត្តេ, តស្មា ឥតរលោកវជ្ជេន អសទិសត្តា ន លោកវជ្ជំ. បណ្ណត្តិតោ បដ្ឋាយ វជ្ជតោ បណ្ណត្តិវជ្ជំ. អនាទរិយចិត្តេនេវ អាបជ្ជិតព្ពត្តា សចិត្តកំ, តស្ស ចិត្តស្ស តិវេទនត្តា តិវេទនំ. យស្មា អនាទរិយចិត្តតា នាម កេវលំ អកុសលមេវ, តញ្ច បកតិយា វជ្ជំ, តស្មា ឥទំ លោកវជ្ជំ. សញ្ចិច្ច វីតិក្កមនំ នាម ទោមនស្សិកស្សេវ ហោតីតិ ទុក្ខវេទនំ. គណ្ឋិបទេ បន ‘‘បាណាតិបាតាទិ វិយ និវាសនាទិទោសោ លោកគរហិតោ ន ហោតីតិ បណ្ណត្តិវជ្ជន្តិ ផុស្សទេវត្ថេរោ’’តិ លិខិតំ.

៥៧៧. វិហារេបីតិ ពុទ្ធុបដ្ឋានាទិកាលេ, តស្មា ‘‘បារុបិតព្ព’’ន្តិ ឧត្តរាសង្គកិច្ចវសេន វុត្តំ. បឋមទុតិយសិក្ខាបទេសុ បរិឡាហាទិបច្ចយា កប្បតិ, ន អន្តរឃរបដិសំយុត្តេសុ.

៥៨២. ‘‘ឯកស្មិំ បន ឋានេ ឋត្វា’’តិ ឯត្ថ ‘‘គច្ឆន្តោបិ បរិស្សយាភាវំ ឱលោកេតុំ លភតិយេវ. តថា គាមេ បូជ’’ន្តិ លិខិតំ, តំ បន ‘‘ឯកស្មិំ ឋានេ ឋត្វា’’តិ វុត្តត្តា តាទិសំ អន្តរាយំ សន្ធាយ វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ.

បរិមណ្ឌលវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. ឧជ្ជគ្ឃិកវគ្គវណ្ណនា

៥៨៦. ហសនីយស្មិន្តិ ហេត្វត្ថេ ភុម្មំ, ហសិតព្ពវត្ថុការណាតិ អត្ថោ. អន្តរឃរេ ឧច្ចាសទ្ទេន អនុមោទនាទិំ ករោន្តស្ស អនាបត្តិ កិរ. តថា ហិ មហិន្ទត្ថេរោបិ ហត្ថិសាលាទីសុ មហាជនស្ស កថេសិ.

៥៩១. កេចិ ភិក្ខូ ‘‘បរិក្ខារដ្ឋបនមត្តេន វាសូបគតោ ហោតី’’តិ វទន្តិ, តំ តេសំ មតិមត្តមេវ. ភិក្ខុនិយោ ចេ វាសូបគា ហោន្តិ, ភិក្ខុនុបស្សយោវ កប្បិយភូមិ. ‘‘យត្ថ ភិក្ខុនិយោ ឯករត្តម្បិ វសន្តិ, អយំ ភិក្ខុនុបស្សយោ’’តិ (បាចិ. ១៦១) វចនតោ តាសំ សមីបំ វា តាហិ គហិតវាសាគារំ វា ‘‘គច្ឆាមី’’តិ គច្ឆតោ យថាសុខំ គន្តុំ វដ្ដតិ. ន ហិ តាវតា តំ ឃរំ អន្តរឃរសង្ខ្យំ គច្ឆតីតិ នោ តក្កោតិ អាចរិយោ.

ឧជ្ជគ្ឃិកវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. ខម្ភកតវគ្គវណ្ណនា

៦០៤. សូបោ បត្តប្បមាណវណ្ណនាយំ វុត្តាការោ. ឱលោណី វុច្ចតិ កុធិតំ, គោរសតោ បូរា ថូបិតោតិ អត្ថោ.

៦០៥. ហេដ្ឋា ឱរោហតីតិ ឯត្ថ ‘‘ឱរោហនប្បមាណេ សតិ ឯកទេសេ ថូបីកតេបិ អនាបត្តី’’តិ វទន្តិ. ‘‘បត្តស្ស បន ហេដ្ឋា ច ឧបរិ ច បទុមិនិបណ្ណាទីហិ បដិច្ឆាទេត្វា ឱទហន្តិយា លទ្ធំ នាម វដ្ដតី’’តិ ច វទន្តិ. ឯត្ថ ‘‘យស្មា ‘សមតិត្តិកោ បិណ្ឌបាតោ បដិគ្គហេតព្ពោ’តិ វចនំ បិណ្ឌបាតោ សមបុណ្ណោ បដិគ្គហេតព្ពោតិ ទីបេតិ, តស្មា អត្តនោ ហត្ថគតេ បត្តេ បិណ្ឌបាតោ ទិយ្យមានោ ថូបីកតោបិ ចេ ហោតិ, វដ្ដតីតិ ទីបេតិ. ‘ថូបីកតំ បិណ្ឌបាតំ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’តិ ហិ វចនំ បឋមំ ថូបីកតំ បិណ្ឌបាតំ បច្ឆា បដិគ្គណ្ហតោ, អាបត្តីតិ ទីបេតិ. បត្តេន បដិគ្គណ្ហតោ ចេបិ ថូបីកតំ ហោតិ, វដ្ដតិ អថូបីកតស្ស បដិគ្គហិតត្តា. បយោគោ បន នត្ថិ អញ្ញត្រ បុព្ពទេសា’’តិ ច ‘‘សមតិត្តិកន្តិ វា ភាវនបុំសក’’ន្តិ ច វទន្តិ, តស្មា វិចារេត្វា គហេតព្ពំ.

ខម្ភកតវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. សក្កច្ចវគ្គវណ្ណនា

៦០៩. សូបោទនវិញ្ញត្តិសិក្ខាបទេ ‘‘សូបោ នាម ទ្វេ សូបា’’តិ ន វុត្តំ សូបគ្គហណេន បណីតភោជនេហិ អវសេសានំ សព្ពភោជនានំ សង្គណ្ហនត្ថំ. អនាបត្តិវារេ ចស្ស ‘‘ញាតកានំ បវារិតានំ អញ្ញស្សត្ថាយ អត្តនោ ធនេនា’’តិ ឥទំ អធិកំ. កត្ថចិ បោត្ថកេ ‘‘អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច អសតិយា អជានន្តស្ស គិលានស្ស អាបទាសូ’’តិ ឯត្តកមេវ វុត្តំ, តំ ន, ‘‘សមសូបកំ បិណ្ឌបាតំ ភុញ្ជិស្សាមី’’តិ ឥមស្ស អនាបត្តិវារេ ‘‘អញ្ញស្សត្ថាយា’’តិ កត្ថចិ លិខិតំ, តញ្ច បមាទវសេន លិខិតំ. ‘‘មុខេ បក្ខិបិត្វា បុន វិប្បដិសារី ហុត្វា ឱគិលិតុកាមស្សបិ សហសា ចេ បវិសតិ, ឯត្ថ ‘អសញ្ចិច្ចា’តិ វុច្ចតិ. វិញ្ញត្តម្បិ អវិញ្ញត្តម្បិ ឯកស្មិំ ឋានេ ឋិតំ សហសា អនុបធារេត្វា គហេត្វា ភុញ្ជន្តោ ‘អសតិយា’តិ វុច្ចតី’’តិ លិខិតំ, អនាបត្តិវារេ ឯកច្ចេសុ បោត្ថកេសុ ‘‘រសរសេតិ លិខិតំ, តំ គហេតព្ព’’ន្តិ វុត្តំ.

សក្កច្ចវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥. កពឡវគ្គវណ្ណនា

៦១៨. ‘‘សព្ពំ ហត្ថ’’ន្តិ វចនតោ ឯកទេសំ មុខេ បក្ខិបន្តស្ស អនាបត្តីតិ ឯកច្ចេ. ‘‘សព្ពន្តិ វចនតោ ឯកទេសម្បិ ន វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ, តំ យុត្តំ អនាបត្តិវារេ អវិសេសិតត្តា.

៦២៤. សិត្ថាវការកេ ‘‘កចវរំ ឆឌ្ឌេន្តំ សិត្ថំ ឆឌ្ឌិយ្យតី’’តិ ច ‘‘កចវរំ ឆឌ្ឌេន្តោ’’តិ ច បាឋោ.

កពឡវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. សុរុសុរុវគ្គវណ្ណនា

៦២៧. ‘‘សុរុសុរុ’’ន្តិ ច ‘‘សុរោសុរោ’’តិ ច បាឋោ. សីតីកតោតិ សីតង្កោ. ‘‘សិលកពុទ្ធោតិ អរិយានំ បរិហាសវចនមេវេត’’ន្តិ លិខិតំ.

៦៣១. បដិក្កូលវសេនាតិ ឯត្ថ យទិ បដិក្កូលវសេន បដិក្ខិត្តំ, ‘‘សេយ្យថាបិ កាមភោគិនោ’’តិ ន វត្តព្ពំ. ន ហិ តេ បដិក្កូលំ ករោន្តីតិ ចេ? ន, ឥស្សរិយលិង្គវសេន គហណសម្ភវតោ. តេ ហិ អនាទរា ហោន្តិ. បត្តធោវនន្តិ បត្តធោវនោទកំ ភោជនបដិសំយុត្តំ.

៦៣៤. ‘‘ឆត្តបាទុកាយ’’ន្តិ ច ‘‘ឆត្តបាទេ’’តិ ច បាឋោ.

៦៣៧. ចាបោតិ សត្តខាទនវធោ. ‘‘សេសា សព្ពា ធនុវិកតិ កោទណ្ឌេ បវិដ្ឋា’’តិ ច លិខិតំ, បដិមុក្កន្តិ បវេសិតំ, លគ្គិតំ ហោតីតិ អត្ថោ.

សុរុសុរុវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៧. បាទុកវគ្គវណ្ណនា

៦៤០. សយំ យានគតោ ហុត្វា, យថា យានគតស្ស វេ.

អលំ វត្តុំ តថា នាលំ, សឆត្តោ ឆត្តបាណិនោ.

យថា ឯត្ថ, ឯវំ អញ្ញត្រាបិ.

៦៤៧. ឆបកវត្ថុស្មិំ ‘‘សចាហំ ន លភិស្សាមី’’តិ បាឋោ, ‘‘ទស ចេ ន លភិស្សាមី’’តិ ច អត្ថិ, ‘‘វត្ថុស្មិំ អគិលានស្សា’’តិ ច អាគច្ឆតិ, តំ ន សុន្ទរំ, សិក្ខាបទេយេវ សុន្ទរំ. ថោមិតោតិ អហម្បិ ជានាមីតិ សម្ពន្ធោ. យា ធនយសលាភសង្ខាតា វុត្តិ វិនិបាតេន ហោតិ សម្បរាយេ អបាយេសុ វិនិបាតហេតុ ហុត្វា បវត្តតិ. អថ វា វិនិបាតេនាតិ ហេត្វត្ថេ ករណវចនំ, វិនិបាតនាយ បវត្តតីតិ អធិប្បាយោ. អធម្មចរណេន អធម្មចរណាយ. ‘‘អស្មា កុម្ភិមិវា’’តិ ច បឋន្តិ.

បាទុកវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

បកិណ្ណកវណ្ណនា

កាយវាចាចិត្តតោ សមុដ្ឋហន្តីតិ កត្វា ‘‘សមនុភាសនសមុដ្ឋានានី’’តិ វុត្តានិ. សមនុភាសនំ កិរិយំ. ឥមានិ កិរិយានិ. ធម្មទេសនសមុដ្ឋានានិ វាចាចិត្តតោតិ ឯត្ថ កាយវចីវិញ្ញត្តិភាវតោ ឧជ្ជគ្ឃិកឧច្ចាសទ្ទាទីសុ វិយ ‘‘កាយវាចាចិត្តតោ’’តិ វត្តព្ពានីតិ ចេ? ន វត្តព្ពានិ. និសីទនគមនាហារបក្ខិបនាទិកាយវិញ្ញត្តិយា សព្ភាវា តត្ថ យុត្តំ, ន ធម្មទេសនេ តាទិសស្សាភាវា.

បកិណ្ណកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

សេខិយកណ្ឌវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. សត្តាធិករណសមថវណ្ណនា

‘‘យេភុយ្យសិកា កាតព្ពា…បេ… តិណវត្ថារកោ កាតព្ពោ, សោ បុគ្គលោ’’តិ ច លិខិតំ.

សត្តាធិករណសមថវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ភិក្ខុវិភង្គោ និដ្ឋិតោ.

នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស