៣. ឧទាយិវគ្គោ

១-២. ពោធាយសុត្តាទិវណ្ណនា

២០២-២០៣. កិត្តកេន នុ ខោ ការណេន ពុជ្ឈនកអង្គា នាម វុច្ចន្តិ ពុជ្ឈនកស្ស បុគ្គលស្ស អង្គាតិ វត្តព្ពតំ លភន្តិ. មិស្សកពោជ្ឈង្គា កថិតា សហវិបស្សនា មគ្គពោជ្ឈង្គា កថិតាតិ កត្វា. ធម្មបរិច្ឆេទោ កថិតោ គណនាមត្តេន បរិច្ឆិន្ទិត្វា វុត្តត្តា ន ភូមន្តរបរិច្ឆេទោ, វិបស្សនាទិបរិច្ឆេទោ វា.

៣-៥. ឋានិយសុត្តាទិវណ្ណនា

២០៤-២០៦. កាមរាគេន គធិតព្ពដ្ឋានភូតា កាមរាគដ្ឋានិយាតិ អាហ ‘‘អារម្មណធម្មាន’’ន្តិ. ‘‘មនសិការពហុលីការា’’តិ វុត្តត្តា ‘‘អារម្មណេនេវ កថិត’’ន្តិ វុត្តំ. វុត្តបរិច្ឆេទោតិ ឯតេន ន កេវលំ អារម្មណវសេនេវ, អថ ខោ ឧបនិស្សយវសេនបេត្ថ អត្ថោ លព្ភតីតិ ទស្សេតិ. បឋមវគ្គស្ស ហិ ទុតិយេ សុត្តេ ឧបនិស្សយវសេនេវ អត្ថោ ទស្សិតោ. មិស្សកពោជ្ឈង្គា កថិតា អវិភាគេនេវ កថិតត្តា. អបរិហានិយេតិ តីហិ សិក្ខាហិ អបរិហានាវហេ.

៦-៧. តណ្ហក្ខយសុត្តាទិវណ្ណនា

២០៧-២០៨. ‘‘សោ មំ បុច្ឆិស្សតី’’តិ អធិប្បាយេន ភគវតា ឱសាបិតទេសនំ. បត្ថដត្តា ភាវនាបារិបូរិយា វិត្ថារិតំ គតត្តា. មហន្តភាវន្តិ ភាវនាវសេនេវ មហត្តំ គតត្តា. តតោ ឯវ វឌ្ឍិប្បមាណា. នីវរណវិគមេ សម្ភវតោ បច្ចយតោ ព្យាបាទោ វិគតោ ហោតីតិ អាហ – ‘‘នីវរណានំ ទូរីភាវេន ព្យាបាទវិរហិតត្តា’’តិ. តណ្ហាមូលកន្តិ តណ្ហាបច្ចយំ. យញ្ហិ តណ្ហាសហគតំ អសហគតម្បិ តណ្ហំ ឧបនិស្សាយ និប្ផន្នំ, សព្ពំ តំ តណ្ហាមូលកំ. បហីយតិ អនុប្បាទប្បហានេន. តណ្ហាទីនំយេវ ខយា, ន តេសំ សង្ខារានំ ខយា. ឯតេហិ តណ្ហក្ខយាទិបទេហិ.

៨. និព្ពេធភាគិយសុត្តវណ្ណនា

២០៩. និព្ពិជ្ឈន្តីតិ និព្ពេធា, និព្ពិជ្ឈនធម្មា ធម្មវិនយាទយោ, តប្បរិយាបន្នតាយ និព្ពេធភាគេ គតោ និព្ពេធភាគិយោ, តំ និព្ពេធភាគិយំ. តេនាហ ‘‘និព្ពិជ្ឈនកោដ្ឋាសិយ’’ន្តិ. ភាវេត្វា ឋិតេន ចិត្តេន. វិបស្សនាមគ្គម្បិ គហេត្វា ‘‘មគ្គពោជ្ឈង្គា មិស្សកា’’តិ វុត្តា. តេហីតិ ពោជ្ឈង្គេហិ ភាវិតំ ចិត្តំ. តេ វា ពោជ្ឈង្គេ ភាវេត្វា ឋិតំ ចិត្តំ នាម ផលចិត្តំ, តស្មា និព្ពត្តិតលោកុត្តរមេវ. តម្បីតិ ផលចិត្តម្បិ មគ្គានន្តរតាយ មគ្គនិស្សិតំ កត្វា មិស្សកមេវ កថេតុំ វដ្ដតិ ‘‘ពោធាយ សំវត្តន្តី’’តិ វុត្តត្តា.

៩. ឯកធម្មសុត្តវណ្ណនា

២១០. សំយោជនសង្ខាតា វិនិពន្ធាតិ កាមរាគាទិសំយោជនសញ្ញិតា ពន្ធនា. បរិនិដ្ឋបេត្វា គហណាតិ គិលិត្វា វិយ បរិនិដ្ឋបេត្វា គហណាការា.

១០. ឧទាយិសុត្តវណ្ណនា

២១១. ពហុកតំ វុច្ចតិ ពហុការោ ពហុមានោ, នត្ថិ ឯតស្ស ពហុកតន្តិ អពហុកតោ, អកតពហុមានោ. ធម្មោ ឧប្បជ្ជមានោ ឧក្កុជ្ជន្តោ វិយ និរុជ្ឈមានោ អវកុជ្ជន្តោ វិយ ហោតីតិ វុត្តំ ‘‘ឧក្កុជ្ជំ វុច្ចតិ ឧទយោ, អវកុជ្ជំ វយោ’’តិ. បរិវត្តេន្តោតិ អនិច្ចាតិបិ ទុក្ខាតិបិ អនត្តាតិបិ. ‘‘ឯសោ ហិ តេ ឧទាយិ មគ្គោ បដិលទ្ធោ, យោ តេ…បេ… តថត្តាយ ឧបនេស្សតី’’តិ បរិយោសានេ ភគវតោ វចនញ្ចេត្ថ សាធកំ ទដ្ឋព្ពំ. តេន តេនាការេន វិហរន្តន្តិ យេន សម្មសនាការេន វិបស្សនាវិហារេន វិហរន្តំ. តថាភាវាយាតិ ខីណាសវភាវបច្ចវេក្ខណាយ. តេនាហ – ‘‘ខីណា ជាតីតិ…បេ… តំ ទស្សេន្តោ ឯវមាហា’’តិ.

ឧទាយិវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.