៤. បវារណាក្ខន្ធកំ

១២០. អផាសុកវិហារកថា

២០៩. បវារណាក្ខន្ធកេ អល្លាបោតិ ឯត្ថ អាត្យូបសគ្គស្ស អាទិកម្មត្ថំ, លបធាតុយា ច កថនត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បឋមវចន’’ន្តិ. អាទិតោ, អាទិម្ហិ វា លបនំ កថនំ, លបតិ អនេនាតិ វា អល្លាបោ សំយោគេ បរេ រស្សោ. សំ បុន លបនំ, លបតិ វា អនេនាតិ សល្លាបោ. ហត្ថវិលង្ឃកេនាតិ ឯត្ថ វិបុព្ពោ លឃិធាតុ ឧក្ខិបនត្ថោតិ អាហ ‘‘ហត្ថុក្ខេបកេនា’’តិ. បសុសំវាសន្តិ ឯត្ថ បសូតិ សព្ពចតុប្បទា. តេ ហិ អញ្ញមញ្ញំ បសន្តិ ពាធន្តិ, មនុស្សាទីហិ វា បសីយន្តិ ពាធីយន្តីតិ បសវោតិ វុច្ចន្តិ. បសូនំ វិយ សំវាសន្តិ បសូនំ សំវាសោ វិយ សំវាសោតិ បសុសំវាសោ, តំ បសុសំវាសំ. តមត្ថំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘បសវោបិ ហី’’តិអាទិ. តថាតិ យថា ន ករោន្តិ, តថាតិ អត្ថោ. ឯតេបីតិ ភិក្ខវោបិ. តស្មាតិ យស្មា អកំសុ, តស្មា. នេសន្តិ ភិក្ខូនំ. សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ ឯឡកសំវាសសបត្តសំវាសេសុ. មូគព្ពតន្តិ មូគស្ស វតំ វិយ វតន្តិ មូគព្ពតំ, សុញ្ញវចនវតន្តិ អត្ថោ. តិត្ថិយសមាទានន្តិ តិត្ថិយេហិ សមាទាតព្ពំ. វតសមាទានន្តិ សមាទាតព្ពំ វតំ. អញ្ញមញ្ញានុលោមតាតិ ឯត្ថ តាសទ្ទស្ស ភាវត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អនុលោមភាវោ’’តិ. ឥមិនា ‘‘ទេវតា’’តិអាទីសុ (សំ. និ. អដ្ឋ. ១.១.១; ខុ. បា. អដ្ឋ. ៥.ឯវមិច្ចាទិបាឋវណ្ណនា; សុ. និ. អដ្ឋ. ២.អង្គលសុត្តវណ្ណនា) វិយ តាបច្ចយស្ស ស្វត្ថំ ‘‘ជនតា’’តិអាទីសុ (បេ. វ. អដ្ឋ. ៤៦០) វិយ សមូហត្ថញ្ច និវត្តេតិ. ‘‘អញ្ញមញ្ញំ វត្តុ’’ន្តិ វចនស្ស យុត្តិំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘វទន្តុ ម’’ន្តិអាទិ. វទន្តំ ភិក្ខុំ វត្តុន្តិ យោជនា. ‘‘អាបត្តីហិ វុដ្ឋានភាវោ’’តិ ឥមិនា អាបត្តិវុដ្ឋានតាតិ បទស្ស បញ្ចមីសមាសញ្ច តាបច្ចយស្ស ភាវត្ថញ្ច ទស្សេតិ. ‘‘វិនយ’’ន្តិអាទិនា បុរតោ កត្វា ករណំ បុរេក្ខារោ, តស្ស ភាវោ បុរេក្ខារតា, វិនយំ បុរេក្ខារតា វិនយបុរេក្ខារតាតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ឯត្ថ បុរសទ្ទស្ស ឯការត្តំ សទ្ទសត្ថេសុ (មោគ្គល្លានព្យាករណេ ៥.១៣៤ សុត្តេ) វទន្តិ. តស្ស យុត្តិំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘វទន្តុម’’ន្តិអាទិ (មោគ្គល្លានព្យាករណេ ៥.១៣៤ សុត្តេ).

២១០. សព្ពសង្គាហិកាតិ ‘‘សង្ឃោ បវារេយ្យា’’តិ សាមញ្ញតោ វុត្តត្តា សព្ពេសំ តេវាចិកាទីនំ សង្គាហកា. ញត្តីតិ ញាបេតិ សង្ឃំ ឯតាយ វចនាយាតិ ញត្តិ. សព្ពសង្គាហិកភាវំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘ឯវញ្ហិ វុត្តេ’’តិអាទិ. តេវាចិកន្តិ តិស្សោ វាចា ឯតស្សាតិ តេវាចិកំ, តីហិ វាចាហិ កត្តព្ពន្តិ វា តេវាចិកំ. ឯសេវ នយោ សេសេសុបិ. សមានវស្សិកន្តិ សមានំ វស្សំ ឯតេសន្តិ សមានវស្សា, តេហិ កត្តព្ពន្តិ សមានវស្សិកំ. អញ្ញន្តិ ទ្វេវាចិកឯកវាចិកំ.

២១១. អច្ឆន្តីតិ ឯត្ថ អាសធាតុយា ឧបវេសនត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘និសិន្នាវ ហោន្តី’’តិ. ‘‘ន ឧដ្ឋហន្តី’’តិ ឥមិនា ឯវផលំ ទស្សេតិ. តទមន្តរាតិ ឯត្ថ ‘‘តទន្តរា’’តិ វត្តព្ពេ វាចាសិលិដ្ឋវសេន មការាគមំ កត្វា វុត្តន្តិ អាហ ‘‘តទន្តរា’’តិ. តស្ស អត្តនោ បវារិតកាលស្ស អន្តរា. ‘‘យាវ បវារេន្តី’’តិ បទស្ស និយមត្ថំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘តាវតកំ កាល’’ន្តិ. យាវាតិ និបាតស្ស បយោគត្តា ‘‘តទមន្តរា’’តិ ឯត្ថ អភិវិធិអវធ្យត្ថេ បញ្ចមីវិភត្តិ ហោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ.

១២១. បវារណាភេទកថា

២១២. ចាតុទ្ទសិកាយាតិ ភណ្ឌនការកេហិ ឧបទ្ទុតត្តា បច្ចុក្កឌ្ឍិតាយ បុព្ពកត្តិកមាសស្ស កាឡបក្ខចាតុទ្ទសិកាយ. ‘‘អជ្ជ បវារណា បន្នរសី’’តិ បុព្ពកិច្ចំ កាតព្ពន្តិ យោជនា.

បវារណាកម្មេសូតិ និទ្ធារណេ ភុម្មំ, ‘‘អធម្មេន វគ្គំ បវារណាកម្ម’’ន្តិអាទីសុ សម្ពន្ធិតព្ពំ. អធម្មេន វគ្គន្តិ ឯត្ថ អធម្មំ នាម សង្ឃោ ហុត្វាបិ សង្ឃបវារណមកត្វា គណបវារណាយ ករណំ, គណោ ហុត្វាបិ គណបវារណមកត្វា សង្ឃបវារណាយ ករណញ្ច. វគ្គំ នាម ឯកសីមាយំ វសន្តានម្បិ សព្ពេសំ ឯកតោ អសន្និបតនំ.

អធម្មេន សមគ្គន្តិ ឯត្ថ អធម្មំ វុត្តនយមេវ. សមគ្គំ នាម សព្ពេសំ ឯកតោ សន្និបតនំ.

ធម្មេន វគ្គន្តិ ឯត្ថ ធម្មំ នាម សង្ឃោ ហុត្វា សង្ឃបវារណាយ ករណំ, គណោ ហុត្វា គណបវារណាយ ករណញ្ច. វគ្គំ វុត្តនយមេវ. ធម្មេន សមគ្គំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ. ឥតិសទ្ទោ បរិសមាបនត្ថោ.

២១៣. ឯវំ ទិន្នាយាតិ ឯវំ បាឡិយំ វុត្តនយេនេវ ទិន្នាយ. បវារេតព្ពន្តិ វស្សំវុត្ថបវារណាយ បវារេតព្ពំ. តិស្សោតិ តិស្សនាមកោ. ទិដ្ឋេន វា វទតូតិ សម្ពន្ធោ. តន្តិ តិស្សនាមកំ ភិក្ខុំ. សង្ឃោ អនុកម្បំ ឧបាទាយ វទតូតិ យោជនា. វុឌ្ឍតរោតិ បវារណាទាយកោ តំហារកតោ វុឌ្ឍតរោ. ហីតិ លទ្ធគុណោ. តេនាតិ បវារណាហារកេន. តស្សាតិ បវារណាទាយកស្ស.

ឥធាបិ ចាតិ ឥមស្មិំ បវារណាក្ខន្ធកេបិ ច. អបិសទ្ទោ ឧបោសថក្ខន្ធកំ អបេក្ខតិ. អវសេសកម្មត្ថាយាតិ បវារណាកម្មតោ អវសេសានំ កម្មានមត្ថាយ ហោតីតិ សម្ពន្ធោ. បវារណាយ អាហដាយ សតិយាតិ យោជនា. តស្ស ចាតិ បវារណាទាយកស្ស ច. សព្ពេសន្តិ បវារណាទាយកស្ស ច សង្ឃស្ស ចាតិ សព្ពេសំ. អញ្ញំ បន កម្មន្តិ បវារណាកម្មតោ អញ្ញំ កម្មំ បន. តេន បន ភិក្ខុនាតិ បវារណាទាយកេន ភិក្ខុនា បន. ឯត្ថ ច តទហុបវារណាយ អត្តនោ ច សង្ឃស្ស ច សចេ បវារណាកម្មមេវ ហោតិ, បវារណាយេវ ទាតព្ពា. អថ អញ្ញមេវ កម្មំ ហោតិ, ឆន្ទោយេវ ទាតព្ពោ. យទិ បវារណាកម្មញ្ច អញ្ញកម្មញ្ច ហោតិ, បវារណា ច ឆន្ទោ ច ទាតព្ពោ. តំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘តទហុ បវារណាយ បវារណំ ទេន្តេន ឆន្ទម្បិ ទាតុ’’ន្តិ (មហាវ. ២១៣). តេនាតិ ទានហេតុនា.

២១៨. អជ្ជ មេ បវារណាតិ ឯត្ថ បាឡិនយតោ អញ្ញំ អដ្ឋកថានយំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សចេ’’តិអាទិ.

២១៩. វុត្តនយមេវាតិ ឧបោសថក្ខន្ធកេ (មហាវ. អដ្ឋ. ១៦៩) វុត្តនយមេវ.

២២២. បុន បវារេតព្ពន្តិ ឯត្ថ ន កេវលំ បវារណាយេវ បុន កាតព្ពា, បុព្ពកិច្ចាទីនិបិ បុន កាតព្ពានីតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បុន បុព្ពកិច្ច’’ន្តិអាទិ.

២២៨. ឯសេវ នយោតិ ‘‘អជ្ជ បវារណា បន្នរសី’’តិ បុព្ពកិច្ចំ អតិទិសតិ. អស្សាតិ វចនស្ស. ញត្តិន្តិ ‘‘សុណាតុ មេ ភន្តេ សង្ឃោ អជ្ជ បវារណា’’តិ ញត្តិំ. បច្ឆិមេហីតិ បច្ឆិមវស្សំ ឧបគតេហិ ភិក្ខូហិ. ឧបោសថគ្គេតិ ឧបោសថស្ស គណ្ហនដ្ឋានេ គេហេ. ទ្វេ ញត្តិយោតិ បវារណាញត្តិ ច ឧបោសថញត្តិ ចាតិ ទ្វេ ញត្តិយោ. ឥទញ្ចាតិ ឥទំ វក្ខមានំ បន. ឯត្ថាតិ បុរិមិកបច្ឆិមិកភិក្ខូនំ សំសគ្គដ្ឋានេ. បុរិមិកាយ ឧបគតេហីតិ វិភត្តអបាទានំ អនុមេយ្យវិសយអបាទានំ, ថោកតរាតិ សម្ពន្ធោ, សហាទិយោគោ វា, សមសមាតិ សម្ពន្ធោ. សមសមាតិ សមេន, សមតោ វា សមា សមសមា, អតិរេកសមាតិ អត្ថោ. កិញ្ចិ ឩនំ វា អធិកំ វា នត្ថីតិ អធិប្បាយោ. ឥតីតិ ឥទំ លក្ខណំ.

សោតិ បច្ឆិមិកោ ភិក្ខុ. ឥតរេនាតិ បច្ឆិមិកេន. តេសន្តិ បុរិមិកានំ. ឯកេនាតិ បុរិមិកេន. ឯកស្សាតិ បច្ឆិមិកស្ស. បុន ឯកេនាតិ បច្ឆិមិកេន. ‘‘ឯកស្សា’’តិ អនុវត្តេតព្ពោ, បុរិមិកស្សាតិ អត្ថោ. បុរិមវស្សូបគតេហិ អធិកតរាតិ សម្ពន្ធោ. ថោកតរេហីតិ បច្ឆិមវស្សូបគតេហិ ថោកតរេហិ បុរិមវស្សូបគតេហីតិ យោជនា.

កត្តិកាយាតិ បច្ឆិមកត្តិកាយ. ចាតុមាសិនិយា បវារណាយាតិ ចតុន្នំ មាសានំ បូរណិយា បវារណាយ. បវារណាញត្តិំ ឋបេត្វាតិ សមសមា ហុត្វាបិ បវារណាទិវសត្តា បវារណាញត្តិំ ឋបេត្វា. តេហីតិ បច្ឆិមិកេហិ. ឥតរេហីតិ បុរិមិកេហិ. តេសន្តិ បច្ឆិមិកានំ. ថោកតរា វាតិ ឯកាទិនា ថោកតរា វា. តេសន្តិ បុរិមិកានំ. តេហីតិ បច្ឆិមិកេហិ.

២៣៣. សង្ឃសាមគ្គិយាតិ ឯត្ថ កីទិសី សង្ឃសាមគ្គី វេទិតព្ពាតិ អាហ ‘‘កោសម្ពកសាមគ្គីសទិសាវ វេទិតព្ពា’’តិ. ឯត្ថាតិ សាមគ្គីបវារណាយំ. អប្បមត្តកេតិ បត្តចីវរាទិំ បដិច្ច ឧប្បន្នេ អប្បមត្តកេ វិវាទេ. បវារណាយមេវាតិ បវារណាទិវសេយេវ. កស្មិំ ទិវសេ សាមគ្គីបវារណា កាតព្ពាតិ អាហ ‘‘សាមគ្គីបវារណ’’ន្តិអាទិ. បឋមបវារណន្តិ បុព្ពកត្តិកបុណ្ណមិំ. យាវ កត្តិកចាតុមាសិនី បុណ្ណមាតិ អយំ អវធិ អនភិវិធិអវធិ នាម. កស្មា? កត្តិកចាតុមាសិនិបុណ្ណមិំ ឋបេត្វា អន្តោយេវ គហេតព្ពត្តា. ឯត្ថន្តរេតិ ឯតស្មិំ ទ្វិន្នំ បុណ្ណមិនមន្តរេ អដ្ឋវីសតិបមាណេ ទិវសេ កាតព្ពា. តតោតិ ឯត្ថន្តរសង្ខាតា អដ្ឋវីសទិវសតោ.

១៤០. ទ្វេវាចិកាទិបវារណាកថា

២៣៤. ញត្តិំ ឋបេន្តេនាបីតិ បិសទ្ទោ ន កេវលំ បវារេន្តេន ឯវ ទ្វេវាចិកំ បវារេតព្ពំ, អថ ខោ ញត្តិំ ឋបេន្តេនាបិ ទ្វេវាចិកញត្តិយេវ ឋបេតព្ពាតិ ទស្សេតិ. ឯត្ថ ចាតិ ‘‘សមានវស្សិកំ បវារេតុ’’ន្តិ បាឋេ ច. សមានវស្សិកាតិ គណនវសេន សមានំ វស្សំ ឯតេសន្តិ សមានវស្សិកា, សមានេ វស្សេ ឧបសម្បាទេន្តីតិ វា សមានវស្សិកា. ឯកតោតិ ឯកស្មិំ ខណេ, ឯកបហារេន វា.

១៤១. បវារណាដ្ឋបនកថា

២៣៦. សព្ពំ សង្គណ្ហាតីតិ សព្ពសង្គាហិកំ. បុគ្គលស្ស ឋបនំ បុគ្គលិកំ. តត្ថាតិ ទ្វីសុ បវារណាដ្ឋបនេសុ. សព្ពសង្គាហិកេ ឋបិតា ហោតីតិ សម្ពន្ធោ. យាវ រេការោ អត្ថិ, តាវាតិ យោជនា. ភាសិយិត្ថាតិ ភាសិតា. លបិយិត្ថាតិ លបិតា. ន បរិយោសិយិត្ថាតិ អបរិយោសិតា. ឯត្ថន្តរេតិ ឯតស្មិំ សុការរេការានំ អន្តរេ. ឯកបទេបីតិ បិសទ្ទោ ឯកក្ខរេបីតិ អត្ថំ សម្បិណ្ឌេតិ. ឋបិតាតិ ‘‘សុណាតុ មេ ភន្តេ សង្ឃោ, ឥត្ថន្នាមោ បុគ្គលោ សាបត្តិកោ, តស្ស បវារណំ ឋបេមី’’តិ ញត្តិយា ឋបិតា. យ្យការេតិ ‘‘បវារេយ្យា’’តិ ឯត្ថ យ្យការេ. តតោតិ យ្យការតោ. បុគ្គលិកដ្ឋបនេ បន អដ្ឋបិតា ហោតីតិ សម្ពន្ធោ. សំការតោតិ ‘‘សង្ឃំ ភន្តេ’’តិ ឯត្ថ សំការតោ. សព្ពបច្ឆិមោតិ តីសុ វារេសុ តតិយវារេ សព្ពេសំ អក្ខរានំ បច្ឆិមោ ដិការោ អត្ថីតិ យោជនា. ឯត្ថន្តរេតិ ឯតស្មិំ សំការដិការានំ អន្តរេ. តស្មាតិ យស្មា បរិយោសិតា ហោតិ, តស្មា. ‘‘ឯសេវ នយោ’’តិ វុត្តវចនំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘ឯតាសុបិ ហី’’តិអាទិ. តត្ថ ឯតាសុបីតិ ទ្វេវាចិកឯកវាចិកសមានវស្សិកាសុបិ. បិសទ្ទោ តេវាចិកមបេក្ខតិ. ឋបនខេត្តន្តិ ឋបនស្ស ភូមិ. ឥតិសទ្ទោ បរិសមាបនត្ថោ.

២៣៧. អនុយុញ្ជិយមានោតិ ឯត្ថ អនុយុញ្ជសទ្ទោ បុច្ឆនត្ថោតិ អាហ ‘‘បុច្ឆិយមានោ’’តិ. បរតោតិ បរស្មិំយេវ ខន្ធកេតិ (មហាវ. ២៣៧) អត្ថោ. អលំ ភិក្ខុ មា ភណ្ឌនន្តិអាទីនីតិ ឯត្ថ អាទិសទ្ទេន ‘‘មា កលហំ, មា វិវាទ’’ន្តិវចនានិ សង្គណ្ហាតិ, វចនានិ វត្វា ឱមទ្ទិត្វាតិ យោជនា. វចនោមទ្ទនាតិ វចនេនេវ ឱមទ្ទនា. ហីតិ សច្ចំ. ឥធាតិ ឥមស្មិំ បវារណាដ្ឋបនដ្ឋានេ. អនុទ្ធំសិតំ បដិជានាតីតិ ឯត្ថ បដិជាននាការំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អមូលកេន បារាជិកេន អនុទ្ធំសិតោ អយំ មយា’’តិ. ‘‘លិង្គនាសនាយា’’តិ ឥមិនា ទណ្ឌកម្មនាសនសំវាសនាសនានិ និវត្តេតិ.

២៣៨. ឯតន្តិ ‘‘អសុកា អាបត្តី’’តិ វចនំ. កលហស្ស មុខន្តិ កលហស្ស ឧបាយោ.

១៤៣. វត្ថុដ្ឋបនាទិកថា

២៣៩. ចោរា អគមំសុ កិរាតិ សម្ពន្ធោ. បោក្ខរណិតោ នីហរិត្វាតិ សម្ពន្ធោ. សោតិ ភិក្ខុ, ឯវមាហាតិ សម្ពន្ធោ. វុត្ថេនាតិ វសន្តេន, យេន កេនចិ កតន្តិ សម្ពន្ធោ. តំ បុគ្គលន្តិ វត្ថុកតំ តំ បុគ្គលំ. ឯត្ថាតិ ‘‘វត្ថុំ ឋបេត្វា សង្ឃោ បវារេយ្យា’’តិ បាឋេ. ឥមិនា វត្ថុនា អបទិសាហីតិ សម្ពន្ធោ. នន្តិ បុគ្គលំ. អនុវិជ្ជិត្វាតិ អនុយុញ្ជិត្វា, បុច្ឆិត្វាតិ អត្ថោ.

ឯកោ ភិក្ខុ បូជេសិ, បិវីតិ សម្ពន្ធោ. តស្សាតិ ភិក្ខុស្ស. តទនុរូបោតិ តេសំ បូជនបិវនានំ អនុរូបោ. សោតិ ចោទកោ ភិក្ខុ. តំ គន្ធន្តិ តំ សរីរគន្ធំ. យំ បុគ្គលន្តិ យោជនា. ឋបេសីតិ បវារណាយ ឋបេសិ. អយមស្សាតិ អយំ ទោសោ អស្ស បុគ្គលស្ស.

ឥទានេវ នន្តិ ឯត្ថ ‘‘ន’’ន្តិ បទំ ‘‘បុគ្គល’’ន្តិ បទេន យោជេតព្ពំ. នំ បុគ្គលន្តិ ហិ អត្ថោ. ឧភយន្តិ វត្ថុញ្ច បុគ្គលញ្ចាតិ ឧភយំ. កល្លំ វចនាយាតិ យុត្តំ កថេតុំ. កស្មា កល្លំ វចនាយាតិ យោជនា. បវារណតោ បុព្ពេ, បច្ឆា ចាតិ សម្ពន្ធោ. ឥតិ តស្មា កល្លំ វចនាយាតិ យោជនា. ឥទញ្ហិ ឧភយន្តិ វត្ថុបុគ្គលសង្ខាតំ ឥទមេវ ឧភយំ. បវារណាយ បុព្ពេតិ យោជនា. ឧក្កោដេន្តស្សាតិ ចាលេន្តស្ស.

១៤៤. ភណ្ឌនការកវត្ថុកថា

២៤០. ចតុត្ថបញ្ចមាតិ ឆសុ បក្ខេសុ បោដ្ឋបាទមាសស្ស ជុណ្ហបក្ខកាឡបក្ខសង្ខាតា ចតុត្ថបញ្ចមា. តតិយោតិ សាវណមាសស្ស កាឡបក្ខោ តតិយោ. តតិយចតុត្ថបញ្ចមា វាតិ ឯត្ថ តតិយោតិ សាវណមាសស្ស កាឡបក្ខោ. ចតុត្ថោតិ បោដ្ឋបាទមាសស្ស ជុណ្ហបក្ខោ. បញ្ចមោតិ តស្សេវ កាឡបក្ខោ. ‘‘តតិយ…បេ… បញ្ចមា វា’’តិ បទានិ ‘‘ទ្វេ វា តយោ វា’’តិ បទេហិ យថាក្កមំ យោជេតព្ពានិ. ចតុត្ថេ វា កតេតិ ចតុត្ថបក្ខេ វា បន្នរសិភាវេន កតេ. ទ្វេ ចាតុទ្ទសិកាតិ តតិយបក្ខេ ច ចាតុទ្ទសិយា សទ្ធិំ ទ្វេ ចាតុទ្ទសិកា. ឥមេតិ ភណ្ឌនការកា. តេតិ ភណ្ឌនការកា.

អសំវិហិតាតិ ឯត្ថ អការស្ស វិរហត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សំវិទហនវិរហិតា’’តិ. តត្ថ សំវិទហនវិរហិតាតិ សំវិទហនរក្ខវិរហិតា. អាគមនជាននត្ថាយាតិ ភណ្ឌនការកានំ អាគមនស្ស ជាននត្ថាយ. កិលន្តត្ថាតិ តុម្ហេ កិលន្តា ភវថ. ‘‘សម្មោហំ កត្វា’’តិ ឥមិនា វិក្ខិត្វាតិ បទស្ស វិក្ខេបំ កត្វាតិ អត្ថំ ទស្សេតិ. នោ ចេ លភេថាតិ ឯត្ថ កិមត្ថាយ ន លភេថាតិ អាហ ‘‘ពហិសីមំ គន្តុ’’ន្តិ. ‘‘ភណ្ឌនការកានំ…បេ… ហោន្តី’’តិ ឥមិនា អលភនស្ស ការណំ ទស្សេតិ. យន្តិ អាគមំ ជុណ្ហំ. កោមុទិយា ចាតុមាសិនិយាតិ បច្ឆិមកត្តិកបុណ្ណមាយំ. សា ហិ កុមុទានមត្ថិតាយ កោមុទី, ចតុន្នំ វស្សិកានំ មាសានំ បូរណត្តា ចាតុមាសិនីតិ វុច្ចតិ. តទា ហិ កុមុទានិ សុបុប្ផិតានិ ហោន្តិ, តស្មា កុមុទានំ សមូហា, កុមុទានិ ឯវ វា កោមុទា, តេ ឯត្ថ អត្ថីតិ កោមុទីតិ វុច្ចតិ, កុមុទវតីតិ វុត្តំ ហោតិ. អវស្សំ បវារេតព្ពន្តិ ធុវំ បវារេតព្ពំ. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វា. តន្តិ កោមុទិំ ចាតុមាសិនិំ.

១៤៥. បវារណាសង្គហកថា

២៤១. អញ្ញតរោ ផាសុវិហារោតិ ឯត្ថ ផាសុវិហារោ នាម កោតិ អាហ ‘‘តរុណសមថោ វា តរុណវិបស្សនា វា’’តិ. ឥមិនា តរុណសមថវិបស្សនា ផាសុំ វិហរតិ អនេនាតិ ផាសុវិហារោតិ ទស្សេតិ. បរិពាហិរា ភវិស្សាមាតិ ឯត្ថ កស្មា ឥមម្ហា ផាសុវិហារា បរិពាហិរា ភវិស្សន្តីតិ អាហ ‘‘អនិពទ្ធរត្តិដ្ឋានទិវាដ្ឋានាទិភាវេនា’’តិអាទិ. តត្ថ អនិពទ្ធរត្តិដ្ឋានទិវាដ្ឋានាទិភាវេនាតិ អនិពទ្ធទិវាដ្ឋានាទិភាវេន ហេតុភូតេន, អសក្កោន្តាតិ សម្ពន្ធោ. អាទិសទ្ទេន អនិពទ្ធចង្កមាទយោ សង្គណ្ហាតិ. ‘‘ឆន្ទទានំ បដិក្ខិបតី’’តិ ឥមិនា ‘‘សព្ពេហេវ ឯកជ្ឈំ សន្និបតិតព្ព’’ន្តិ វាក្យស្ស អញ្ញត្ថាបោហនំ ទស្សេតិ. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វា. ឥមេសុ តីសុ ឆន្ទទានំ ន វដ្ដតិ, តស្មា បដិក្ខិបតីតិ យោជនា. អយំ បវារណាសង្គហោ នាម ន ទាតព្ពោតិ យោជនា. តរុណសមថវិបស្សនាលាភី ឯកបុគ្គលោ វា ហោតូតិ យោជនា. ‘‘ឯកស្សបិ ទាតព្ពោយេវា’’តិ ឥមិនា អយំ បវារណាសង្គហោ ឯកស្ស ទិន្នោបិ សព្ពេសំ ទិន្នោ ហោតីតិ ទស្សេតិ. បវារណាសង្គហេ ទិន្នេ សតីតិ យោជនា. អាគន្តុកាតិ សដ្ឋិវស្សាបិ អាគន្តុកា. តេសន្តិ ទិន្នបវារណាសង្គហានំ. អន្តរាបីតិ កោមុទិយា ចាតុមាសិនិយា អន្តរាបិ.

ឥតិ បវារណាក្ខន្ធកវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា.