៣. វស្សូបនាយិកក្ខន្ធកំ

១០៧. វស្សូបនាយិកានុជាននកថា

១៨៤. វស្សូបនាយិកក្ខន្ធកេ ‘‘អននុញ្ញាតោ’’តិ ឥមិនា អបញ្ញត្តោតិ ឯត្ថ ញាធាតុយា អនុជាននត្ថំ ទស្សេតិ, ‘‘អសំវិហិតោ’’តិ ឥមិនា ញាធាតុយា ឋបនត្ថំ. តេធាតិ តេ ឥធ. ឥធសទ្ទោ សាសនញ្ច លោកញ្ច ទេសញ្ច បទបូរណញ្ច ឧបាទាយ វត្តតិ, ឥធ បន បទបូរណេតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឥធសទ្ទោ និបាតមត្តោ’’តិ. សំហននំ សង្ឃាតោ, វិនាសោតិ អត្ថោ. ឥតិ ឥមមត្ថំ ទស្សេតិ ‘‘វិនាស’’ន្តិ ឥមិនា. សកុន្តកសទ្ទោ សកុណបរិយាយោតិ អាហ ‘‘សកុណា’’តិ. សកុណាតិ ច វិហង្គមា. តេ ហិ អាកាសេ គន្តុំ សក្កោន្តីតិ សកុណាតិ វុច្ចន្តិ. សំកសាយិស្សន្តីតិ ឯត្ថ ‘‘សំ កសេ អច្ឆនេ’’តិ ធាតុបាឋេសុ (សទ្ទនីតិធាតុមាលាយំ ១៦ សការន្តធាតុ) វុត្តត្តា សំបុព្ពោ កសេធាតុ អច្ឆនត្ថោតិ អាហ ‘‘វសិស្សន្តី’’តិ. ឯការន្តោយំ ធាតុ. និពទ្ធវាសន្តិ និច្ចវាសំ. វស្សាននាមកេតិ វស្សានឧតុនាមកេ. វស្សានស្ស ចតុមាសត្តា ‘‘តេមាសេ’’តិ វុត្តំ. វស្សូបនាយិកាតិ ឯត្ថ នីធាតុ គមនត្ថោតិ អាហ ‘‘វស្សូបគមនានី’’តិ. អបរជ្ជូតិ បុណ្ណមិតោ អបរំ អហន្តិ អបរជ្ជុ, អហត្ថេ ជ្ជុបច្ចយោ, អត្ថតោ បាដិបទទិវសោ. អយំ អបរជ្ជុសទ្ទោ បឋមន្តនិបាតោ. អស្សាតិ អាសឡ្ហីបុណ្ណមិយា. អសមានាធិករណវិសយោ ពាហិរត្ថសមាសោយំ, អតិក្កន្តាយ សតិយាតិ យោជនា. អបរស្មិំ ទិវសេតិ បាដិបទទិវសេ. អស្សាតិ សាវណមាសបុណ្ណមិយា. តស្មាតិ យស្មា ច អបរជ្ជុគតា, យស្មា ច មាសគតា, តស្មា. ‘‘អនន្តរេ បាដិបទទិវសេ’’តិ ឥមិនា បាឡិយំ អបរជ្ជុគតាយ អាសឡ្ហិយា អនន្តរេ បាដិបទទិវសេ បុរិមិកា ឧបគន្តព្ពាតិ អត្ថំ ទស្សេតិ. អាសឡ្ហិយាតិ អាសឡ្ហីបុណ្ណមិយា. បច្ឆិមនយេបិ មាសគតាយ អាសឡ្ហិយា អនន្តរេ បាដិបទទិវសេ បច្ឆិមិកា ឧបគន្តព្ពាតិ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. អាសឡ្ហិយាតិ អាសឡ្ហីបុណ្ណមិយា សមីបេ បវត្តត្តា អាសឡ្ហីសង្ខាតាយ សាវណបុណ្ណមិយាតិ អត្ថោ. បាដិបទទិវសេយេវ វស្សំ ឧបគន្តព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ. សកិំ វាតិអាទីសុ វាសទ្ទោ អនិយមវិកប្បត្ថោ. និច្ឆារេត្វាតិ និច្ចារេត្វា, ឧច្ចារេត្វាតិ អត្ថោ. អផុដ្ឋក្ខរសញ្ញោគេហិ បរោ ក្វចិ ផុដ្ឋត្តមាបជ្ជតិ ‘‘និក្ខមតី’’តិអាទីសុ វិយ. តស្មា បរស្ស ចការស្ស ឆការំ កត្វា ‘‘និច្ឆារេត្វា’’តិ វុត្តំ.

១០៨. វស្សានេចារិកាបដិក្ខេបាទិកថា

១៨៥. អាបត្តិ វេទិតព្ពាតិ អនបេក្ខគមនេន ឧបចារាតិក្កមេ សាបេក្ខគមនេន អញ្ញត្ថ អរុណុដ្ឋាបនេ អាបត្តិ វេទិតព្ពា. វិហារគណនាយ អាបត្តិយោ វេទិតព្ពាតិ ឯត្ថ វស្សូបនាយិកទិវសេ វស្សំ អនុបគន្តុកាមតាចិត្តេន វិហារំ អតិក្កមេយ្យ, វិហារគណនាយ អាបត្តិយោ វេទិតព្ពា. តមេវត្ថំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘សចេ ហី’’តិអាទិ. តំ ទិវសន្តិ តស្មិំ វស្សូបគមនទិវសេ. សតំ អាបត្តិយោតិ ឯត្ថ សតន្តិ សង្ខ្យាបធានត្តា ឯកវចនន្តិ សទ្ទសត្ថេសុ វុត្តំ. ឯកា ឯវ អាបត្តីតិ អត្តនោ វិហារស្ស អតិក្កមនេយេវ ឯកា ឯវ អាបត្តិ. កេនចិ អន្តរាយេន អនុបគតេនាតិ សម្ពន្ធោ.

វស្សនាមោ ឥមស្សត្ថីតិ វស្សោតិ វចនត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘វស្សនាមក’’ន្តិ. ‘‘បឋមំ មាស’’ន្តិ ឥមិនា អញ្ញបទស្ស សរូបំ ទស្សេតិ. បឋមំ មាសន្តិ ចតូសុ វស្សមាសេសុ បឋមំ មាសំ. ឧក្កឌ្ឍិតុកាមោតិ ឧបរិ កឌ្ឍិតុកាមោ. អាសឡ្ហីមាសមេវ, ន សាវណមាសន្តិ អត្ថោ. ជុណ្ហសទ្ទោ ចន្ទបភាយុត្តោ មាសោតិ អាហ ‘‘មាសេ’’តិ. ចន្ទបភាយុត្តោ មាសោតិ អាហ ‘‘មាសេ’’តិ. ចន្ទបភាយុត្តោ ហិ មាសោ ជោតតិ ទិប្បតីតិ ជុណ្ហោតិ វុច្ចតិ. តស្មា ‘‘មាសេ’’តិ សាមញ្ញតោ វុត្តេបិ បុណ្ណមិយុត្តោ មាសោវ គហេតព្ពោ. កាចិ បរិហានិ នាមាតិ កិញ្ចិ សីលាទីនំ ហាយនំ នាម. អញ្ញស្មិម្បីតិ វស្សូបគមនតោ អញ្ញស្មិម្បិ. ធម្មិកេតិ ធម្មេន យុត្តេ.

១០៩. សត្តាហករណីយានុជាននកថា

១៨៧. សត្តាហករណីយេសុ ឯវំ វិនិច្ឆយោ វេទិតព្ពោតិ យោជនា. ‘‘សត្តាហករណីយេនា’’តិ បទស្ស សត្តមីសមាសញ្ច អនីយសទ្ទស្ស កម្មត្ថញ្ច ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សត្តាហព្ភន្តរេ យំ កត្តព្ព’’ន្តិ. តត្ថ ‘‘សត្តាហព្ភន្តរេ’’តិ ឥមិនា សត្តមីសមាសំ ទស្សេតិ, ‘‘កត្តព្ព’’ន្តិ ឥមិនា កម្មត្ថំ. ‘‘សត្តាហព្ភន្តរេ’’តិ ឥមិនា សត្តាហស្ស អព្ភន្តរំ សត្តាហន្តិ ឧត្តរបទលោបំ ទស្សេតិ. បហិតេ គន្តុន្តិ ឯត្ថ បហិតេសទ្ទស្ស កត្តុកម្មានិ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘ភិក្ខុអាទីហិ ទូតេ’’តិ. តត្ថ ‘‘ភិក្ខុអាទីហី’’តិ ឥមិនា កត្តារំ ទស្សេតិ, ‘‘ទូតេ’’តិ ឥមិនា កម្មំ. សត្តាហន្តិ ឯត្ថ ឧត្តរបទលោបញ្ច ភុម្មត្ថេ ឧបយោគវចនញ្ច ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អន្តោសត្តាហេយេវា’’តិ. តត្ថេវាតិ តស្មិំ បហិតដ្ឋានេយេវ. ‘‘ន ឧដ្ឋាបេតព្ពោ’’តិ ឥមិនា ‘‘សត្តាហេយេវា’’តិ ឯត្ថ ឯវសទ្ទស្ស ផលំ ទស្សេតិ.

១៨៩. រសោ ឯតស្មិំ អត្ថីតិ រសវតីតិ វុត្តេ ភត្តគេហំ គហេតព្ពន្តិ អាហ ‘‘ភត្តគេហំ វុច្ចតី’’តិ. ភត្តគេហន្តិ ភត្តបចនគេហំ. បុរាយំ សុត្តន្តោតិ ឯត្ថ បុរា អយន្តិ បទច្ឆេទំ កត្វា បុរាសទ្ទោ យាវបរិយាយោតិ អាហ ‘‘យាវ អយំ សុត្តន្តោ’’តិ. ន បលុជ្ជតីតិ ឯត្ថ លុជធាតុ វិនាសត្ថោតិ អាហ ‘‘ន វិនស្សតី’’តិ. បរិសង្ខតន្តិ បរិសង្ខរិតព្ពំ. សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ បហិតេសុ. ឥមិនាវ កប្បិយវចនេនាតិ ឥមិនា ឯវ កប្បិយេន តិវាក្យសង្ខាតេន វចនេន. ឯតេសន្តិ ឯតេសំ តិណ្ណំ វាក្យានំ. វេវចនេនាតិ ‘‘យញ្ញញ្ច យជិតុំ, សុត្តញ្ច ឧគ្គណ្ហិតុំ, សមណេ ច ទស្សិតុ’’ន្តិ បរិយាយេន. សត្តសូតិ ឧបាសក ឧបាសិក ភិក្ខុភិក្ខុនី សិក្ខមាន សាមណេរ សាមណេរី សង្ខាតាសុ សត្តសុ.

១១០. បញ្ចន្នំ អប្បហិតេបិ អនុជាននកថា

១៩៣. បគេវ បហិតេតិ ឥមិនា ‘‘អបហិតេបិ គន្តព្ព’’ន្តិ ឯត្ថ បិសទ្ទស្ស សម្ភាវនត្ថំ ទស្សេតិ. បញ្ចន្នំ សហធម្មិកានំ សន្តិកំ គន្តព្ពភាវស្ស ការណំ វិភជិត្វា ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ភិក្ខុ គិលានោ ហោតី’’តិអាទិ. ទសហីតិ ‘‘សង្ឃោ កម្មំ កត្តុកាមោ ហោតិ, កតំ វា សង្ឃេន កម្មំ ហោតី’’តិ ឥទំ អង្គំ ឯកំ កត្វា ទសហិ. នវហីតិ បរិវាសារហំ អបនេត្វា នវហិ. ចតូហីតិ គិលានអនភិរតិកុក្កុច្ចទិដ្ឋិគតឧប្បន្នសង្ខាតេហិ ចតូហិ. ឥតិ ឥមេហិ ឆហីតិ យោជនា. សាមណេរស្សបិ ឆហីតិ ឯត្ថ ឆន្នំ សរូបំ វិត្ថារេត្វា ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អាទិតោ’’តិអាទិ. តំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ. សាមណេរិយា សន្តិកំ បញ្ចហិ គន្តព្ពន្តិ យោជនា. បរតោតិ បរស្មា, បរស្មិំ វា. អន្ធកដ្ឋកថាយំ វុត្តន្តិ សម្ពន្ធោ. យេ ញាតកា វា យេ អញ្ញាតកា វា អត្ថិ, តេសម្បីតិ យោជនា. តន្តិ វចនំ.

១១២. បហិតេយេវអនុជាននកថា

១៩៩. ភិក្ខុគតិកោតិ ភិក្ខុ ឯវ គតិ បតិដ្ឋា ឯតស្សាតិ ភិក្ខុគតិកោតិ វុត្តេ ភិក្ខុនិស្សិតកោ បុរិសោតិ អាហ ‘‘ភិក្ខូហិ សទ្ធិំ វសនកបុរិសោ’’តិ. បលុជ្ជតីតិ វិនស្សតិ. ភណ្ឌំ ឆេទាបិតន្តិ ឯត្ថ ភណ្ឌសទ្ទោ បរិក្ខារត្ថោ ឯវ, ន មូលធនត្ថោតិ អាហ ‘‘ទព្ពសម្ភារភណ្ឌ’’ន្តិ. ឆេទាបិតន្តិ ចុរាទិគណិកធាតុំ ‘‘ឆិន្ទាបិត’’ន្តិ រុធាទិគណិកធាតុយា វណ្ណេតិ. ទជ្ជាហន្តិ ឯការលោបសន្ធីតិ អាហ ‘‘ទជ្ជេ អហ’’ន្តិ. ‘‘ទជ្ជេហ’’ន្តិបិ បាឋោ. ឯវញ្ហិ សតិ អការលោបសន្ធិ. ទជ្ជេតិ ទទេយ្យំ, ទទាមិ វា. សង្ឃករណីយេនាតិ សង្ឃស្ស កាតព្ពេន កិច្ចេន. តមត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘យំកិញ្ចី’’តិអាទិ. តត្ថ យំកិញ្ចិ កាតព្ពន្តិ យោជនា. ចេតិយឆត្តវេទិកាទីសូតិ ចេតិយស្ស ឆត្តេ ច វេទិកាយ ច. អាទិសទ្ទេន សុធាលិម្បាទយោ សង្គណ្ហាតិ. តស្សាតិ សង្ឃករណីយស្ស. និប្ផាទនត្ថំ គន្តព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ.

ឯត្ថាតិ វស្សូបនាយិកក្ខន្ធកេ. ‘‘អនិមន្តិតេនា’’តិ បទំ ‘‘គន្តុ’’ន្តិ បទេ ភាវកត្តា. គន្តុន្តិ គមិតុំ, គមនំ វា ‘‘ន វដ្ដតី’’តិ បទេ កត្តា. បឋមំយេវាតិ ធម្មស្សវនតោ បឋមមេវ. សន្និបតិតព្ពំ ឥតិ កតិកា កតា ហោតីតិ យោជនា. ភណ្ឌកន្តិ ចីវរាទិភណ្ឌកំ. គន្តុំ ន វដ្ដតីតិ សយមេវ គន្តុំ ន វដ្ដតីតិ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. តេន វុត្តំ ‘‘សចេ បនា’’តិអាទិ. តត្ថាតិ តំ វិហារំ. ‘‘វដ្ដតី’’តិ ឥមិនា វស្សច្ឆេទោ ច អាបត្តិ ច ន ហោតីតិ ទស្សេតិ. អត្ថាយបីតិ បិសទ្ទេន ‘‘ភណ្ឌកំ ធោវិស្សាមី’’តិ អត្ថំ អបេក្ខតិ. នន្តិ អន្តេវាសិកំ. វដ្ដតីតិ អាចរិយស្ស អាណាយ សត្តាហេ អនតិក្កន្តេ វដ្ដតិ, វស្សច្ឆេទោ ច អាបត្តិ ច ន ហោតិ. សត្តាហេ អតិក្កន្តេ វស្សច្ឆេទោវ ហោតិ, ន អាបត្តីតិ អធិប្បាយោ.

១១៣. អន្តរាយេ អនាបត្តិវស្សច្ឆេទកថា

២០១. អវិទូរេតិ អាសន្នេ. តត្ថាតិ គាមេ. សត្តាហវារេនាតិ សត្តាហេ ឯកវារេន. អរុណោ ឧដ្ឋាបេតព្ពោតិ វិហារេ អរុណោ ឧដ្ឋាបេតព្ពោ. តត្រេវាតិ គាមេយេវ. មយន្តិ ភិក្ខូ សន្ធាយ វុត្តំ. បុន មយន្តិ មនុស្សេ សន្ធាយ វុត្តំ. តេសំយេវាតិ វស្សច្ឆេទភិក្ខូនំ ឯវ. តន្តិ សលាកភត្តាទិំ. វស្សគ្គេនាតិ វស្សគណនាយ.

វស្សាវាសិកន្តិ វស្សាវាសានំ ទាតព្ពំ ចីវរំ. តត្ថាតិ តស្មិំ វិហារេ. យេសំ បាបិតន្តិ សម្ពន្ធោ. វិហារេតិ វុដ្ឋិតគាមវិហារេ. ឧបនិក្ខិត្តកំ ភណ្ឌន្តិ សម្ពន្ធោ. ឥធាតិ ភិក្ខុនោ និវាសដ្ឋានេ. យំ ចីវរាទិវេភង្គិយភណ្ឌំ អត្ថិ, តន្តិ យោជនា. តត្ថេវាតិ វុដ្ឋិតគាមវិហារេ ឯវ. ឥតោតិ ខេត្តវត្ថុអាទិតោ. កប្បិយការកានំ ហត្ថេតិ សម្ពន្ធោ. តត្រុប្បាទេបីតិ តស្ស វិហារស្ស ទិន្នខេត្តវត្ថុអាទិតោ ឧប្បាទេ បច្ចយេបិ. ‘‘តត្ថេវ គន្ត្វា អបលោកេត្វា ភាជេតព្ព’’ន្តិ វចនស្ស យុត្តិំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សង្ឃិកញ្ហី’’តិអាទិ. អន្តោវិហារេ វាតិ អន្តោសីមាយ វា. ឧភយត្ថាតិ អន្តោសីមពហិសីម សង្ខាតេសុ ទ្វីសុ ឋានេសុ ឋិតំ វេភង្គិយភណ្ឌន្តិ សម្ពន្ធោ.

១១៤. សង្ឃភេទេ អនាបត្តិវស្សច្ឆេទកថា

២០២. ភិន្នោតិ ឯត្ថ តបច្ចយស្ស អតីតត្ថេ អយុត្តភាវំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ភិន្នេ សង្ឃេ ករណីយំ នត្ថី’’តិ. យោ បនាតិ សង្ឃោ បន. ឥទំ ‘‘ភិជ្ជិស្សតី’’តិបទេ កត្តា, ‘‘អាសង្កិតោ’’តិបទេ កម្មំ. ‘‘ភិជ្ជិស្សតី’’តិ ឥមិនា ភិន្នោតិ ឯត្ថ តបច្ចយស្ស អនាគតត្ថេ បវត្តភាវំ ទស្សេតិ. ភិក្ខុនីហិ សង្ឃោ ភិន្នោតិ ឯត្ថ កិំ ភិក្ខុនីហិ សង្ឃោ ភិន្នោតិ ទដ្ឋព្ពោតិ អាហ ‘‘ន ភិក្ខុនីហិ សង្ឃោ ភិន្នោតិ ទដ្ឋព្ពោ’’តិ. ឯតន្តិ ភិក្ខុនីហិ អភិន្នភាវំ. ឯតា បនាតិ ភិក្ខុនិយោ បន. តន្តិ សង្ឃំ. ឯតន្តិ ‘‘សម្ពហុលាហិ ភិក្ខុនីហិ សង្ឃោ ភិន្នោ’’តិ វចនំ.

១១៥. វជាទីសុ វស្សូបគមនកថា

២០៣. ‘‘គោបាលកានំ និវាសដ្ឋាន’’ន្តិ ឥមិនា គោបាលកា គាវោ វិយ វជេ និវសន្តីតិ ទស្សេតិ.

ឧបកដ្ឋសទ្ទោ អាសន្នបរិយាយោតិ អាហ ‘‘អាសន្នាយា’’តិ. តត្ថាតិ កុដិកាយំ. ឥធាតិ ឥមិស្សំ កុដិកាយំ. អវិហារត្តា ‘‘ឥធាតិ’’សាមញ្ញវសេន វុត្តំ. តិក្ខត្តុន្តិ ឥទំ ឧក្កដ្ឋវសេន វុត្តំ. ហេដ្ឋា ហិ ‘‘សកិំ វា ទ្វិក្ខត្តុំ វា តិក្ខត្តុំ វា’’តិ (មហាវ. អដ្ឋ. ១៨៤) វុត្តត្តា សកិម្បិ វដ្ដតីតិ ទដ្ឋព្ពំ. តម្បីតិ សាលាសង្ខេបេន ឋិតសកដម្បិ. ‘‘អាលយោ’’តិ ឥមិនា ‘‘ឥធ វស្សំ ឧបេមី’’តិ វចីភេទោ ន កាតព្ពោតិ ទស្សេតិ. អាលយោតិ ច សត្ថេ ‘‘ឥធ វស្សំ វសិស្សាមី’’តិ ចិត្តស្ស អល្លីយនំ. មគ្គបដិបន្នេយេវ សត្ថេតិ អនាទរេ ភុម្មវចនំ. តត្ថេវាតិ សត្ថេយេវ. សត្ថោ អតិក្កមតីតិ សម្ពន្ធោ. តត្ថាតិ បត្ថិតដ្ឋានេ. វិប្បកិរតីតិ វិសុំ វិសុំ គច្ឆតិ. សចេ អគាមកេ ឋានេ វិប្បកិរតិ, បុរិមំ គាមំ សន្និវត្តិតព្ពំ. ន អញ្ញគាមំ គន្តព្ពំ. តតោតិ គាមតោ.

ឧបគន្តព្ពន្តិ ‘‘ឥធ វស្សំ ឧបេមី’’តិ តិក្ខត្តុំ វត្វា ឧបគន្តព្ពំ. តត្ថេវាតិ សមុទ្ទេយេវ. កូលន្តិ តីរំ. តញ្ហិ កុលតិ ឧទកំ អាវរតីតិ កូលន្តិ វុច្ចតិ. អយញ្ចាតិ នាវាយំ វស្សូបគមនភិក្ខុ. អនុតីរមេវាតិ អនុក្កមេន, អនុសារេន វា តីរមេវ. អញ្ញត្ថាតិ បឋមលទ្ធគាមតោ អញ្ញស្មិំ ឋានេ. តត្ថេវាតិ បឋមលទ្ធគាមេយេវ.

ឥតីតិអាទិ និគមនំ. បវារេតុញ្ច លភតីតិ ឯត្ថ ចសទ្ទោ វាក្យសម្បិណ្ឌនត្ថោ. បុរិមេសុ ច បនាតិ ឯត្ថ ចសទ្ទោ ព្យតិរេកត្ថោ, បនសទ្ទោ វិសេសត្ថជោតកោ. អនាបត្តិ ហោតីតិ អនាបត្តិមត្តមេវ ហោតិ.

១១៦. វស្សំ អនុបគន្តព្ពដ្ឋានកថា

២០៤. រុក្ខសុសីរេយេវាតិ រុក្ខស្ស វិវរេ ឯវ. វិវរញ្ហិ សុ សំ ឥរតិ គច្ឆតីតិ សុសីរោតិ វុច្ចតិ. បទរច្ឆទនន្តិ ផលកេហិ ឆាទិតំ. បវិសនទ្វារន្តិ បវិសននិក្ខមនទ្វារំ. បវិសនញ្ច និក្ខមនញ្ច បវិសនន្តិ វិរូបេកសេសេន កាតព្ពំ. ខាណុមត្ថកេតិ ខាណុនោ ឧបរិ. វិដភីតិ វិដំ អញ្ញមញ្ញវេធនំ អបតិ គច្ឆតីតិ វិដបោ, បការស្ស ភការំ, ឥត្ថិលិង្គជោតកឦបច្ចយញ្ច កត្វា វិដភីតិ វុច្ចតិ. តត្ថាតិ អដ្ដកេ. យស្សាតិ ភិក្ខុនោ, នត្ថីតិ សម្ពន្ធោ. បញ្ចន្នំ ឆទនានន្តិ តិណបណ្ណឥដ្ឋកាសិលាសុធាសង្ខាតានំ (ចូឡវ. ៣០៣) បញ្ចន្នំ ឆទនានំ. ឥទញ្ច យេភុយ្យវសេន វុត្តំ បទរច្ឆទនាទីនម្បិ គហិតត្តា. ទ្វារពន្ធនន្តិ ទ្វារេន ពន្ធិតព្ពំ. ឆវកុដិកាតិ ឆវានំ សយនដ្ឋានេ សុសានេ កតា កុដិកា ឆវកុដិកាតិ វុច្ចតិ. ដង្កិតមញ្ចាទីតិអាទិសទ្ទេន ដង្កិតបីឋំ សង្គណ្ហាតិ. តត្ថាតិ ឆវកុដិយំ. អញ្ញំ កុដិកន្តិ ឆវកុដិតោ អញ្ញំ កុដិកំ. អាវរណន្តិ ភិត្តិំ. ទ្វារន្តិ បវិសននិក្ខមនទ្វារំ. ឆត្តកុដិកា នាមេសាតិ ឯសា ឆត្តេន កតា កុដិកា នាម. មហន្តេន កបល្លេន កុដិកំ កត្វាតិ សម្ពន្ធោ.

១១៧. អធម្មិកកតិកាកថា

២០៥. អញ្ញាបីតិ ‘‘អន្តរាវស្សំ ន បព្ពាជេតព្ព’’ន្តិ កតិកាយ អញ្ញាបិ. កតិកា ហោតីតិ សម្ពន្ធោ. តស្សាតិ អធម្មិកកតិកាយ. វុត្តន្តិ ចតុត្ថបារាជិកវណ្ណនាយំ (បារា. អដ្ឋ. ២.២២៦) វុត្តំ.

១១៨. បដិស្សវទុក្កដាបត្តិកថា

២០៧. បដិស្សវេ អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ ឯត្ថ កិំ វស្សាវាសបដិស្សុតេយេវ ទុក្កដាបត្តិ ហោតីតិ អាហ ‘‘ន កេវល’’ន្តិអាទិ. ឯតស្សេវាតិ វស្សាវាសស្សេវ. ឯវមាទិនាបីតិ បិសទ្ទោ ‘‘បដិស្សវេ’’តិ ឯត្ថ យោជេតព្ពោ. ‘‘បដិស្សវេបី’’តិ ហិ អត្ថោ. តស្ស តស្សាតិ កម្មស្ស. តញ្ច ខោតិ តញ្ច ទុក្កដំ វិសំវាទនបច្ចយា ហោតីតិ យោជនា. បឋមម្បីតិ បិសទ្ទោ ‘‘បច្ឆាបី’’តិ បទំ សម្បិណ្ឌេតិ. បឋមម្បិ ហិ បាចិត្តិយំ, បច្ឆាបិ ទុក្កដន្តិ អត្ថោ.

សោ តទហេវ អករណីយោតិអាទីសុ ឯវំ វិនិច្ឆយោ វេទិតព្ពោតិ យោជនា. បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតីតិ ឯត្ថ បុរេ ភវា បុរិមា, សា ឯវ បុរិមិកា, បាដិបទតិថី. នានាសីមាយ ទ្វីសុ អាវាសេសុ វស្សំ ឧបគច្ឆន្តស្ស ទុតិយេ ‘‘វសិស្សាមី’’តិ បឋមាវាសស្ស ឧបចារតោ និក្ខន្តមត្តេ បឋមសេនាសនគ្គាហស្ស បស្សម្ភនំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘បុរិមិកា ច ន បញ្ញាយតី’’តិ. អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វាតិ វស្សំ ឧបគមនវិហារេ អរុណំ អនុដ្ឋាបេត្វា. តទហេវាតិ តស្មិំ វស្សូបគមនអហនិ ឯវ, បក្កន្តស្សាបីតិ សម្ពន្ធោ. បិសទ្ទស្ស គរហត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘កោ បន វាទោ’’តិអាទិ. អាលយោតិ ចិត្តស្ស អល្លីយនំ. អសតិយាតិ សតិបមុដ្ឋេន. វស្សំ ន ឧបេតីតិ ‘‘ឥមស្មិំ វិហារេ ឥមំ តេមាសំ វស្សំ ឧបេមី’’តិ (មហាវ. អដ្ឋ. ១៨៤) វចីភេទំ កត្វា វស្សំ ន ឧបេតិ.

សត្តាហន្តិ សត្តាហេន, អនាគតាយាតិ សម្ពន្ធោ. នវមិតោតិ បុព្ពកត្តិកមាសស្ស ជុណ្ហបក្ខនវមិតោ, បច្ឆិមកត្តិកមាសស្ស ជុណ្ហបក្ខនវមិតោ វា. មា វា អាគច្ឆតុ, អនាបត្តីតិ វស្សំវុត្ថត្តា មា វា អាគច្ឆតុ, អនាបត្តីតិ អត្ថោ.

ឥតិ វស្សូបនាយិកក្ខន្ធកវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា.