៥. ចីវរអច្ឆិន្ទនសិក្ខាបទវណ្ណនា

៦៣២. សាមន្តិ សកសញ្ញិតានិយមនត្ថំ វុត្តំ. សកសញ្ញិតាយេវ ហិ អច្ឆិន្ទាបនអច្ឆិន្ទនេសុ និស្សគ្គិយំ, តស្មា និស្សគ្គិយមូលង្គនិទស្សនមេតំ. ‘‘ចីវរ’’ន្តិ វុត្តត្តា ‘‘អចីវរំ អច្ឆិន្ទន្តស្ស ន និស្សគ្គិយ’’ន្តិ វុត្តមេវ ហោតិ. ‘‘ទត្វាតិ ទត្វា វា ទាបេត្វា វា’’តិ កិញ្ចាបិ បទភាជនំ យុជ្ជតិ, អញ្ញស្ស បន សន្តកំ អញ្ញស្ស ភិក្ខុនោ ទាបេត្វា តំ សយំ វា អច្ឆិន្ទេយ្យ, តេនេវ វា អច្ឆិន្ទាបេយ្យាតិ អនិដ្ឋប្បសង្គភយា ន វុត្តំ, អត្ថតោ បន អត្តនោ សន្តកំ អញ្ញេន សទ្ធិវិហារិកាទិនា ទាបេត្វា, អញ្ញស្ស សន្តកំ វា តស្ស វិស្សាសា ទាបេត្វា តំ អច្ឆិន្ទេយ្យ វា អច្ឆិន្ទាបេយ្យ វា និស្សគ្គិយន្តិ វេទិតព្ពំ, តញ្ច ខោ អនបេក្ខោ ទត្វា. យទិ ឯវំ ‘‘ចជិត្វា ទិន្នំ អច្ឆិន្ទិត្វា គណ្ហន្តោ ភណ្ឌគ្ឃេន ការេតព្ពោ’’តិ ឥទំ កិន្តិ ចេ? សកសញ្ញាយ អគ្គហេត្វា អញ្ញាយ ថេយ្យាយ គណ្ហន្តំ សន្ធាយ វុត្តំ, តេនេវ វុត្តំ ‘‘សកសញ្ញាយ គហិតត្តា បនស្ស បារាជិកំ នត្ថី’’តិ, អបិច ‘‘អនាបត្តិ សោ វា ទេតិ, តស្ស វា វិស្សសន្តោ គណ្ហាតី’’តិ វចនតោបិ តំ សិទ្ធមេវ. ឯត្តាវតា តាវកាលិកំ កត្វា ទិន្នំ អច្ឆិន្ទន្តស្ស អនាបត្តិ សាធិតា ហោតិ. ‘‘អម្ហាកំ សន្តិកេ ឧបជ្ឈំ គណ្ហិស្សតី’’តិអាទិវចនំ សាមណេរស្ស ទានំ ទីបេតិ, តញ្ច ឥធ នាធិប្បេតំ. បាឡិយំ (បារា. ៦៣៣-៦៣៤) ឧបសម្បន្នេ តិកបាចិត្តិយំ វិយ អនុបសម្បន្នេ តិកទុក្កដម្បិ អាគតន្តិ ចេ? ន, តទធិប្បាយាជាននតោ. អនុបសម្បន្នកាលេ ឯវំ ទត្វា អញ្ញស្ស សន្តិកេ ឧបសម្បន្នំ ទិស្វា កុបិតោ ចេ អច្ឆិន្ទតិ, ឧបសម្បន្នស្សេវ វា ‘‘សិក្ខំ បច្ចក្ខាយ តុម្ហាកំ សន្តិកេ ឧបសម្បជ្ជិស្សាមី’’តិ វទន្តស្ស ទត្វា បុន អច្ឆិន្ទតិ ចេ, និស្សគ្គិយន្តិ អយមេត្ថ អធិប្បាយោ.

៦៣៣. សកិំ អាណត្តោ ពហុកម្បិ អច្ឆិន្ទតិ, និស្សគ្គិយន្តិ ឯកពទ្ធត្តា ឯកំ បាចិត្តិយំ, តំ សន្ធាយេតំ វុត្តំ ‘‘អាណត្តោ ពហូនិ គណ្ហាតិ, ឯកំ បាចិត្តិយ’’ន្តិ. មាតិកាដ្ឋកថាយំ បន ‘‘វត្ថុគណនាយ អាបត្តិយោ’’តិ វុត្តំ, តំ អាណត្តិយា ពហុត្តា ‘‘សព្ពានិ គណ្ហា’’តិ វទន្តស្ស គាហំ សន្ធាយ វុត្តំ, តេនេវ តត្ថ វុត្តំ ‘‘ឯកវាចាយ សម្ពហុលា អាបត្តិយោ’’តិ. ឯវំ សន្តេ បាឡិវចនំ, អដ្ឋកថាវចនទ្វយញ្ច អញ្ញមញ្ញំ សមេតិ, បរសន្តកម្បិ និស្សគ្គិយំ ហោតិ បំសុកូលញ្ច, តេន ‘‘ទុស្សន្តេ ពទ្ធរូបិយំ វិយា’’តិ វុត្តំ, តំ តទត្ថនិយមទស្សនត្ថំ វុត្តំ, យថាវឆាទិតំ អច្ឆិន្ទនចិត្តេន សចិត្តកំ, វចីកម្មំ បន កេវលំ អច្ឆិន្ទាបេន្តស្សេវ ‘‘ទេហី’’តិ ពលក្ការេន គណ្ហតោបិ វេទិតព្ពំ, តំ ន យុត្តំ ‘‘អនាបត្តិ សោ វា ទេតី’’តិ វចនតោ. ‘‘តុដ្ឋោ វា ទុដ្ឋោ វា ទេតិ, អនាបត្តិយេវា’’តិ មាតិកាដ្ឋកថាវចនតោ វាតិ ចេ? ន, ឧភយត្ថ អត្តនោ រុចិយា ទានំ សន្ធាយ វុត្តត្តា, បសយ្ហាវហារេ អនាបត្តិប្បសង្គតោ ច. ‘‘ភិក្ខុស្ស សាមំ ចីវរំ ទត្វា’តិ បាឡិវចនតោ ច មាតិកាដ្ឋកថាយ អង្គវវត្ថានេ ‘ឧបសម្បន្នតា’តិ វុត្តត្តា ច ឧភយត្ថ ទានហរណេសុ ភិក្ខុភាវោ ឥច្ឆិតព្ពោតិ ទីបេតី’’តិ វទន្តិ, ឥទមយុត្តន្តិ នោ តក្កោតិ អាចរិយោ. កស្មា? អនុបសម្បន្នស្ស ចីវរំ ទត្វា តំ ឧបសម្បន្នកាលេ អច្ឆិន្ទន្តស្ស អនាបត្តិប្បសង្គតោ. ‘‘អនុបសម្បន្នស្ស ចីវរំ វា អញ្ញំ វា បរិក្ខារំ ទត្វា…បេ… អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ វចនតោ ទុក្កដំ តត្ថ ហោតីតិ ចេ? នាសិទ្ធត្តា, ទានកាលេ ឯវ ឧបសម្បន្នតា បមាណន្តិ អសិទ្ធមេតំ អដ្ឋកថាយ វា បាឡិយា វា យុត្តិតោ វា, តស្មា តំ ន យុត្តន្តិ អត្ថោ. អនុបសម្បន្នស្ស ចីវរំ ទត្វា តស្សេវ អនុបសម្បន្នកាលេយេវ ចីវរំ អច្ឆិន្ទន្តស្ស ទុក្កដំ, ឧបសម្បន្នកាលេ វា ទត្វា អនុបសម្បន្នកាលេ អច្ឆិន្ទន្តស្ស ទុក្កដន្តិ តស្ស វចនស្ស ឥទំ វិកប្បន្តរញ្ច សម្ភវតិ, តស្មា (បារា. ៦៣១ អាទយោ) វិកប្បន្តរស្ស សម្ភវតោ ច ន យុត្តំ, យស្មា អនុបសម្បន្នកាលេ ទត្វា ឧបសម្បន្នកាលេ អច្ឆិន្ទន្តស្ស វិសុំ ទុក្កដំ ន បញ្ញត្តំ, តស្មា បុរាណចីវរធោវាបនាទិសិក្ខាបទេសុ វិយ អបរភាគេ ឧបសម្បន្នតា ចេត្ថ បមាណំ, តស្មា ‘‘ឧបសម្បន្នតា’’តិ អង្គេសុ វុត្តត្តា ច តំ ន យុត្តន្តិ អត្ថោ. ឯត្ថ ‘‘បច្ចាសីសន្តស្សេវ ទានមធិប្បេតំ, ន និស្សដ្ឋទាន’’ន្តិ ធម្មសិរិត្ថេរោ វទតិ កិរ, វីមំសិតព្ពំ.

ចីវរអច្ឆិន្ទនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.