៤. នីវរណវគ្គោ

៣-៤. ឧបក្កិលេសសុត្តាទិវណ្ណនា

២១៤-២១៥. ន ច បភាវន្តន្តិ ន ច បភាសម្បន្នំ. បភិជ្ជនសភាវន្តិ តាបេត្វា តាលនេ បភង្គុតំ. អវសេសំ លោហន្តិ វុត្តាវសេសំ ជាតិលោហំ, វិជាតិលោហំ, កិត្តិមលោហន្តិ បភេទំ សព្ពម្បិ លោហំ. ឧប្បជ្ជិតុំ អប្បទានេនាតិ ឯត្ថ ននុ លោកិយកុសលចិត្តស្សបិ សុវិសុទ្ធស្ស ឧប្បជ្ជិតុំ អប្បទានេន ឧបក្កិលេសតាតិ? សច្ចមេតំ, យស្មិំ បន សន្តានេ នីវរណានិ លទ្ធបតិដ្ឋានិ, តត្ថ មហគ្គតកុសលស្សបិ អសម្ភវោ, បគេវ លោកុត្តរកុសលស្ស, បរិត្តកុសលំ បន យថាបច្ចយំ ឧប្បជ្ជតិ. នីវរណេ ហិ វូបសន្តេ សន្តានេ ឧប្បត្តិយា អបរិសុទ្ធំ ហោតិ, ឧបក្កិលិដ្ឋំ នាម ហោតិ, អបរិសុទ្ធទីបកបល្លិកវដ្ឋិតេលាទិសន្និស្សយោ ទីបោ វិយ, អបិច និប្បរិយាយតោ ឧប្បជ្ជិតុំ អប្បទានេនេវ តេសំ ឧបក្កិលេសតាតិ ទស្សេន្តោ ‘‘យទគ្គេន ហី’’តិអាទិមាហ. អារម្មណេ វិក្ខិត្តប្បត្តិវសេន ចុណ្ណវិចុណ្ណតា វេទិតព្ពា. ន អាវរន្តីតិ កុសលធម្មេ ឧប្បជ្ជិតុំ អប្បទានវសេន ន អាវរន្តិ, អថ ខោ តេសំ ឧប្បត្តិយា ហោន្តិ. ន បដិច្ឆាទេន្តីតិ ន វិនន្ធន្តិ. ចតុភូមកចិត្តស្សាតិ ចតុត្ថភូមកកុសលចិត្តស្ស អនុបក្កិលេសា, តេហិ អកិលិស្សនតោ.

៨. អាវរណនីវរណសុត្តវណ្ណនា

២១៩. បញ្ញា ទុព្ពលា ហោតិ, ន ពលវតី បដិបក្ខេន ឧបក្កិលិដ្ឋភាវតោ. តេនាហ ‘‘មន្ទា អវិសទា’’តិ.

បញ្ច នីវរណា ទូរេ ហោន្តិ អាវរណាភាវតោ. តមេវ បីតិន្តិ សប្បាយធម្មសវនេ ឧប្បន្នំ បីតិំ. តស្សា តទា ឧប្បន្នាការសល្លក្ខណេន អវិជហន្តោ បុនប្បុនំ តស្សា និព្ពត្តនេន. តេនាហ ‘‘បញ្ច នីវរណេ វិក្ខម្ភេត្វា’’តិ. ឥទំ សន្ធាយាតិ ឯត្តកេ ទិវសេបិ ន វិនស្សន្តិ, សា ធម្មបីតិ លទ្ធបច្ចយា ហុត្វា វិសេសាវហាតិ ឥមមត្ថំ សន្ធាយ ឯតំ ‘‘ឥមស្ស បញ្ច នីវរណា តស្មិំ សមយេ ន ហោន្តី’’តិអាទិ វុត្តំ. បីតិបាមោជ្ជបក្ខិយាតិ បីតិបាមោជ្ជបច្ចយា. នស្សន្តីតិ និរោធបច្ចយវសេន បវត្តនតោ នស្សន្តិ. សភាគបច្ចយវសេន បុន ឧប្បជ្ជន្តាបិ…បេ… វុច្ចតិ កិច្ចសាធនវសេន បវត្តនតោ.

៩. រុក្ខសុត្តវណ្ណនា

២២០. អភិរុហនកាតិ សមីបរុក្ខេ អភិភវិត្វា រុហនកា. អដ្ឋិកច្ឆកោតិ អដ្ឋិពហុលកច្ឆកោ. កបិថនសទិសផលត្តា កបិត្ថនោតិ លទ្ធនាមោ.

១០. នីវរណសុត្តវណ្ណនា

២២១. អន្ធភាវករណា បញ្ញាចក្ខុស្ស វិពន្ធនតោ. តថា ហិ តេ ‘‘អចក្ខុករណា បញ្ញានិរោធិកា’’តិ វុត្តា. វិហនតិ វិពាធតីតិ វិឃាតោ, ទុក្ខន្តិ អាហ ‘‘វិឃាតបក្ខិយាតិ ទុក្ខបក្ខិកា’’តិ. និព្ពានត្ថាយ ន សំវត្តន្តីតិ អនិព្ពានសំវត្តនិកា. មិស្សកពោជ្ឈង្គាវ កថិតា បុព្ពភាគិកានំ កថិតត្តា.

នីវរណវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.