២៨. ចោរវត្ថុកថា

៩១. ទិដ្ឋបុព្ពោតិ អង្គុលិមាលោ បុព្ពេ ទិដ្ឋោ. អយន្តិ ចោរោ. សោតិ អង្គុលិមាលោ. អញ្ញេសំ សន្តិកា វចនំ សុណន្តីតិ យោជនា. តេតិ មនុស្សា. ឧព្ពិជ្ជន្តិបីតិ កាយេន ឧព្ពិជ្ជន្តិបិ. ឧត្តសន្តិបីតិ ចិត្តេន ឧត្តសន្តិបិ. អង្គុលិមាលោ ភិក្ខូហិ ន បព្ពាជិតោ, ននុ ភគវតា បន សយំ បព្ពាជិតោ, អថ កស្មា ‘‘ន ភិក្ខវេ’’តិ វុត្តន្តិ អាហ ‘‘ភគវា សយំ ធម្មស្សាមី’’តិ. ធម្មស្សាមីតិ ច ធម្មស្ស ឥស្សរោ, ធម្មេន វា ទេវមនុស្សានំ ឥស្សរោ, អធិបតីតិ អត្ថោ. ភិក្ខូនំ អករណត្ថាយ ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទន្តិ យោជនា. តត្ថាតិ ‘‘ន ភិក្ខវេ’’តិអាទិវចនេ. ‘‘ធជំ ពន្ធិត្វា’’តិអាទិនា ធជស្ស ពន្ធនំ ធជពន្ធោ, ធជពន្ធោ វិយាតិ ធជពន្ធោ, ធជពន្ធោ ហុត្វា ចរតីតិ ធជពន្ធោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. តស្មាតិ យស្មា ធជពន្ធោ, តស្មា. យោតិ ចោរោ. បន្ថទុហនំ វាតិ បន្ថេ ទុហនំ វា. បញ្ញាយតិ ចាតិ ឯត្ថ ចសទ្ទោ វាក្យសម្បិណ្ឌនត្ថោ. ន កេវលញ្ហិ វិចរតិយេវ, អថ ខោ បញ្ញាយតិ ចាតិ អត្ថោ. ឥទន្តិ ចោរកម្មំ. រជ្ជន្តិ រាជភាវំ. សោតិ រាជបុត្តោ. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វា. តស្មិន្តិ រាជបុត្តេ. បុព្ពេតិ បុព្ពកាលេ. តន្តិ ចោរំ. ឯវន្តិ ឥមិនាការេន, ជានន្តិ ចេតិ យោជនា. អទិស្សមានាតិ អត្តានំ អបញ្ញាយមានា. ឥទំ សន្ធិច្ឆេទាទិចោរេ សន្ធាយ វុត្តំ, ន អម្ពលពុជាទិចោរេ. បច្ឆាបីតិ ថេយ្យករណតោ បច្ឆាបិ. តេបីតិ ចោរេបិ.

៩២. ភយេនាតិ ភយតោ. ឯតេ បនាតិ ភិក្ខូ បន. លទ្ធាភយត្តាតិ រាជតោ លទ្ធោ អភយោ ឥមេហីតិ លទ្ធាភយា, តេសំ ភាវោ លទ្ធាភយត្តំ, តស្មា. ការភេទកោតិ ឯត្ថ ការសទ្ទោ រុក្ខវិសេសេ =០៩ ច សក្ការេ ច ពន្ធនាលយេ ច បវត្តតិ, ឥធ បន ពន្ធនាលយេតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ការំ វុច្ចតិ ពន្ធនាគារ’’ន្តិ. ពន្ធនាគារញ្ហិ ករោន្តិ តំ បវេសិតេ ជនេ ហិំសន្តិ ឯត្ថាតិ ‘‘ការា’’តិ វុច្ចតិ. ឥធាតិ ‘‘ការភេទកោ’’តិបទេ. ទីបពន្ធនំ វា ហោតូតិ យោជនា. ឥមេហិ បទេហិ ន កេវលំ ពន្ធនាគារំយេវ ការា នាម ហោតិ, អថ ខោ អន្ទុពន្ធនាទីនិបិ ការាយេវ នាមាតិ ទស្សេតិ. យោតិ ចោរោ. ឯតេសូតិ ពន្ធនេសុ. មុញ្ចិត្វា វាតិ រជ្ជុពន្ធនំ និព្ពេឋេត្វា វា. ឥមេហិ បទេហិ ន កេវលំ ការាយ ភិន្ទនតោ ឯវ ការភេទកោ នាម ហោតិ, អថ ខោ ឆិន្ទនមុញ្ចនវិវរណេហិបិ ការភេទកោយេវ នាមាតិ ទស្សេតិ. ទីបន្តរន្តិ ពន្ធនទីបតោ អន្តរំ អញ្ញំ ទីបន្តិ អត្ថោ. ចក្កវាឡពន្ធនំ ភិន្ទិត្វា ចក្កវាឡន្តរំ គតោ អដ្ឋកថាយំ ន វុត្តោ. សោតិ នចោរកោ. គាមនិគមបដ្ដនាទីនីតិ ឯត្ថ បដ្ដនន្តិ នាវាបដ្ដនំ, សកដបដ្ដនញ្ច. កេណិយាតិ រញ្ញោ ទាតព្ពអាយេន. តន្តិ កេណិំ. និធានន្តិ និក្ខណិត្វា ឋបិតំ ធនំ. ឧបសំហរិត្វាតិ រាជាទីនំ សន្តិកំ ហរិត្វា. តន្តិ កសិកម្មាទីហិ សម្បាទេត្វា ជីវន្តំ. តត្ថេវាតិ ពន្ធាបិតដ្ឋានេយេវ.

៩៣. យត្ថាតិ យស្មិំ ឋានេ. យោ កោចិ បលាតោតិ សម្ពន្ធោ. នន្តិ យំ កិញ្ចិ ជនំ, លិខាបេតីតិ យោជនា. បណ្ណេ វាតិ កុសេ វា. អស្សាតិ ជនស្ស. ទណ្ឌន្តិ ធនទណ្ឌំ. លិខិតកោតិ លិខិតព្ពោតិ លិខិតោ, សោយេវ លិខិតកោ.

៩៤. យោ បន កសាហិ ហញ្ញតីតិ សម្ពន្ធោ. ឥមិនា អញ្ញេហិ កសាហិ ហញ្ញតីតិ កសាហតោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. ‘‘អយមេវ តេ ទណ្ឌោ ហោតូ’’តិ ឥមិនា កតំ ទណ្ឌកម្មំ ឥមស្សាតិ កតទណ្ឌកម្មោតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. អល្លវណោតិ តិន្តវណោ. ឃាតេត្វាតិ ហនិត្វា បហរិត្វាតិ អត្ថោ. គណ្ឌិគណ្ឌិយោតិ ផោដផោដា. សន្និសិន្នាសូតិ គណ្ឌីសុ បកតិសរីរេន សមំ និសិន្នាសុ.

៩៥. កតទណ្ឌកម្មភាវោ តាវ បុរិមនយេនេវ វេទិតព្ពោ ហោតុ, កថំ បន លក្ខណាហតភាវោ វេទិតព្ពោតិ អាហ ‘‘យស្ស បនា’’តិអាទិ. តត្ថ តត្តេនាតិ តាបេន. លក្ខណន្តិ សញ្ញាណំ. សោតិ ជនោ. ភុជិស្សោតិ ភុជោ ឯតស្សត្ថីតិ ភុជិស្សោ (ម. និ. ដី. ២.៤២៦). បរេហិ អបាលិតោ ច អនជ្ឈោហរាបិតោ ច ហុត្វា សយមេវ អត្តានំ បាលនេន ច ភោជនំ អជ្ឈោហរណេន ច សមន្នាគតោតិ វុត្តំ ហោតិ. អស្សាតិ លក្ខណាហតស្ស. វណាតិ អរូនិ. តានិ ហិ យស្មា វណន្តិ គត្តានិ វិចុណ្ណានិ ករោន្តិ, តស្មា វណាតិ វុច្ចន្តិ. រូឡ្ហាតិ តរុណមំសេន រុហា. តិមណ្ឌលវត្ថស្ស លក្ខណាហតស្ស ជនស្សាតិ សម្ពន្ធោ.