៨. សមុគ្ឃាតសារុប្បសុត្តវណ្ណនា

៣០. មញ្ញិតំ នាម តណ្ហាមានទិដ្ឋីហិ គហេតព្ពំ មញ្ញិតំ. សព្ពស្មិំ មញ្ញិតន្តិ សព្ពមញ្ញិតំ, តស្ស សមុគ្ឃាតោ សេតុឃាតោ, តទាវហំ សព្ពមញ្ញិតសមុគ្ឃាតសារុប្បំ. អដ្ឋកថាយំ បន ‘‘មញ្ញិតំ នាម ចក្ខាទីសុ ឯវ ឧប្បជ្ជតិ, នាញ្ញស្មិ’’ន្តិ ទុតិយនយោ វុត្តោ. អនុច្ឆវិកន្តិ អនុរូបំ អវិលោមំ. ឥធាតិ ឥធេវ សាសនេ អញ្ញត្ថ តទភាវតោ. ‘‘តណ្ហា-មានទិដ្ឋិមញ្ញិតាន’’ន្តិ វុត្តំ មញ្ញិតត្តយំ សបរសន្តានេសុ បដិបក្ខវសេន យោជេត្វា ទស្សេតុំ ‘‘ចក្ខុំ អហន្តិ វា’’តិអាទិ វុត្តំ. តត្ថ ‘‘ចក្ខុំ អហ’’ន្តិ ឥមិនា អជ្ឈត្តវិសយំ ទិដ្ឋិមញ្ញិតញ្ច ទស្សេតិ អត្តាភិនិវេសាហំការទីបនតោ. ‘‘មម’’ន្តិ ឥមិនា តណ្ហាមញ្ញិតំ មានមញ្ញិតម្បិ វា, បរិគ្គហមុខេនបិ សេយ្យាទិតោ មានុប្បជ្ជនតោ. សេសបទទ្វយេបិ ឥមិនា នយេន មញ្ញិតវិភាគោ វេទិតព្ពោ. អហន្តិ អត្តាវ, សោ ច ចក្ខុស្មិំ តទធីនវុត្តិត្តា ‘‘បរោ’’តិ ន មញ្ញតិ. មម កិញ្ចនបលិពោធោ ចក្ខុស្មិំ សតិ លព្ភនតោ, អសតិ ន មញ្ញតិ តថាមញ្ញិតស្ស បច្ចយឃាតតោ. សេសបទទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ.

អហំ ចក្ខុតោ និគ្គតោតិ ‘‘អហ’’ន្តិ វត្តព្ពោ អយំ សត្តោ ចក្ខុតោ និគ្គតោ តត្ថ សុខុមាការេន ឧបលព្ភនតោ. មម កិញ្ចនបលិពោធោ ចក្ខុតោ និគ្គតោ តស្មិំ សតិ ឯវ ឧបលព្ភនតោ. សេសទ្វយេបិ ឯសេវ នយោ. តត្ថ បរោតិ បរោ សត្តោ. មម ចក្ខូតិ ន មញ្ញតិ យស្ស តំ ចក្ខុ, តស្ស ‘‘អហ’’ន្តិ វត្តព្ពស្សេវ អភាវតោ. មមត្តភូតន្តិ មម ការណំ. សេសំ ឧត្តានមេវ. ឯវមេតស្មិំ សុត្តេ ចក្ខុរូប-ចក្ខុវិញ្ញាណ-ចក្ខុសម្ផស្ស-សុខទុក្ខាទុក្ខមសុខវសេន សត្ត វារា ចក្ខុទ្វារេ, តថា សោតទ្វារាទីសូតិ ឆ សត្តកា ទ្វេចត្តាលីស. បុន សក្កាយវសេន ‘‘សព្ពំ ន មញ្ញតី’’តិអាទិនា វុត្តំ, តេន តេចត្តាលីស. បុន តេភូមកវដ្ដំ ‘‘លោកោ’’តិ គហេត្វា ‘‘ន កិញ្ចិ លោកេ ឧបាទិយតី’’តិ វុត្តំ, តេន ចតុចត្តាលីស ហោន្តិ. ឯវំ សព្ពថាបិ ចតុចត្តាលីសាយ ឋានេសុ អរហត្តំ បាបេត្វា វិបស្សនា កថិតាតិ វេទិតព្ពា. ‘‘ចតុចត្តាលីសាធិកសតេសូ’’តិ កេសុចិ បោត្ថកេសុ លិខន្តិ, សា ច បមាទលេខា.

សមុគ្ឃាតសារុប្បសុត្តវណ្ណនា និដ្ឋិតា.