១៥៤. ឧច្ចាសយនមហាសយនបដិក្ខេបកថា

២៥៤. ឧច្ចំ អាសយនំ ឧច្ចាសយនំ. មហន្តំ អាសយនំ មហាសយនំ. អាសន្ទិអាទីសុ ឯវំ វិនិច្ឆយោ វេទិតព្ពោតិ យោជនា. បមាណាតិក្កន្តាសនន្តិ ទីឃាសនំ. តញ្ហិ អាគម្ម សទតិ និសីទតីតិ ឯត្ថ, អាយតំ វា សុដ្ឋុំ ទទាតីតិ អាសន្ទីតិ វុច្ចតិ. វាឡរូបានីតិ សីហព្យគ្ឃាទិវាឡរូបានិ. បាទេសុ វាឡរូបានិ បរិច្ឆិន្ទិត្វា អង្កីយតិ លក្ខីយតីតិ បល្លង្កោ. គោនកោតិ គវតិ ទីឃលោមេហិ ឧគ្គច្ឆតិ ឯត្ថាតិ គោនកោ. កោជវោតិ កុយំ ភូមិយំ ជវតិ គច្ឆតីតិ កោជវោ. តស្សាតិ គោនកស្ស. លោមានិ ចតុរង្គុលាធិកានិ ហោន្តិ កិរាតិ យោជនា. វានចិត្រឧណ្ណាមយត្ថរណោតិ វានេន សិព្ពនេន សញ្ជាតំ ចិត្ររូបមេត្ថាតិ វានចិត្រំ, ឧណ្ណាយ និព្ពត្តោ ឧណ្ណាមយោ, សោយេវ អត្ថរណោ ឧណ្ណាមយត្ថរណោ, វានចិត្រញ្ច តំ ឧណ្ណាមយត្ថរណោ ចេតិ វានចិត្រឧណ្ណាមយត្ថរណោ. សេតត្ថរណោតិ សេតត្ថិកេហិ សេវីយតីតិ សោតោ, សោយេវ អត្ថរណោ សេតត្ថរណោ. ឥមិនា អត្ថេន បដតិ សេតភាវំ គច្ឆតីតិ បដិកាតិ កាតព្ពំ. បដិកាសទ្ទោយំ អឌ្ឍេន្ទុបាសាណេបិ បវត្តតិ. ឃនបុប្ផកោតិ ឃនំ កថិនំ បុប្ផមេត្ថាតិ ឃនបុប្ផកោ. ឥមិនា ឃនបុប្ផសង្ខាតំ បដលមេត្ថ អត្ថីតិ បដលិកាតិ ទស្សេតិ. សោតិ អត្ថរណោ. អាមលកបដោតិ អាមលកបុប្ផំ ទស្សេត្វា កតោ បដោ. តូលិកាតិ តូលំ បូរេត្វា កតា តូលិកា. វិកតិកាតិ សីហព្យគ្ឃាទិរូបេហិ (ទី. និ. អដ្ឋ. ១.១៥) វិចិត្តាការេន ករីយតីតិ វិកតិកា. ទីឃនិកាយដ្ឋកថាយំ ‘‘ឧទ្ទលោមីតិ ឧភតោទសំ ឧណ្ណាមយត្ថរណំ. ឯកន្តលោមីតិ ឯកតោទសំ ឧណ្ណាមយត្ថរណ’’ន្តិ វុត្តំ. ឥធ បន ‘‘ឧទ្ទលោមីតិ ឯកតោ ឧគ្គតលោមំ ឧណ្ណាមយត្ថរណំ, ឯកន្តលោមីតិ ឧភតោ ឧគ្គតលោមំ ឧណ្ណាមយត្ថរណ’’ន្តិ វុត្តំ. តស្មា ទ្វេ អដ្ឋកថាយោ អញ្ញមញ្ញំ វិសទិសា ហោន្តិ. ឯត្ថ ទីឃនិកាយដ្ឋកថានយេន វចនត្ថំ ករិស្សាមិ. ឧដ្ឋិតំ ទ្វីហិ បក្ខេហិ, ទ្វីសុ វា ទសាសង្ខាតំ លោមមេត្ថាតិ ឧទ្ទលោមី. និគ្គហិតាគមំ កត្វា ‘‘ឧន្ទលោមី’’តិបិ បាឋោ, អយមេវត្ថោ. ឯកស្មិំ អន្តេ ទសាសង្ខាតំ លោមមេត្ថាតិ ឯកន្តលោមីតិ. កោសេយ្យកដ្ដិស្សមយន្តិ ឯត្ថ កោសេយ្យន្តិ កោសិយសុត្តំ. កដ្ដិស្សន្តិ កដ្ដិស្សនាមកំ វាកំ. ឥមិនា កោសេយ្យញ្ច កដ្ដិស្សញ្ច កដ្ដិស្សានីតិ វិរូបេកសេសំ កត្វា កដ្ដិស្សេហិ បកតំ អត្ថរណំ កដ្ដិស្សន្តិ អត្ថំ ទស្សេតិ. សុទ្ធកោសេយ្យន្តិ រតនអបរិសិព្ពិតំ សុទ្ធកោសេយ្យំ. ឥមិនា សុទ្ធកដ្ដិស្សម្បិ វដ្ដតីតិ ទស្សេតិ.

សោឡស នាដកិត្ថិយោ ឋត្វា នច្ចំ ករោន្តិ ឯត្ថាតិ កុត្តកន្តិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សោឡសន្ន’’ន្តិអាទិ. អជិនចម្មេហីតិ អជិនមិគចម្មេហិ, កតឥតិ សម្ពន្ធោ. បវេណីតិ ទុបដ្ដតិបដ្ដាទីហិ បរំបរវសេន កតត្តា ‘‘បវេណី’’តិ វុច្ចតិ. អជិនចម្មានិ ហិ សុខុមតរានិ, តស្មា ទុបដ្ដតិបដ្ដាទីនិ កត្វា បវេណិវសេន កតានិ. តស្មា វុត្តំ ‘‘អជិនបវេណី’’តិ. ‘‘កទលិមិគចម្មំ នាមា’’តិ ឥមិនា តស្ស ចម្មំ កទលិមិគឥតិ គហេតព្ពំ ឧត្តរបទលោបវសេន វា ឧបចារេន វាតិ ទស្សេតិ. បវរសទ្ទោ ឧត្តមត្ថោតិ អាហ ‘‘ឧត្តមបច្ចត្ថរណ’’ន្តិ. តន្តិ កទលិមិគបវរបច្ចត្ថរណំ. សឧត្តរច្ឆទន្តិ ឯត្ថ សការោ សហសទ្ទការិយោតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សហ ឧត្តរច្ឆទេនា’’តិ. ‘‘ឧបរី’’តិ ឥមិនា ឧត្តរសទ្ទស្ស សេដ្ឋាទយោ និវត្តេតិ. ‘‘សទ្ធិ’’ន្តិ ឥមិនា សហសទ្ទស្ស តុល្យត្ថំ និវត្តេតិ. ‘‘សេត…បេ… ន វដ្ដតី’’តិ ឥមិនា រត្តវិតានំ ហេដ្ឋា កប្បិយបច្ចត្ថរណេ សតិបិ ន វដ្ដតីតិ ទស្សេតិ. កស្មា? រត្តវិតានស្ស អកប្បិយត្តា. ឧភតោលោហិតកូបធានន្តិ ឯត្ថ ឧភសរូបំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘សីសូបធានញ្ច បាទូបធានញ្ចា’’តិ. សីសោ ឧបគន្ត្វា តិដ្ឋតិ ឯត្ថាតិ ឧបធានំ, ឧប ភុសំ វា សុខំ ធារេតីតិ ឧបធានំ, ពិព្ពោហនំ. សចេ បមាណយុត្តំ, តំ ឧបធានំ វដ្ដតីតិ យោជនា.