២៧៦. អដ្ឋារសវត្ថុកថា

៤៧១. ‘‘លទ្ធិគ្គហណ’’ន្តិ ឥមិនា អាទីយតេ អាទាយោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ.

៤៧៥. តំ ទិវសមេវាតិ តស្មិំ សង្ឃសាមគ្គិករណទិវសេយេវ.

៤៧៦. ន មូលា មូលំ គន្ត្វាតិ មូលតោ មូលំ ន គន្ត្វាវ. ‘‘អត្ថតោ អបគតា’’តិ ឥមិនា អត្ថតោ អបេតា អត្ថាបេតាតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ‘‘ព្យញ្ជនមត្តំ ឧបេតា’’តិ ឥមិនា ព្យញ្ជនមត្តំ ឧបេតា ឧបគតា ព្យញ្ជនូបេតាតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ.

៤៧៧. អត្ថេសុ ជាតេសូតិ ឯត្ថ ជាតសទ្ទោ ឧប្បន្នបរិយាយោតិ អាហ ‘‘វិនយអត្ថេសុ ឧប្បន្នេសូ’’តិ. តញ្ច បទំ ‘‘សង្ឃស្ស កិច្ចេសូ’’តិអាទីសុ សព្ពបទេសុ យោជេតព្ពំ. មហត្ថិកោតិ មហន្តោ ឧបការសង្ខាតោ អត្ថោ ឥមស្សាតិ មហត្ថិកោតិ ទស្សន្តោ អាហ ‘‘មហាឧបការោ’’តិ.

អនានុវជ្ជោ បឋមេនាតិ ឯត្ថ បឋមសទ្ទោ តាវបរិយាយោតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘តាវា’’តិ. សីលតោតិ សីលេន. ឧបេក្ខិតាចារោតិ ឧបបត្តិតោ ឥក្ខិតាចារោ. ‘‘អបេក្ខិតាចារោ’’តិបិ បាឋោ. ឧបបរិក្ខិតាចារោតិ ឧបបរិក្ខិតោ អាចារោ ឯតស្សាតិ ឧបបរិក្ខិតាចារោ.

វិសយ្ហាតិ ឯត្ថ វិបុព្ពោ សហធាតុ អភិភវនត្ថោ, ត្វាបច្ចយោ ច ហោតីតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អភិភវិត្វា’’តិ. អនបគតន្តិ ការណតោ អនបេតំ. ភណន្តោ ភិក្ខូតិ សម្ពន្ធោ. តមត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘យស្មា ហី’’តិអាទិ. សោតិ ភិក្ខុ, ន ហាបេតីតិ សម្ពន្ធោ. ‘‘ឧសូយាយា’’តិ ឥមិនា ទោសាគតិគមនស្ស គហិតត្តា ‘‘អគតិគមនវសេនា’’តិ ឥមិនា បារិសេសនយេន អវសេសអគតិគមនមេវាធិប្បេតំ. សោតិ ភិក្ខុ. ឆម្ភតិ ចេវាតិ ថម្ភតិ ចេវ, ថទ្ធំ ករោតិ ចេវាតិ អត្ថោ. វេធតិ ចាតិ កម្បតិ ច. យោ ចាតិ ភិក្ខុ បន. ឦទិសោតិ ឧសូយាយ វា អគតិគមនេន វា ភណនសង្ខាតោ ឯទិសោ ន ហោតិ.

កិញ្ច ភិយ្យោតិ និបាតសមុទាយោ, តតោ វុត្តតោ អតិរេកំ កថេតព្ពំ កិំ បនាតិ អត្ថោ. តស្សា គាថាយ អត្ថោ វេទិតព្ពោតិ យោជនា. យោតិ ភិក្ខុ. ហីតិ សច្ចំ. កាលាគតន្តិ ឯត្ថ គហេតព្ពកាលញ្ច សត្តមីតប្បុរិសសមាសញ្ច ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘កថេតព្ពយុត្តកាលេ អាគត’’ន្តិ. វចោតិ បទំ ន វចនបធានំ, វចនវន្តបុគ្គលោយេវ បធានន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘វទន្តោ’’តិ.

អាចេរកម្ហិ ច សកេតិ ឯត្ថ អាចរិយស្ស ឯសោ អាចេរកោ, សស្ស អត្តនោ ឯសោ សកោតិ វចនត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អត្តនោ អាចរិយវាទេ’’តិ. គាថាភាវតោ អាចរិយសទ្ទស្ស អាចេរាទេសោ កាតព្ពោ. ‘‘វាទេ’’តិ ឥមិនា ឥទមត្ថេ បវត្តស្ស ណិកបច្ចយស្ស សរូបំ ទស្សេតិ. អលំ បមេតុន្តិ ឯត្ថ អលំសទ្ទោ សមត្ថត្ថោ, បមសទ្ទោតុលនត្ថោតិ អាហ ‘‘តុលយិតុំ សមត្ថោ’’តិ. កថេតវេតិ ឯត្ថ តវេសទ្ទោ អញ្ញត្ថ យេភុយ្យេន ភាវវាចកោ, ឥធ បន កម្មវាចកោតិ អាហ ‘‘កថេតព្ពេ’’តិ. វិរទ្ធដ្ឋានកុសលោតិ វិរទ្ធដ្ឋានេ កុសលោ.

អយំ គាថា វុត្តាតិ សម្ពន្ធោ. តន្តិ កថេតព្ពំ. អយំ ហេត្ថត្ថោតិ អយំ ឯវ ឯត្ថ គាថាយំ អត្ថោតិ យោជនា. ‘‘គច្ឆន្តី’’តិ ឥមិនា វជន្តីតិ ឯត្ថ វជធាតុយា គត្យត្ថំ ទស្សេតិ. ‘‘អត្តនោ អាចរិយវាទ’’ន្តិ ឥមិនា ‘‘សកំ អាទាយ’’ន្តិ បទស្ស អត្ថំ ទស្សេតិ. អាចរិយវាទោ ហិ អាទាតព្ពតោ គហេតព្ពតោ អាទាយន្តិ វុត្តោ. តទនុរូបន្តិ តស្ស វត្ថុស្ស អនុរូបំ. ព្យាករមានោ ភិក្ខូតិ សម្ពន្ធោ. អដ្ឋហិ ទូតង្គេហីតិ ‘‘សោតា ច ហោតិ, សាវេតា ច, ឧគ្គហេតា ច, ធារេតា ច, វិញ្ញាតា ច, វិញ្ញាបេតា, ច កុសលោ ច សហិតាសហិតស្ស, នោ ច កលហការកោ’’តិ (ចូឡវ. ៣៤៧; អ. និ. ៨.១៦) ឯវំ វុត្តេហិ អដ្ឋហិ ទូតស្ស អង្គេហិ. កស្ស ទូតេយ្យកម្មន្តិ អាហ ‘‘សង្ឃស្សា’’តិ. ទូតស្ស ឯតានិ ទូតេយ្យានិ, តានិយេវ កម្មានិ ទូតេយ្យកម្មានិ, តេសុ. ឥទន្តិ អត្ថជាកំ, វុត្តំ ហោតីតិ យោជនា. អថ វា ឥទន្តិ អយមត្ថោ. វុត្តំ ហោតីតិ វុត្តោ ហោតិ. បច្ឆិមនយេ លិង្គវិបល្លាសោតិ ទដ្ឋព្ពោ. អានេត្វា ហវន្តិ បូជេន្តីតិ អាហវោ ទាយកា, តេសំ អាហូនំ. អានេត្វា ហុនិតព្ពំ បូជេតព្ពន្តិ អាហុតិ, តំ អាហុតិំ. សង្ឃស្ស កិច្ចេសូតិ និទ្ធារណេ ភុម្មំ. តេន វុត្តំ ‘‘តស្ស តស្ស កិច្ចស្សា’’តិ. ករវចោតិ ឯត្ថ ‘‘វចោករោ’’តិ វត្តព្ពេ គាថាភាវតោ បទវិបរិយាយវសេន ‘‘ករវចោ’’តិ វុត្តោតិ អាហ ‘‘វចនំ ករោន្តោ’’តិ. ‘‘វចនករណេនា’’តិ ឥមិនា ‘‘ន តេន មញ្ញតី’’តិ ឯត្ថ តសទ្ទស្ស វិសយំ ទស្សេតិ.

អាបជ្ជមានោ ភិក្ខុ អាបត្តិ ហោតីតិ យោជនា. តស្សា ចាតិ ឯត្ថ ស្មាវចនស្ស ស្សាទេសោ កាតព្ពោ. យថាតិ យេនាការេន, វិនយកម្មាការេនាតិ អត្ថោ. យេសូតិ យត្តកេសុ វត្ថូសុ. ឧភយេ ឯតេ វិភង្គាតិ សម្ពន្ធោ. អស្សាតិ ភិក្ខុស្ស. អាបត្តិវុដ្ឋានបទស្សាតិ បទសទ្ទោ ការណត្ថោ, ភុម្មត្ថេ សាមិវចនោ ច ហោតីតិ អាហ ‘‘អាបត្តិវុដ្ឋានការណេ’’តិ. ‘‘កុសលោ’’តិ ឥមិនា ឆេកោ បណ្ឌិតោ, កុច្ឆិតំ បាបំ វិទតិ ជានាតីតិ កោវិទោតិ វចនត្ថេន កោវិទោ នាមាតិ ទស្សេតិ.

អាចរន្តោ ភិក្ខុ គច្ឆតីតិ យោជនា. ‘‘វត្ត’’ន្តិ ឥមិនា ឱសារណំ តន្តិ ឯត្ថ តសទ្ទស្ស វិសយំ ទស្សេតិ. ‘‘យា’’តិ ឥមិនា ឯតម្បីតិ ឯត្ថ ឯតសទ្ទស្ស អនិយមនិទ្ទេសភាវំ ទស្សេតិ. សព្ពត្ថាតិ សព្ពស្មិំ កោសម្ពកក្ខន្ធកេ.

ឥតិ កោសម្ពកក្ខន្ធកវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា.

ឥតិ សមន្តបាសាទិកាយ វិនយសំវណ្ណនាយ

មហាវគ្គវណ្ណនាយ

យោជនា សមត្តា.

ជាទិលញ្ឆិតនាមេន, នេកានំ វាចិតោ មយា;

មហាវគ្គខន្ធកស្ស, សមត្តោ យោជនានយោតិ.

នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស