៦៤. ចត្តារោនិស្សយាទិកថា

១២៨. ឧបសម្បន្នសមនន្តរមេវាតិ ឧបសម្បន្នោ ហុត្វា សមនន្តរមេវ, ន កាលន្តរេតិ អត្ថោ. ឯកបោរិសាតិ ឯត្ថ បោរិសសទ្ទោ ឧបរិ វិត្ថតេ ភុជបមាណេ ច បោសបមាណេ ច វត្តតិ. បុរិសស្ស បមាណា បោរិសា, បមាណត្ថេ ណបច្ចយោ. ឆាយាតិ អាតបាភាវោ. មេតព្ពាតិ បមេតព្ពា. ‘‘វស្សានោ’’តិអាទិ ‘‘ឧតុបមាណំ អាចិក្ខិតព្ព’’ន្តិ ឯត្ថ អាចិក្ខណាការទស្សនំ. ឧតុនោ បមាណន្តិ អត្ថំ និវារេន្តោ អាហ ‘‘ឯត្ថ ចា’’តិអាទិ. អរតិ បុនប្បុនំ គច្ឆតីតិ ឧតុ, បមិយតិ សំវច្ឆរោ បរិច្ឆិជ្ជិយតិ អនេនាតិ បមាណំ. យត្តកេហិ ទិវសេហិ អបរិបុណ្ណោតិ សម្ពន្ធោ. យស្សាតិ ទិវសភាគស្ស. យោ ឧតុ អបរិបុណ្ណោ, តស្ស ឧតុនោតិ បាឋសេសោ យោជេតព្ពោ. ‘‘ឧតុបមាណំ អាចិក្ខិតព្ពំ, ទិវសភាគោ អាចិក្ខិតព្ពោ’’តិ បទានំ អបរម្បិ អត្ថវិកប្បំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អថ វា’’តិអាទិ. តត្ថ អយំ នាម ឧតូតិ អយំ ឧតុ វស្សានោ នាមាតិ វា ហេមន្តោ នាមាតិ វា គិម្ហោ នាមាតិ វា. បុព្ពន្ហោតិ អហស្ស បុព្ពោ បុព្ពន្ហោ. តត្ថ បច្ឆិមនយោវ បាសំសតរោ. កស្មា? បុរិមនយេ ឧតុបរិបុណ្ណេ ទិវសភាគាចិក្ខណស្ស អភាវា, បច្ឆិមនយេ បន បរិបុណ្ណំ វា អបរិបុណ្ណំ វា ឧតុបមាណំ អាចិក្ខិតព្ពំ. ឧបសម្បន្នទិវសភាគោវ ‘‘បុព្ពន្ហោ’’តិ វា ‘‘សាយន្ហោ’’តិ វា អាចិក្ខិតព្ពោ. សំគីតីតិ ឯត្ថ សំ ឯកតោ កត្វា គាយិតព្ពា កថេតព្ពាតិ សំគីតីតិ វចនត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឥទមេវ សព្ពំ ឯកតោ កត្វា’’តិអាទិ. តត្ថ កិន្តិ កិំ ឧតុំ. ឥទំ នាមាតិ ឥទំ នាម ឧតុំ. វទេយ្យាសីតិ អាគន្តុកានំ វុឌ្ឍនវកភាវាទិញាបនត្ថំ កថេយ្យាសិ.

១២៩. ទុតិយន្តិ សហាយំ ភិក្ខុំ វា សាមណេរំ វា បុរិសំ វា. អករណីយានីតិ ឧបសម្បន្នេហិ អកត្តព្ពានិ. បណ្ឌុបលាសោតិ ឯត្ថ បណ្ឌូតិ សេតបីតមិស្សោ វណ្ណោ, បលាសសទ្ទោ បណ្ណវាចកោ, ន ហរិតវាចកោ, នាបិ កិំសុកទុមវាចកោតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បណ្ឌុវណ្ណោ បណ្ណោ’’តិ. បណ្ឌុបលាសោតិ សមាសោបិ ព្យាសោបិ យុត្តោយេវ. សមាសកាលេ បណ្ឌុ យស្សត្ថីតិ បណ្ឌុ, សោយេវ បលាសោ បណ្ឌុបលាសោតិ កាតព្ពោ. បុប្ផផលាទិំ ពន្ធតីតិ ពន្ធនន្តិ វចនត្ថេន ពន្ធនសទ្ទោ វណ្ដបរិយាយោតិ អាហ ‘‘វណ្ដតោ’’តិ. បុថុសិលាតិ (ម. និ. អដ្ឋ. ៣.៦០) ឯត្ថ បុថុសទ្ទោ មហន្តបរិយាយោតិ អាហ ‘‘មហាសិលា’’តិ.

១៣០. តស្សាតិ ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស ភិក្ខុនោ. សាមគ្គីតិ សង្ឃសាមគ្គី. តេនាតិ ឧក្ខេបនីយកម្មារហេន ភិក្ខុនា. សម្ភោគេតិ អាមិសេន ច ធម្មេន ច សម្ភោគហេតុ. ឯត្ថ សហសេយ្យាបិ សង្គហិតា អាបត្តិភាវតោ. អនាបត្តីតិ អនុក្ខិត្តកភាវតោ បាចិត្តិយាបត្តិយា អនាបត្តិ, អលជ្ជិលក្ខណាភាវតោ ទុក្កដេន អនាបត្តីតិ ទដ្ឋព្ពំ.

ឥតិ សមន្តបាសាទិកាយ វិនយសំវណ្ណនាយ

ទ្វាសត្តតិអធិកវត្ថុសតបដិមណ្ឌិតស្ស មហាខន្ធកស្ស

អត្ថវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា.