ខន្ធកបុច្ឆាវារោ

បុច្ឆាវិស្សជ្ជនាវណ្ណនា

៣២០. ឧបសម្បទក្ខន្ធកន្តិ មហាខន្ធកំ. ‘‘និទានេន ច និទ្ទេសេន ច សទ្ធិ’’ន្តិ ឥមិនា សហ និទានេនាតិ សនិទានំ, សហ និទ្ទេសេនាតិ សនិទ្ទេសន្តិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ឯត្ថ និទានេនាតិ សិក្ខាបទបញ្ញត្តិទេសសង្ខាតេន និទានេន. និទ្ទេសេនាតិ បុគ្គលាទិនិទ្ទេសេន. តត្ថាតិ ឧបសម្បទក្ខន្ធកេ. សមុក្កដ្ឋបទានន្តិ ឯត្ថ សមុក្កដ្ឋសទ្ទោ ឧត្តមបរិយាយោតិ អាហ ‘‘ឧត្តមានី’’តិ. បទានីតិ ‘‘ន ភិក្ខវេ ឩនវីសតិវស្សោ បុគ្គលោ ឧបសម្បាទេតព្ពោ’’តិ (បាចិ. ៤០២-៤០៣; មហាវ. ១២៤) អាទិនា នយេន វុត្តានិ បទានិ. ឥមេហិ បទេហិ ‘‘សមុក្កដ្ឋានិ បទានិ សមុក្កដ្ឋបទានី’’តិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ឥតីតិ អយមត្ថោ. កស្មា បនេត្ថ ‘‘សមុក្កដ្ឋបទានំ កតិ អាបត្តិយោ’’តិ បទានមេវ សាមិវសេន និទ្ទេសោ កតោ, ននុ អាបត្តិយោ នាម បុគ្គលានញ្ញេវ ហោន្តីតិ អាហ ‘‘យេន យេន ហី’’តិអាទិ. ហីតិ យស្មា. យេន យេន បទេន បញ្ញត្តាតិ សម្ពន្ធោ. សា សាតិ អាបត្តិ. ទ្វេ អាបត្តិយោតិ ឯត្ថ ទ្វិន្នំ អាបត្តីនំ សរូបំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បាចិត្តិយំ, ទុក្កដ’’ន្តិ.

នស្សន្តេតេតិ នស្សន្តុ ឯតេ. វិនស្សន្តេតេតិ វិនស្សន្តុ ឯតេ ភិក្ខូតិ អត្ថោ. តេហីតិ ភិក្ខូហិ. វទតោតិ វទន្តានំ. សេសេសុ ឧបោសថករណេសូតិ សម្ពន្ធោ. ‘‘ទុក្កដាបត្តិយេវា’’តិ ឥមិនា ឯកា អាបត្តីតិ ឯត្ថ អត្ថបករណាទិវសេន ទុក្កដាបត្តិយេវាតិ ទស្សេតិ.

បវារណក្ខន្ធកេបីតិ បិសទ្ទោ ឧបោសថក្ខន្ធកំ អបេក្ខតិ.

ចម្មសំយុត្តេបីតិ ចម្មេន សំយុត្តំ កត្វា ទេសិតេ ខន្ធកេបិ, ចម្មក្ខន្ធកេបីតិ អត្ថោ. បិសទ្ទោ បវារណក្ខន្ធកំ អបេក្ខតិ. ភេសជ្ជក្ខន្ធកេបីតិ បិសទ្ទោ ចម្មក្ខន្ធកំ អបេក្ខតិ. សមន្តាតិ អង្គជាតស្ស សមន្តតោ.

តត្ថាតិ កថិនក្ខន្ធកេ. ចីវរសំយុត្តេតិ ចីវរក្ខន្ធកេ.

ចម្បេយ្យកេតិ ចម្បេយ្យក្ខន្ធកេ. សមុច្ចយក្ខន្ធកេសុបីតិ បិសទ្ទោ ចម្បេយ្យក្ខន្ធកំ អបេក្ខតិ.

សមថក្ខន្ធកេ ឥមា ទ្វេ អាបត្តិយោ ហោន្តីតិ យោជនា. ឯសេវ នយោ សេសេសុបិ. ខុទ្ទកវត្ថុកេតិ ខុទ្ទកវត្ថុក្ខន្ធកេ. គរុភណ្ឌវិស្សជ្ជនេតិ គរុភណ្ឌស្ស វិស្សជ្ជនេ.

សង្ឃភេទេតិ សង្ឃភេទក្ខន្ធកេ. ‘‘សមាចារំ បុច្ឆិស្សន្តិ វុត្តេ វត្តក្ខន្ធកេ’’តិ ឥមិនា សមាចារសទ្ទេន វត្តក្ខន្ធកំ គហេតព្ពន្តិ ទស្សេតិ. សាតិ ទុក្កដាបត្តិ. ‘‘តថា’’តិ បទេន ‘‘ឯកា ទុក្កដាបត្តិយេវា’’តិ បទំ អតិទិសតិ. ‘‘បាតិមោក្ខដ្ឋបនេ’’តិ ឥមិនា បាឡិយំ ឋបនំ បុច្ឆិស្សន្តិ ឯត្ថ ‘‘បាតិមោក្ខ’’ន្តិអាទិបទស្ស លោបំ ទស្សេតិ. បញ្ចសតិកសត្តសតិកេសូតិ បញ្ចសតិកក្ខន្ធកសត្តសតិកក្ខន្ធកេសុ. អារោបិតោតិ ឯត្ថ រុបធាតុយា ទ្វិកម្មិកត្តា, ន្យាទិគណត្តា ច ‘‘ធម្មោ’’តិ បធានកម្មមេវ វុត្តំ, ន ‘‘សង្គហ’’ន្តិ អបធានកម្មំ. តេន វុត្តំ ‘‘ធម្មោ សង្គហ’’ន្តិ. តត្ថាតិ បញ្ចសតិកសត្តសតិកេសុ.

ឥតិ ខន្ធកបុច្ឆាវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា.