២. បរិយាយសុត្តវណ្ណនា

២៣៣. សម្ពហុលាតិ វុច្ចន្តិ សង្ឃសមញ្ញាយ អភាវតោ. តតោ បរន្តិ តិណ្ណំ ជនានំ ឧបរិ សង្ឃោ ចតុវគ្គករណីយាទិសង្ឃកម្មវសេន កម្មប្បត្តត្តា. បវិសិំសូតិ ភាវិនិ បវិសនេ ភូតេ វិយ កត្វា ឧបចារេន វុត្តន្តិ អាហ – ‘‘បវិដ្ឋា’’តិ. ភាវិនិ ហិ ភូតេ វិយ ឧបចារោ. តេនាហ – ‘‘តេ បនា’’តិអាទិ, តេ បន ភិក្ខូតិ អត្ថោ. បុន តេ បនាតិ តិត្ថិយា តិត្ថិយសាវកា ច.

ឥមស្មិំ បញ្ញាបនេតិ ‘‘បញ្ច នីវរណេ បហាយា’’តិអាទិនយប្បវត្តេ ឥមស្មិំ បការេ អត្ថបញ្ញាបនេ. វិសិស្សតិ អញ្ញមញ្ញតោ បភិជ្ជតីតិ វិសេសោ, ភេទោ. ស្វាយំ ឥធ អន្តោគធាធិកភាវោ អធិប្បេតោតិ អាហ – ‘‘កោ វិសេសោតិ កិំ អធិក’’ន្តិ. អធិកំ បយសនំ បយុញ្ជនន្តិ អធិប្បយាសោ, អធិកប្បយោគោ. នានា ករីយតិ ឯតេនាតិ នានាករណំ, ភេទោតិ អាហ – ‘‘កិំ នានត្ត’’ន្តិ. ទុតិយបទេតិ ‘‘អនុសាសនិយា វា អនុសាសនិ’’ន្តិ ឯតស្មិំ បទេ. ឯសេវ នយោតិ យថា បឋមស្មិំ បទេ អត្ថយោជនា, ឯវំ ទុតិយបទេបិ យោជេតព្ពា.

តីណិ ឋានានីតិ ទេវមារព្រហ្មដ្ឋានានិ តីណិ ‘‘សទេវកេ លោកេ’’តិអាទិនា លោកេ បក្ខិបិត្វា. ‘‘សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយា’’តិ ទ្វេ ឋានានិ. ‘‘បជាយា’’តិ ឯត្ថ បក្ខិបិត្វា ឥតិ បញ្ចហិ បទេហិ. ឧទ្ទេសន្តិ ឧទ្ទិសិតព្ពតំ. គណនន្តិ ឯកោ កាមច្ឆន្ទោតិ គហេតព្ពតំ គច្ឆតិ. អត្តនោ ហត្ថបាទាទីសូតិ និទស្សនមត្តំ ទដ្ឋព្ពំ សមុទាយំ អារព្ភ បដិឃស្ស ឧប្បជ្ជនតោ. អត្តនោ ខន្ធេសុ វិមតិ ‘‘អហំ នុ ខោស្មី’’តិអាទិនា.

កិញ្ចាបិ សព្ពំ វីរិយំ ចេតសិកមេវ, យំ បន កាយកម្មាធិដ្ឋានាទិវសេន មនសិ កាយិកបយោគសមុដ្ឋាបនំ វីរិយំ កាយិកន្តិ លទ្ធបរិយាយន្តិ តតោ វិសេសេត្វា ចេតសិកន្តិ យថាធិប្បេតទុតិយតាទស្សនត្ថំ. យទិបិ យថាកប្បិតឥរិយាបថសន្ធារណវសេន បវត្តមានំ វីរិយំ កាយស្ស តថាបវត្តស្ស បច្ចយភូតន្តិ ន សក្កា វត្តុំ, តថាបិ ន តាទិសោ កាយបយោគោ, តទា បវត្តោ នត្ថីតិ វុត្តំ ‘‘កាយបយោគំ វិនា ឧប្បន្នវីរិយ’’ន្តិ. សតិសម្ពោជ្ឈង្គសទិសោ វាតិ ឥមិនា អជ្ឈត្តិកេ សង្ខារេ អជ្ឈុបេក្ខនវសេន បវត្តា អជ្ឈត្តធម្មេសុ ឧបេក្ខាតិអាទិនយំ អតិទិសតិ.

‘‘មិស្សកពោជ្ឈង្គា កថិតា’’តិ វត្វា តមត្ថំ វិភាវេតុំ ‘‘ឯតេសូ’’តិអាទិ វុត្តំ. ចង្កមន្តេនបិ អរិយមគ្គំ អធិគន្តុំ សក្កាតិ កត្វា វុត្តំ ‘‘មគ្គំ អបត្តំ កាយិកវីរិយ’’ន្តិ. ពោជ្ឈង្គា ន លព្ភន្តីតិ និប្បរិយាយពោជ្ឈង្គា ន លព្ភន្តី. ពោជ្ឈង្គេ ឧទ្ធរន្តិ បរិយាយតោតិ អធិប្បាយោ. សេសាតិ ពហិទ្ធាធម្មេសុ សតិ-ធម្មវិចយ-ឧបេក្ខា-ចេតសិក-វីរិយ-សវិតក្ក-សវិចារ-បីតិ-សមាធី ទ្វេ បស្សទ្ធិយោ ច. អយំ បន នយោ បចុរប្បវត្តិវសេន អដ្ឋកថានយេនេវ វុត្តោ. ថេរវាទវសេន បន អវិតក្កអវិចារមត្តា បីតិសមាធិសម្ពោជ្ឈង្គា រូបាវចរាបិ អត្ថីតិ តេបិ គហេត្វា ទស មិស្សកាវ ហោន្តីតិ វត្តព្ពំ សិយាតិ.

បរិយាយសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.