៩. ចោទកេន ឧបដ្ឋាបេតព្ពកថា

៤០០. ‘‘កាលេន វក្ខាមី’’តិអាទីសុ ចោទនាយ កាលអកាលាទិំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឯកោ ឯក’’ន្តិអាទិ. តត្ថ ឯកោតិ ឯកកោ ចោទកោ. ឯកន្តិ ឯកកំ ចុទិតកំ. សង្ឃមជ្ឈ…បេ… អសនសាលាទីសុ វា បរិវារិតក្ខណេ វាតិ យោជនា. តត្ថ ‘‘សង្ឃមជ្ឈ…បេ… អសនសាលាទីសូ’’តិ ឥមិនា ឋានាភាវំ ទស្សេតិ, ‘‘ឧបដ្ឋាកេហិ បរិវារិតក្ខណេ’’តិ ឥមិនា កាលាភាវំ ទស្សេតិ. ឥមេហិ បទេហិ ឋានម្បិ កាលេន សង្គហេត្វា ‘‘កាលេន វក្ខាមី’’តិ វុត្តន្តិ ទស្សេតិ. តច្ឆេនាតិ សច្ចេន. ហម្ភោតិ និបាតោ បច្ឆិមបទេសុ បច្ចេកំ យោជេតព្ពោ. ហម្ភោ មហល្លក, ហម្ភោ បរិសាវចរ, ហម្ភោ បំសុកូលិក, ហម្ភោ ធម្មកថិកាតិ ហិ អត្ថោ. ឥទន្តិ កម្មំ. ការណនិស្សិតន្តិ មហល្លកភាវការណាទីសុ និស្សិតំ. ‘‘ភន្តេ’’តិ និបាតោបិ បច្ចេកំ យោជេតព្ពោ. ឯត្ថ ច ‘‘ហម្ភោ’’តិ និបាតេន លោកវោហារវសេន អនាទរស្ស បកាសកត្តា ផរុសេន វទតិ នាម, ‘‘ភន្តេ’’តិ និបាតេន សាទរស្ស បកាសកត្តា សណ្ហេន វទតិ នាម. ការណនិស្សិតំ កត្វាតិ ឥមស្មិំ វីតិក្កមេ អយំ នាម ទោសោតិ ការណនិស្សិតំ កត្វា. ‘‘មេត្តចិត្តំ ឧបដ្ឋបេត្វា’’តិ ឥមិនា មេត្តចិត្តោតិ បទស្ស ‘‘វក្ខាមី’’តិ បទេ កិរិយាវិសេសនភាវំ ទស្សេតិ. នោ ទោសន្តរោតិ ឯត្ថ អន្តរសទ្ទស្ស ចិត្តវាចកភាវំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ន ទុដ្ឋចិត្តោ’’តិ. ‘‘ហុត្វា’’តិ ឥមិនា កិរិយាវិសេសនភាវំ ទស្សេតិ.