២០២. ជីវកវត្ថុកថា

៣២៦. ចីវរក្ខន្ធកេ បទក្ខិណសទ្ទស្ស អបសព្យត្ថំ បដិក្ខិបន្តោ អាហ ‘‘ឆេកា កុសលា’’តិ. អភិសដាតិ ឯត្ថ សរធាតុយា គតិចិន្តាសុ ឥធ គត្យត្ថេតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អភិគតា’’តិ. អភិគតាតិ អភិមុខំ គន្តព្ពា. ននុ បាឡិយំ ‘‘អត្ថិកានំ អត្ថិកានំ មនុស្សាន’’ន្តិ វុត្តំ, កស្មា បន ‘‘អត្ថិកេហិ អត្ថិកេហិ មនុស្សេហី’’តិ វុត្តន្តិ អាហ ‘‘ករណត្ថេ បនា’’តិអាទិ. ឥមិនា ឆដ្ឋីកត្តា នាម តតិយាកត្តុនា សមានោយេវាតិ ទស្សេតិ. និគមេ វសតីតិ នេគមោតិ វុត្តេ កុដុម្ពិយគណោ នេគមោ នាមាតិ អាហ ‘‘កុដុម្ពិយគណោ’’តិ.

៣២៧. នគរេ និវសន្តីតិ នាគរា. ទត្វា, វុដ្ឋាបេសុន្តិ សម្ពន្ធោ. អារាមុយ្យានវាហនាទីតិ ឯត្ថ អាទិសទ្ទេន អញ្ញានិ ឧបភោគបរិភោគានិ សង្គណ្ហាតិ. គណិកដ្ឋានេតិ គណិកាយ ឋានេ. គណិកាតិ ច នគរសោភិនី. សា ហិ អត្ថិកេន ជនគណេន អភិគន្តព្ពាតិ គណិកាតិ វុច្ចតិ. បដិសតេន ចាតិ ឯត្ថ ចសទ្ទោ អវធារណត្ថោ. រត្តិំ គមនស្ស បដិនិធិសង្ខាតេន សតេន ឯវាតិ ហិ អត្ថោ. គិលានន្តិ ឯត្ថ ភាវបច្ចយេន វិនាបិ ភាវត្ថោ ញាតព្ពោតិ អាហ ‘‘គិលានភាវ’’ន្តិ. ‘‘ជានាបេយ្យ’’ន្តិ ឥមិនា បដិវេទេយ្យន្តិ ឯត្ថ វិទធាតុយា ញាណត្ថំ ទស្សេតិ. កត្តរសុប្បេតិ ឯត្ថ កត្តរសទ្ទោ ជិណ្ណបរិយាយោតិ អាហ ‘‘ជិណ្ណសុប្បេ’’តិ. សុបន្តិ សុនខាទយោ ឯត្ថាតិ សុប្បំ, កត្តរំ សុប្បំ កត្តរសុប្បំ.

៣២៨. តន្តិ ជីវកំ. អញ្ញេ រាជទារកា វទន្តិ កិរាតិ សម្ពន្ធោ. នត្ថិ មាតា ឯតស្សាតិ និម្មាតិកោ. យថា ចាតិអាទីសុ យថា បេសន្តិ, តថាតិ យោជនា. ចសទ្ទោ សម្បិណ្ឌនត្ថោ. ន កេវលំ វទន្តិយេវ, អថ ខោ ន កោចិ កិញ្ចិ បេសេតីតិ ហិ អត្ថោ. អញ្ញេសន្តិ ជីវកតោ អញ្ញេសំ. តស្សាតិ ជីវកស្ស. ឥតីតិ ឯវំ. សោតិ ជីវកោ. តំ សព្ពន្តិ ‘‘និម្មាតិកោ និប្បិតិកោ’’តិ វទនញ្ច បណ្ណាការស្ស អបេសនញ្ចាតិ តំ សព្ពំ.

យំនូនាតិ សាធុ វត. អហំ វជ្ជសិប្បំ សិក្ខេយ្យំ សាធុ វតាតិ យោជនា. តស្សាតិ ជីវកស្ស. ឯតទហោសីតិ ឯតំ អហោសិ, បរិវិតក្កោ អហូតិ អត្ថោ. បរូបឃាតបដិសំយុត្តានីតិ បរំ ឧបគន្ត្វា, ឧប ភុសេន វា ហននេន បដិសំយុត្តានិ. មេត្តាបុព្ពភាគន្តិ សិប្បស្ស បុព្ពភាគេ បវត្តា មេត្តា ឯតស្សាតិ មេត្តាបុព្ពភាគំ. ឥតិ អហោសីតិ យោជនា. បុរិមចិន្តាយ អនេកន្តភាវតោ ឯកន្តភាវំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អបិ ចា’’តិអាទិ. អបិ ចាតិ ឯកន្តេន. អយន្តិ ជីវកោ. ឥតោតិ ភទ្ទកប្បតោ. អយន្តិ ឧបាសកោ. ចតុបរិសន្តរេតិ ចតុបរិសមជ្ឈេ. បត្ថតគុណន្តិ បត្ថរិតគុណំ. ឋានន្តរន្តិ ឋានភេទំ, អហម្បីតិ ន អយំ ឧបាសកោយេវ, អហម្បីតិ អត្ថោ. ភគវាតិ អាលបនបទមេតំ. បត្ថនន្តិ ឥច្ឆិតវរំ. ចោទិយមានោបីតិ ឧយ្យោជិយមានោបិ. បិសទ្ទេន បុរិមចិន្តនមបេក្ខតិ. ឯសាតិ ឯសោ ជីវកោ.

៣២៩. ទិសាបាមោក្ខោតិ បទស្ស ទិសាសុ បាមោក្ខោ ទិសាបាមោក្ខោតិ វចនត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សព្ពទិសាសូ’’តិអាទិ. តស្មិញ្ច សមយេតិ ជីវកស្ស តស្មិំ ចិន្តនសមយេ ច, អាគមំសូតិ សម្ពន្ធោ. តេតិ វាណិជេ, បុច្ឆីតិ សម្ពន្ធោ. កុតោតិ នគរតោ. តក្កសីលតោតិ តក្កសីលនគរតោ. តត្ថាតិ តក្កសីលេ. អាមាតិ សម្បដិច្ឆនត្ថេ និបាតោ, អាម អត្ថីតិ ហិ អត្ថោ. តេតិ វាណិជា. តថាតិ យថា ជីវកោ អាហ, តថា អកំសូតិ អត្ថោ. សោតិ ជីវកោ. បិតរន្តិ អភយរាជកុមារំ. តេហីតិ វាណិជេហិ.

តន្តិ ជីវកំ, បុច្ឆីតិ សម្ពន្ធោ. សោតិ ជីវកោ. កស្មា តាត ត្វំ ឥធាគតោ អសិ បនាតិ បុច្ឆីតិ យោជនា. តតោតិ បុច្ឆតោ. សោតិ ជីវកោ. សិក្ខិតុំ អាគតោ អម្ហីតិ យោជនា. ពហុញ្ច គណ្ហាតីតិអាទីសុ សោ កិញ្ចិ កម្មំ អកត្វា សិប្បស្សេវ សិក្ខិតត្តា ពហុញ្ច គណ្ហាតីតិ អាហ ‘‘យថា’’តិអាទិ. តត្ថ យថា សិក្ខន្តិយេវ, ឯវំ តថា សោ ន សិក្ខតីតិ យោជនា. សោ បនាតិ ជីវកោ បន, ករោតិ សិក្ខតីតិ សម្ពន្ធោ. ឯកំ កាលន្តិ ឯកស្មិំ កាលេ. ឯវំ សន្តេ កស្មា សោ ពហុញ្ច គណ្ហាតីតិ អាហ ‘‘ឯវំ សន្តេបី’’តិអាទិ. មេធាវិតាយាតិ ខិប្បំ គហណធារណបញ្ញតាយ, ពហុញ្ច សិប្បន្តិ សម្ពន្ធោ. អស្ស ជីវកស្ស គហិតញ្ច សិប្បំ ន សម្មុស្សតីតិ យោជនា.

យត្តកំ សិប្បំ អាចរិយោ ជានាតិ, តត្តកំ អយំ ជីវកោ ជានាតីតិ យោជនា. យន្តិ សិប្បំ. អយន្តិ ជីវកោ, ភវិស្សតីតិ សម្ពន្ធោ. នន្តិ ជីវកំ. យថាតិ យេនាការេន. កម្មវិបាកន្តិ កម្មវិបាកជំ រោគំ. ‘‘ន’’ន្តិ បទំ ‘‘សិក្ខាបេសី’’តិ បទេ ការិតកម្មំ, ‘‘ភេសជ្ជយោជន’’ន្តិ បទំ ធាតុកម្មំ. ភេសជ្ជយោជនន្តិ ភេសជ្ជេន រោគស្ស យោជនំ. សោ បនាតិ ជីវកោ បន. ឥមិនាតិ ជីវកេន ន ឧគ្គហិតំ, ឧគ្គហិតន្តិ សម្ពន្ធោ. ឯកេន ទ្វារេនាតិ ចតូសុ ទ្វារេសុ ឯកេន ទ្វារេន. អាហិណ្ឌន្តោតិ វិចរន្តោ. បរិត្តំ បាថេយ្យន្តិ ឯត្ថ បរិត្តសទ្ទស្ស អារក្ខនត្ថេបិ បវត្តនតោ ឥធ អប្បត្ថេ បវត្តតីតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អប្បមត្តក’’ន្តិ. កស្មា អប្បមត្តកំ បាថេយ្យំ អទាសីតិ យោជនា. តស្សាតិ ទិសាបាមោក្ខស្ស. អយន្តិ ជីវកោ, លភិស្សតីតិ សម្ពន្ធោ. តតោតិ លភនតោ. ខីណេ បាថេយ្យេតិ បាថេយ្យេ ខីណេ សតីតិ យោជនា.