៣. អដ្ឋសតបរិយាយវគ្គោ

១. សីវកសុត្តវណ្ណនា

២៦៩. ចូឡា បន អស្ស មហតី អត្ថិ សវិសេសា, តស្មា ‘‘មោឡិយសីវកោ’’តិ វុច្ចតិ. ឆន្នបរិព្ពាជកោតិ កម្ពលាទិនា កោបីនបដិច្ឆាទកបរិព្ពាជកោ. បិត្តបច្ចយានីតិ បិត្តហេតុកានិ. ‘‘តិស្សោ វេទនា’’តិ វត្វា តាសំ សម្ភវំ ទស្សេតុំ ‘‘កថ’’ន្តិអាទិ វុត្តំ. កុសលវេទនា ឧប្បជ្ជតិ បិត្តបច្ចយា. បិត្តភេសជ្ជំ ករិស្សាមីតិ ភេសជ្ជសម្ភរណត្ថញ្ចេវ តទត្ថំ អាមិសកិញ្ជក្ខសម្ភរណត្ថញ្ច បាណំ ហនតីតិ យោជនា. មជ្ឈត្តោ ភេសជ្ជករណេ ឧទាសីនោ.

តស្មាតិ យស្មា បិត្តាទិបច្ចយហេតុកន្តិ អត្តនោ ច លោកស្ស ច បច្ចក្ខំ អតិធាវន្តិ យេ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា, តស្មា តេសំ មិច្ឆា. បិត្តាទីនំ តិណ្ណម្បិ សមោធានសន្និបាតេ ជាតានិ សន្និបាតិកានិ. បុរិមឧតុនោ វិសទិសោ ឧតុវិបរិណាមោតិ អាហ ‘‘វិសភាគឧតុតោ ជាតានី’’តិ. អនុទកោ ថទ្ធលូខភូមិវិភាគោ ជង្គលទេសោ, វុត្តវិបរិយាយេន អនុបទេសោ វេទិតព្ពោ. មលយំ ហិមសីតពហុលោ, ឥតរោ ឧណ្ហពហុលោ.

អត្តនោ បកតិចរិយានំ វិសមំ កាយស្ស បរិហរណវសេន, ជាតានិ បន អសយ្ហសហនអទេសអកាលចរណាទិនា វេទិតព្ពានីតិ អាហ ‘‘មហាភារវហនា’’តិអាទិ. បរស្ស ឧបក្កមតោ និព្ពត្តានិ ឱបក្កមិកានីតិ អាហ – ‘‘អយំ ចោរោ វា’’តិអាទិ. កេវលន្តិ ពាហិរបច្ចយំ អនបេក្ខិត្វា កេវលំ តេនេវ. តេនាហ ‘‘កម្មវិបាកតោវ ជាតានី’’តិ. សក្កា បដិពាហិតុំ បតីការេន. លោកវោហារោ នាម កថិតោ បិត្តសមុដ្ឋានាទិសមញ្ញាយ លោកសិទ្ធត្តា. កាមំ សរីរសន្និស្សិតា វេទនា កម្មនិព្ពត្តាវ, តស្សា បន បច្ចុប្បន្នបច្ចយវសេន ឯវមយំ លោកវោហារោតិ វុត្តញ្ចេវ គហេត្វា បរវាទបដិសេធោ កតោតិ ទដ្ឋព្ពំ.

សីវកសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២-១០. អដ្ឋសតសុត្តាទិវណ្ណនា

២៧០-២៧៨. វេទនានំ អដ្ឋាធិកំ សតំ, តស្ស អដ្ឋសតស្ស តព្ភាវស្ស បរិយាយោ ការណំ ឯត្ថ អត្ថីតិ អដ្ឋសតបរិយាយោ, សុត្តំ. តេនាហ ‘‘អដ្ឋសតស្ស ការណភូត’’ន្តិ. ធម្មការណន្តិ បរិយត្តិធម្មភូតំ ការណំ. កាយិកាតិ បញ្ចទ្វារកាយិកា. តេនាហ ‘‘កាមាវចរេយេវ លព្ភន្តី’’តិ, កាមភូមិកាតិ អត្ថោ. អរូបាវចរេ នត្ថិ, តិភូមិកាតិ អត្ថោ. តេនាហ – ‘‘អរូបេ តិកចតុក្កជ្ឈានំ ឧប្បជ្ជតិ, តញ្ច ខោ លោកុត្តរំ, ន លោកិយ’’ន្តិ. ឥតរា ឧបេក្ខាវេទនា. ឧបវិចរន្តិ ឧបេច្ច បជ្ជន្តីតិ អត្ថោ. តំសម្បយុត្តានន្តិ វិចារសម្បយុត្តានំ.

បដិលាភតោតិ បដិលទ្ធភាវតោ. សមនុបស្សតោតិ បច្ចវេក្ខតោ បស្សតោ. អតីតំ ខណត្តយាតិក្កមេន អតិក្កន្តំ, និរុទ្ធប្បត្តិយា និរុទ្ធំ, បកតិវិជហនេន វិបរិណតំ. សមនុស្សរតោតិ ចិន្តយតោ. គេហស្សិតន្តិ កាមគុណនិស្សិតំ. កាមគុណា ហិ ឥធ គេហនិស្សិតធម្មេន គេហបរិយាយេន វុត្តា.

វិបរិណាមវិរាគនិរោធន្តិ វិបរិណាមនំ វិរជ្ជនលក្ខណំ និរុជ្ឈនញ្ច វិទិត្វា. បុព្ពេតិ អតីតេ. ឯតរហីតិ ឥទានិ វត្តមានា. សម្មប្បញ្ញាយ បស្សតោតិ វិបស្សនាបញ្ញាយ ចេវ មគ្គបញ្ញាយ ច យាថាវតោ បស្សតោ. ឧស្សុក្កាបេតុន្តិ វិបស្សនំ បដ្ឋបេត្វា មគ្គបដិវេធំ បាបេតុំ. និព្ពានំ ឧទ្ទិស្ស បវត្តិតត្តា នេក្ខម្មស្សិតសោមនស្សានិ នាម. លោកាមិសបដិសំយុត្តានន្តិ កាមគុណនិស្សិតានំ. តទាយតនន្តិ តំ អាយតនំ តំ ការណំ អរហត្តំ. អនុត្តរេសុ វិមោក្ខេសូតិ អរិយផលធម្មេសុ. បិហន្តិ អធិគមិច្ឆំ.

ឧបេក្ខាតិ សោមនស្សរហិតអញ្ញាណុបេក្ខា. ពាល្យយោគតោ ពាលស្ស, តតោ ឯវ មូឡ្ហស្ស បុថុជ្ជនស្ស. កិលេសោធីនំ មគ្គោធីហិ អជិតត្តា អនោធិជិនស្ស. សត្តមភវាទិតោ ឧទ្ធំ បវត្តនវិបាកស្ស អជិតត្តា អវិបាកជិនស្ស. អនេកាទីនវេ វដ្ដេ អាទីនវស្ស អជាននេន អនាទីនវទស្សាវិនោ. បដិបត្តិបដិវេធពាហុសច្ចាភាវេន អស្សុតវតោ បុថុជ្ជនស្ស. រូបំ សា នាតិវត្តតិ ន អតិក្កមតិ ញាណសម្បយុត្តាភាវតោ. សព្ពសង្គាហកោតិ សព្ពធម្មេ សង្គណ្ហនកោ. តតិយាទីនិ យាវ ទសមា ហេដ្ឋា វុត្តនយត្តា ឧត្តានត្ថានេវ.

អដ្ឋសតសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១១. និរាមិសសុត្តវណ្ណនា

២៧៩. អារម្មណតោ សម្បយោគតោ ច កិលេសាមិសេន សាមិសា. និរាមិសាយាតិ និស្សក្កវចនំ. និរាមិសតរាវាតិ ឯកំសវចនំ តស្សា តថា និស្សមេតព្ពតាយ. សា ហិ បីតិ សព្ពសោ សន្តកិលេសាមិសេ សន្តានេ បវត្តិយា អច្ចន្តសភាវធម្មារម្មណវិសយតាយ សយម្បិ សាតិសយំ សន្តសភាវាការេន បវត្តិយា និរាមិសាយបិ និរាមិសតរា វុត្តា. តេនាហ ‘‘ននុ ចា’’តិអាទិ. ឥទានិ តមត្ថំ ឧបមាយ សាធេតុំ ‘‘យថា ហី’’តិអាទិមាហ. អប្បដិហារិកន្តិ បដិហរណរហិតំ អប្បដិហារំ, កេនចិ អនាវដន្តិ អត្ថោ. សេសវារេសូតិ សុខវារឧបេក្ខាវារេសុ.

វិមោក្ខវារោ បន ន អតិទិដ្ឋោ ឥតរេហិ វិសទិសត្តា. តេនាហ ‘‘វិមោក្ខវារេ បនា’’តិអាទិ. រូបបដិសំយុត្តោតិ ភាវិតរូបបដិសំយុត្តោ. សាមិសោ នាម យស្មា សាមិសរូបបដិពទ្ធវុត្តិ ចេវ សាមិសរូបបដិភាគញ្ច, តស្មា ‘‘រូបាមិស’’ន្តិ វុច្ចតិ, តេន រូបាមិសេន សាមិសោ នាម. អរូបាមិសស្ស អភាវតោ អរូបបដិសំយុត្តោ វិមោក្ខោ និរាមិសោ នាម.

និរាមិសសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

អដ្ឋសតបរិយាយវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

វេទនាសំយុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.