១២០. អផាសុកវិហារកថា

២០៩. បវារណាក្ខន្ធកេ អល្លាបោតិ ឯត្ថ អាត្យូបសគ្គស្ស អាទិកម្មត្ថំ, លបធាតុយា ច កថនត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បឋមវចន’’ន្តិ. អាទិតោ, អាទិម្ហិ វា លបនំ កថនំ, លបតិ អនេនាតិ វា អល្លាបោ សំយោគេ បរេ រស្សោ. សំ បុន លបនំ, លបតិ វា អនេនាតិ សល្លាបោ. ហត្ថវិលង្ឃកេនាតិ ឯត្ថ វិបុព្ពោ លឃិធាតុ ឧក្ខិបនត្ថោតិ អាហ ‘‘ហត្ថុក្ខេបកេនា’’តិ. បសុសំវាសន្តិ ឯត្ថ បសូតិ សព្ពចតុប្បទា. តេ ហិ អញ្ញមញ្ញំ បសន្តិ ពាធន្តិ, មនុស្សាទីហិ វា បសីយន្តិ ពាធីយន្តីតិ បសវោតិ វុច្ចន្តិ. បសូនំ វិយ សំវាសន្តិ បសូនំ សំវាសោ វិយ សំវាសោតិ បសុសំវាសោ, តំ បសុសំវាសំ. តមត្ថំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘បសវោបិ ហី’’តិអាទិ. តថាតិ យថា ន ករោន្តិ, តថាតិ អត្ថោ. ឯតេបីតិ ភិក្ខវោបិ. តស្មាតិ យស្មា អកំសុ, តស្មា. នេសន្តិ ភិក្ខូនំ. សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ ឯឡកសំវាសសបត្តសំវាសេសុ. មូគព្ពតន្តិ មូគស្ស វតំ វិយ វតន្តិ មូគព្ពតំ, សុញ្ញវចនវតន្តិ អត្ថោ. តិត្ថិយសមាទានន្តិ តិត្ថិយេហិ សមាទាតព្ពំ. វតសមាទានន្តិ សមាទាតព្ពំ វតំ. អញ្ញមញ្ញានុលោមតាតិ ឯត្ថ តាសទ្ទស្ស ភាវត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អនុលោមភាវោ’’តិ. ឥមិនា ‘‘ទេវតា’’តិអាទីសុ (សំ. និ. អដ្ឋ. ១.១.១; ខុ. បា. អដ្ឋ. ៥.ឯវមិច្ចាទិបាឋវណ្ណនា; សុ. និ. អដ្ឋ. ២.អង្គលសុត្តវណ្ណនា) វិយ តាបច្ចយស្ស ស្វត្ថំ ‘‘ជនតា’’តិអាទីសុ (បេ. វ. អដ្ឋ. ៤៦០) វិយ សមូហត្ថញ្ច និវត្តេតិ. ‘‘អញ្ញមញ្ញំ វត្តុ’’ន្តិ វចនស្ស យុត្តិំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘វទន្តុ ម’’ន្តិអាទិ. វទន្តំ ភិក្ខុំ វត្តុន្តិ យោជនា. ‘‘អាបត្តីហិ វុដ្ឋានភាវោ’’តិ ឥមិនា អាបត្តិវុដ្ឋានតាតិ បទស្ស បញ្ចមីសមាសញ្ច តាបច្ចយស្ស ភាវត្ថញ្ច ទស្សេតិ. ‘‘វិនយ’’ន្តិអាទិនា បុរតោ កត្វា ករណំ បុរេក្ខារោ, តស្ស ភាវោ បុរេក្ខារតា, វិនយំ បុរេក្ខារតា វិនយបុរេក្ខារតាតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ឯត្ថ បុរសទ្ទស្ស ឯការត្តំ សទ្ទសត្ថេសុ (មោគ្គល្លានព្យាករណេ ៥.១៣៤ សុត្តេ) វទន្តិ. តស្ស យុត្តិំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘វទន្តុម’’ន្តិអាទិ (មោគ្គល្លានព្យាករណេ ៥.១៣៤ សុត្តេ).

២១០. សព្ពសង្គាហិកាតិ ‘‘សង្ឃោ បវារេយ្យា’’តិ សាមញ្ញតោ វុត្តត្តា សព្ពេសំ តេវាចិកាទីនំ សង្គាហកា. ញត្តីតិ ញាបេតិ សង្ឃំ ឯតាយ វចនាយាតិ ញត្តិ. សព្ពសង្គាហិកភាវំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘ឯវញ្ហិ វុត្តេ’’តិអាទិ. តេវាចិកន្តិ តិស្សោ វាចា ឯតស្សាតិ តេវាចិកំ, តីហិ វាចាហិ កត្តព្ពន្តិ វា តេវាចិកំ. ឯសេវ នយោ សេសេសុបិ. សមានវស្សិកន្តិ សមានំ វស្សំ ឯតេសន្តិ សមានវស្សា, តេហិ កត្តព្ពន្តិ សមានវស្សិកំ. អញ្ញន្តិ ទ្វេវាចិកឯកវាចិកំ.

២១១. អច្ឆន្តីតិ ឯត្ថ អាសធាតុយា ឧបវេសនត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘និសិន្នាវ ហោន្តី’’តិ. ‘‘ន ឧដ្ឋហន្តី’’តិ ឥមិនា ឯវផលំ ទស្សេតិ. តទមន្តរាតិ ឯត្ថ ‘‘តទន្តរា’’តិ វត្តព្ពេ វាចាសិលិដ្ឋវសេន មការាគមំ កត្វា វុត្តន្តិ អាហ ‘‘តទន្តរា’’តិ. តស្ស អត្តនោ បវារិតកាលស្ស អន្តរា. ‘‘យាវ បវារេន្តី’’តិ បទស្ស និយមត្ថំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘តាវតកំ កាល’’ន្តិ. យាវាតិ និបាតស្ស បយោគត្តា ‘‘តទមន្តរា’’តិ ឯត្ថ អភិវិធិអវធ្យត្ថេ បញ្ចមីវិភត្តិ ហោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ.