៤៣. អនាបុច្ឆាវរណវត្ថុអាទិកថា

១០៨. ឧបជ្ឈាយំ អនាបុច្ឆាតិ ឯត្ថ ឧបជ្ឈាយំ អនាបុច្ឆិត្វា. សព្ពថា កិំ ន កាតព្ពន្តិ អាហ ‘‘តុម្ហាក’’ន្តិអាទិ. ទណ្ឌកម្មមស្សាតិ ទណ្ឌកម្មំ អស្ស. អស្សាតិ សាមណេរស្ស. សទ្ធិំ ឧបជ្ឈាយេន វិហរន្តីតិ សទ្ធិវិហារិកា. និស្សយាចរិយាទីនំ អន្តេ សមីបេ វសន្តីតិ អន្តេវាសិកា, ឧបសម្បន្នាយេវ.

អបលាឡេន្តីតិ ឯត្ថ លឡ ឧបសេវាយន្តិ ធាតុបាឋេសុ វុត្តត្តា (សទ្ទនីតិធាតុមាលាយំ ១៨ ឡការន្តធាតុ) ថេរេ លឡតោ ឧបសេវតោ អបគមេន្តីតិ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ. ឥធ បន អធិប្បាយត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘តុម្ហាក’’ន្តិអាទិ. អបលាឡេតព្ពាតិ អញ្ញំ លឡតោ ឧបសេវតោ អបគមេតព្ពា. បរិសភូតេ សាមណេរូបសម្បន្នេតិ យោជនា. អាទីនវន្តិ ទុស្សីលំ និស្សាយ វសនស្ស ទោសំ. ន្ហាយិតុំ អាគតេន តយា គូថមក្ខនំ កតំ វិយ ទុស្សីលំ និស្សាយ វិហរន្តេន ទុស្សីលំ កតន្តិ យោជនា. ‘‘ទុស្សីល’’ន្តិ បទំ បុរិមបច្ឆិមបទាបេក្ខំ, តស្មា ទ្វិន្នំ បទានំ មជ្ឈេ វុត្តំ. តត្ថ បុរិមបទាបេក្ខកាលេ វុត្តកម្មំ, បច្ឆិមបទាបេក្ខកាលេ អវុត្តកម្មំ. សោតិ សាមណេរូបសម្បន្នោ. ឧបជ្ឈាយំ វាតិ សាមណេរំ សន្ធាយ វុត្តំ. និស្សយំ វាតិ ឧបសម្បន្នំ សន្ធាយ វុត្តំ.

តីសុ នាសនាសូតិ សំវាសលិង្គទណ្ឌកម្មនាសនសង្ខាតាសុ តីសុ នាសនាសុ. យោតិ សាមណេរោ. នានាអាបត្តិយោតិ បារាជិកថុល្លច្ចយ បាចិត្តិយាបត្តិយោ. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វា. កុន្ថកិបិល្លិកម្បីតិ ឯត្ថ បាណខាទកេហិ សត្តេហិ កុថិយតិ ហិំសិយតីតិ កុន្ថោ, កុំ បថវិំ វា ធារេតីតិ កុន្ធោ.

កិមិយេវ បិល្លិកំ បោតកំ កិបិល្លិកំ មិការស្ស លោបំ កត្វា. បិល្លិកសទ្ទោ ហិ បោតកបរិយាយោ. កិមីនំ, កិមីសុ វា បិល្លិកំ កិបិល្លិកំ. នាសេតព្ពតំយេវាតិ លិង្គេន នាសេតព្ពភាវមេវ. តាវទេវាតិ តស្មិំ មារណភិន្ទនក្ខណេយេវ. អស្សាតិ សាមណេរស្ស. សេនាសនគ្គាហោ ច បដិប្បស្សម្ភតីតិ វស្សច្ឆេទោ ហោតីតិ អធិប្បាយោ. អាកិណ្ណទោសោវាតិ លិង្គនាសនទោសេន ច ទណ្ឌកម្មនាសនទោសេន ច អាកុលទោសោវ. វិរជ្ឈិត្វាតិ វិរាធេត្វា. យថានិវត្ថបារុតស្សេវ សាមណេរស្សាតិ សម្ពន្ធោ. តស្មាតិ សរណគមនឧបសម្បទកម្មវាចានំ សទិសត្តា. ភិក្ខុនា សមាទិន្នំ វិយ ឥមិនាបិ សមាទិន្នានេវ ហោន្តីតិ យោជនា. ឯវន្តិ ឯវមិជ្ឈនេ, សមាទិន្នេ វា. ទឡ្ហីករណត្ថន្តិ សិក្ខាបទានំ ទឡ្ហីករណត្ថំ. បតិដ្ឋាបនត្ថន្តិ សាមណេរស្ស បតិដ្ឋាបនត្ថំ. លច្ឆតីតិ លភិស្សតិ. សង្ឃេន ទាតព្ពោតិ សម្ពន្ធោ. អបលោកេត្វាតិ សង្ឃំ អាបុច្ឆិត្វា. ឥមិនា ឆិន្នវស្សកំ ទស្សេតិ.

អទិន្នាទានេ តិណសលាកមត្តេនាបិ វត្ថុនា អសមណោ ហោតីតិ យោជនា. វិប្បដិបត្តិយាតិ វិការេន បដិបជ្ជនតោ. ភណិតេតិ ភណនេ. ជានិត្វាតិ ជានិត្វា ឯវ. ឯវការោ ហេត្ថ អជ្ឈាហរិតព្ពោ, តេន វុត្តំ ‘‘ន អជានិត្វា’’តិ. យានិ បញ្ច សិក្ខាបទានីតិ យោជនា. អស្សាតិ សាមណេរស្ស. ឋបនត្ថាយាតិ សិក្ខាបទានំ ឋបនត្ថាយ. អយន្តិ បារាជិកោ. វិសេសោតិ ភិក្ខូនំ បាចិត្តិយតោ វិសេសោ.

បដិបក្ខវសេនាតិ ‘‘អនរហំ អសម្មាសម្ពុទ្ធោ’’តិអាទិនា ច ‘‘ទ្វាក្ខាតោ’’តិអាទិនា ច ‘‘ទុប្បដិប្បន្នោ’’តិអាទិនា ច បដិវិរុទ្ធវសេន គរហន្តោ សាមណេរោ និវារេតព្ពោតិ សម្ពន្ធោ. កណ្ឌកនាសនាយាតិ កណ្ឌកនាមកស្ស សាមណេរស្ស ទណ្ឌកម្មនាសនាយ. តំ លទ្ធិន្តិ អវណ្ណភាសនទិដ្ឋិំ. អច្ចយន្តិ អតិក្កមំ, ទោសំ វា. ទេសាបេតព្ពោតិ ‘‘អច្ចយោ មំ ភន្តេ អច្ចគមា’’តិអាទិនា ទេសាបេតព្ពា. តំ យុត្តន្តិ ‘‘លិង្គនាសនាយ នាសេតព្ពោ’’តិ តំ វចនំ បតិរូបំ. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វា. ឥធាតិ ខន្ធកេ, ‘‘សាមណេរំ នាសេតុ’’ន្តិវចនេ វា.

‘‘ឯសេវ នយោ’’តិ វុត្តវចនំ បាកដំ ករោន្តោ អាហ ‘‘សស្សតុច្ឆេទានញ្ហី’’តិអាទិ. អញ្ញតរទិដ្ឋិកោ សាមណេរោតិ យោជនា. ឯត្ថាតិ ទសសុ នាសនង្គេសុ. ‘‘កាម’’ន្តិបទេន បុនរុត្តិនិរត្ថកទោសារោបនេន គរហំ ទស្សេតិ. ‘‘បនា’’តិបទេន តេសំ ទោសានំ បហានេន សម្ភាវនំ ទស្សេតិ. អព្រហ្មចារិំ សាមណេរន្តិ សម្ពន្ធោ. ឧបសម្បាទេតុំ វដ្ដតីតិ ឧបសម្បាទនំ វដ្ដតិ. ភិក្ខុនិទូសកោ សាមណេរោតិ សម្ពន្ធោ. បព្ពជ្ជម្បីតិ ឯត្ថ បិសទ្ទស្ស គរហត្ថភាវំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘បគេវ ឧបសម្បទ’’ន្តិ. ឯតមត្ថន្តិ ឯតាទិសមត្ថំ.