២. រហោគតវគ្គោ

១. រហោគតសុត្តវណ្ណនា

២៥៩. យំកិញ្ចិ វេទយិតន្តិ ‘‘សុខំ ទុក្ខំ អទុក្ខមសុខ’’ន្តិ វុត្តំ វេទយិតំ ទុក្ខស្មិំ អន្តោគធំ, ទុក្ខន្តិ វត្តព្ពតំ លភតិ បរិយាយេនាតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘តំ សព្ពំ ទុក្ខន្តិ អត្ថោ’’តិ. យា ឯសាតិអាទីសុ យោ សង្ខារានំ អនិច្ចតាសង្ខាតោ ហុត្វា អភាវាការោ, យា ខយសភាវតា វិនស្សនសភាវតា ជរាយ មរណេន ចាតិ ទ្វិធា វិបរិណាមនសភាវតា, ឯតំ សន្ធាយ ឧទ្ទិស្ស សព្ពំ វេទយិតំ ទុក្ខន្តិ មយា វុត្តន្តិ អយំ សង្ខេបត្ថោ. សាតិ សង្ខារានំ អនិច្ចតា. វេទនានម្បិ អនិច្ចតា ឯវ សង្ខារសភាវត្តា. តាសំ អនិច្ចតា ច នាម មរណំ ភង្គោតិ កត្វា តតោ ឧត្តរិ ទុក្ខំ នាម នត្ថីតិ សព្ពា វេទនា ‘‘ទុក្ខា’’តិ វុត្តា, យថា ‘‘យទនិច្ចំ តំ ទុក្ខ’’ន្តិ ច, ‘‘បញ្ចុបាទានក្ខន្ធា ទុក្ខា’’តិ ច វុត្តំ. ឥទំ សុត្តបទំ. ចត្តារោ អារុប្បាតិ ចតស្សោ អរូបសមាបត្តិយោ. ឯត្ថាតិ ច ឯតស្មិំ បដិប្បស្សទ្ធិវារេ.

រហោគតសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. អគារសុត្តវណ្ណនា

២៦២. បុរត្ថិមាតិ វិភត្តិលោបេន និទ្ទេសោ, និស្សក្កេ វា ឯតំ បច្ចត្តវចនំ. បឋមជ្ឈានាទិវសេនាតិ បឋមទុតិយជ្ឈានវសេន. អនុស្សតិវសេនាតិ និទស្សនមត្តំ អញ្ញស្សបិ ឧបចារជ្ឈានគ្គហិតស្ស សវិតក្កចារស្ស និរាមិសស្ស សុខស្ស លព្ភនតោ. តស្សបិ វា បឋមជ្ឈានាទីតិ ឯត្ថ អាទិ-សទ្ទេន សង្គហោ ទដ្ឋព្ពោ. កាមហេតុ ទុក្ខប្បត្តានំ ទុក្ខវេទនា កាមាមិសេន សាមិសា វេទនា. អនុត្តរវិមោក្ខា នាម អរហត្តផលំ. ‘‘កុទាស្សុ នាមាហំ តទាយតនំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សាមី’’តិ ឯវំ បិហំ ឧបដ្ឋាបយតោ តស្មិំ អនិជ្ឈមានេ បិហប្បច្ចយា ឧប្បន្នទោមនស្សវេទនា. នេក្ខម្មនិស្សិតា ឧបេក្ខាវេទនា និរាមិសា អទុក្ខមសុខា នាម. សវិសេសំ បន ទស្សេតុំ ‘‘ចតុត្ថជ្ឈានវសេន ឧប្បន្នា អទុក្ខមសុខវេទនា’’តិ វុត្តំ.

អគារសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៥-៨. បឋមអានន្ទសុត្តាទិវណ្ណនា

២៦៣-២៦៦. ហេដ្ឋា កថិតនយានេវ, វេនេយ្យជ្ឈាសយតោ បន តេសំ ទេសនាតិ ទដ្ឋព្ពំ. ឯត្ថាតិ ឯតេសុ ចតូសុ សុត្តេសុ. បុរិមានិ ទ្វេ ‘‘បឋមំ ឈានំ សមាបន្នស្ស វាចា បដិប្បស្សទ្ធា ហោតី’’តិអាទិនា នយេន យាវ ខីណាសវស្ស កិលេសបដិប្បស្សទ្ធិ, តាវ ទេសនាយ បវត្តត្តា ‘‘បរិបុណ្ណបស្សទ្ធិកានី’’តិ វុត្តានិ. តាវ បរិបូរំ កត្វា អទេសិតត្តា ‘‘បច្ឆិមានិ ឧបឌ្ឍបស្សទ្ធិកានិ, ទេសនាយា’’តិអាទិ វុត្តំ.

បឋមអានន្ទសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩-១០. បញ្ចកង្គសុត្តាទិវណ្ណនា

២៦៧-២៦៨. ទណ្ឌមុគ្គរំ អគ្គសោណ្ឌមុគ្គរំ. កាឡសុត្តបក្ខិបនំ កាឡសុត្តនាឡិ. វាសិអាទីនិ បញ្ច អង្គានិ អស្សាតិ បញ្ចកង្គោ. វត្ថុវិជ្ជាយ វុត្តវិធិនា កត្តព្ពនិស្សយានិ ឋបេតីតិ ថបតិ. បណ្ឌិតឧទាយិត្ថេរោ, ន លាឡុទាយិត្ថេរោ. ទ្វេបានន្ទាតិ អដ្ឋកថាយ បទុទ្ធារោ កតោ – ‘‘ទ្វេបិ មយា អានន្ទា’’តិ បន បាឡិយំ. បសាទកាយសន្និស្សិតា កាយិកា, ចេតោសន្និស្សិតា ចេតសិកា. អាធិបច្ចដ្ឋេន សុខមេវ ឥន្ទ្រិយន្តិ សុខិន្ទ្រិយំ. ឧបវិចារវសេនាតិ រូបាទីនិ ឧបេច្ច វិចរណវសេន. អតីតេ អារម្មណេ. បច្ចុប្បន្នេតិ អទ្ធាបច្ចុប្បន្នេ. ឯវំ អដ្ឋាធិកំ សតំ អដ្ឋសតំ.

បាដិយេក្កោ អនុសន្ធីតិ បុច្ឆានុសន្ធិអាទីហិ វិសុំ តេហិ អសម្មិស្សោ ឯកោ អនុសន្ធិ. ឯកាបិ វេទនា កថិតា ‘‘តត្រ, ភិក្ខវេ, សុតវា អរិយសាវកោ’’តិ អាហរិត្វា ‘‘ផស្សបច្ចយា វេទនា’’តិ. យស្មា ភគវា ចតុត្ថជ្ឈានុបេក្ខាវេទនំ វត្វា – ‘‘អត្ថានន្ទ, ឯតស្មា សុខា អញ្ញំ សុខ’’ន្តិអាទិំ វទន្តោ ថបតិនោ វាទំ ឧបត្ថម្ភេតិ នាម. តេន ហិ ឧបេក្ខាវេទនា ‘‘សុខ’’ន្តេវ វុត្តា សន្តសភាវត្តា. អភិក្កន្តតរន្តិ អតិវិយ កន្តតរំ មនោរមតរំ. តេនាហ ‘‘សុន្ទរតរ’’ន្តិ. បណីតតរន្តិ បធានភាវំ នីតតាយ ឧឡារតរំ. តេនាហ ‘‘អតប្បកតរ’’ន្តិ. សុខន្តិ វុត្តា បដិបក្ខស្ស សុដ្ឋុ ខាទនេន, សុករំ ឱកាសទានមស្សាតិ វា. និរោធោ សុខំ នាម សព្ពសោ ឧទយព្ពយាភាវតោ. តេនាហ ‘‘និទ្ទុក្ខភាវសង្ខាតេន សុខដ្ឋេនា’’តិ.

សុខស្មិំយេវាតិ សុខមិច្ចេវ បញ្ញបេតិ. និរោធសមាបត្តិំ សីសំ កត្វាតិ និរោធសមាបត្តិទេសនាយ សីសំ ឧត្តមំ កត្វា. ទេសនាយ ឧទ្ទេសាធិមុត្តេ ឧដ្ឋាបេត្វា វិត្ថារិតត្តា ‘‘នេយ្យបុគ្គលស្ស វសេនា’’តិ វុត្តំ. ទសមំ អនន្តរសុត្តេ វុត្តនយត្តា ឧត្តានត្ថមេវ.

បញ្ចកង្គសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

រហោគតវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.