១៥. ឧបជ្ឈាយវត្តកថា

៦៤. អនុបជ្ឈាយកាតិ ឯត្ថ វជ្ជាវជ្ជំ ឧបគន្ត្វា ឈាយតីតិ ឧបជ្ឈាយោ, សោ នត្ថិ ឯតេសន្តិ អនុបជ្ឈាយកាតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘វជ្ជាវជ្ជ’’ន្តិអាទិ. ‘‘បិណ្ឌាយ ចរណកបត្ត’’ន្តិ ឥមិនា បិណ្ឌាយ ឧទ្ទិស្ស, ឧដ្ឋហិត្វា វា តិដ្ឋតិ អនេនាតិ ឧត្តិដ្ឋោ, សោយេវ បត្តោ ឧត្តិដ្ឋបត្តោតិ អត្ថំ ទស្សេតិ. ‘‘ឧត្តិដ្ឋេ ន បមជ្ជេយ្យា’’តិអាទីសុ (ធ. ប. ១៦៨) បន បិណ្ឌាយ ចរណំ ‘‘ឧត្តិដ្ឋ’’ន្តិ វុច្ចតិ. តស្មា តត្ថ បិណ្ឌាយ ឧទ្ទិស្ស, ឧដ្ឋហិត្វា វា តិដ្ឋនំ ឧត្តិដ្ឋន្តិ វចនត្ថោ កាតព្ពោ. ‘‘បិណ្ឌាយ ចរណបត្ត’’ន្តិ ឥទំ វចនំ ‘‘តស្មិញ្ហិ មនុស្សា ឧច្ឆិដ្ឋសញ្ញិនោ’’តិបទំ លង្ឃិត្វា ‘‘តស្មា ឧត្តិដ្ឋបត្តន្តិ វុត្ត’’ន្តិបទេន យោជេតព្ពំ, តស្មា បិណ្ឌាយ ចរណកបត្តត្តា ឧត្តិដ្ឋបត្តន្តិ វុត្តន្តិ វុត្តំ ហោតិ. តស្មិំ មនុស្សា កិំសញ្ញិនោតិ អាហ ‘‘តស្មិញ្ហិ មនុស្សា ឧច្ឆិដ្ឋសញ្ញិនោ’’តិ. តស្មិញ្ហិ តស្មិំ ឯវ ឧត្តិដ្ឋបត្តេ បព្ពជិតានំ បរិភោគភាវេន មនុស្សេហិ អវសជ្ជិតព្ពត្តា, អវឆឌ្ឌេតព្ពត្តា វា មនុស្សា ឧច្ឆិដ្ឋសញ្ញិនោ ហោន្តីតិ យោជនា. បព្ពជិតានំ បិណ្ឌាយ ចរណកបត្តត្តា ឧត្តិដ្ឋបត្តន្តិ វុត្តំ, មនុស្សានំ បន អវសជ្ជិតបត្តត្តា ឧច្ឆិដ្ឋបត្តន្តិ វុត្តន្តិ អធិប្បាយោ. ឧត្តិដ្ឋ បត្តន្តិបទំ វាក្យមេវ, ន សមាសោតិបិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អថ វា’’តិអាទិ. ‘‘ឧដ្ឋហិត្វា’’តិ ឥមិនា ឧត្តិដ្ឋាតិ ឯត្ថ ត្វាលោបោតិ ទស្សេតិ. ‘‘គហេតុ’’ន្តិ ឥមិនា បាឋសេសំ ទស្សេតិ. គេហសិតបេមវសេនាតិ គេហេ និស្សិតបេមវសេន, មេត្តាបុព្ពង្គមបេមវសេនាតិ អត្ថោ. សគារវា ហុត្វា សប្បតិស្សា ហុត្វា វិហរន្តាតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឧបដ្ឋបេត្វា’’តិ. ‘‘សភាគជីវិកា’’តិ ឥមិនា សភាគវុត្តិកាតិ ឯត្ថ វុត្តិសទ្ទោ ជីវិកត្ថោយេវ, ន វិវរណាទ្យត្ថោតិ ទស្សេតិ. ឧបជ្ឈាយភាវំ សម្បដិច្ឆតិ ឯតេហីតិ ឧបជ្ឈាយភាវសម្បដិច្ឆនានិ, តានិយេវ វេវចនានិ ឧបជ្ឈាយភាវសម្បដិច្ឆនវេវចនានិ. តិក្ខត្តុន្តិ ឧក្កដ្ឋវសេន វុត្តំ, សកិម្បិ វដ្ដតិយេវ. បទស្ស វសេន វិញ្ញាបេតីតិ សម្ពន្ធោ. ហីតិ សច្ចំ. ឯត្ថាតិ ឧបជ្ឈាយគហណដ្ឋានេ. យទិទំ វាចាយ វា សាវនំ, យទិទំ កាយេន វា អត្ថវិញ្ញាបនំ អត្ថិ, ឥទមេវ សាវនអត្ថវិញ្ញាបនមេវ ឧបជ្ឈាយគហណន្តិ យោជនា. សាធូតិ សម្បដិច្ឆនន្តិ ឧបជ្ឈាយេន បញ្ចសុ បទេសុ យស្មិំ កិស្មិំចិ វុត្តេ សទ្ធិវិហារិកស្ស ‘‘សាធូ’’តិ សម្បដិច្ឆនំ. តន្តិ កេសញ្ចិ វចនំ. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វា. ឯត្ថាតិ ឧបជ្ឈាយគហណេ. ‘‘ន សម្បដិច្ឆនំ អង្គ’’ន្តិ ឥមិនា អាយាចនទានានិយេវ អង្គានិ នាមាតិ ទស្សេតិ. សទ្ធិវិហារិកេនាបិ ញាតុន្តិ សម្ពន្ធោ. ឥមិនា បទេនាតិ ‘‘សាធូ’’តិ ឥមិនា បទេន.

តត្រាយំ សម្មាវត្តនាតិ ឯត្ថ តសទ្ទស្ស វិសយំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘យំ វុត្តំ សម្មា វត្តិតព្ព’’ន្តិ. ឥមិនា កិរិយាវិសយភាវមេវ ទីបេតិ, ន ទព្ពវិសយភាវំ. អយន្តិ វុច្ចមានា. អស្សាតិ សទ្ធិវិហារិកស្ស. ធោតបាទបរិហរណត្ថាយាតិ ធោតស្ស បាទស្ស បំសុមក្ខនាទីនំ បរិហរណត្ថាយ. តាតិ ឧបាហនាយោ. កាលស្សេវាតិ បច្ចូសកាលតោយេវ, និស្សក្កត្ថេ ចេតំ សាមិវចនំ. តតោតិ តេហិ តីហិ ទន្តកដ្ឋេហិ, វិភត្តអបាទានមេតំ. តេសុ វា តីសុ ទន្តកដ្ឋេសុ. យន្តិ យំ ទន្តកដ្ឋំ. អថាតិ តស្មិំ គហណេ.

តតោតិ សីតុណ្ហោទកេហិ, សីតុណ្ហោទកេសុ វា. វឡញ្ជេតីតិ បរិភុញ្ជតិ. ឧទកន្តិ មុខធោវនោទកំ. ‘‘វច្ចកុដិតោ’’តិ ឥមិនា បស្សាវកុដីបិ គហេតព្ពា. ឯវន្តិ សម្មជ្ជិយមានេ. អសុញ្ញន្តិ ជនសទ្ទតោ អតុច្ឆំ. អាសនន្តិ ថេរស្ស អាសនំ. តស្មិន្តិ អាសនេ. និសិន្នស្ស ថេរស្ស វត្តំ កាតព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ. ឧក្លាបោ អស្មិំ ទេសេ អត្ថីតិ ឧក្លាបោតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘កេនចិ កចវរេន សំកិណ្ណោ’’តិ. ឯត្ថ ច សង្ការោ ឧច្ឆិដ្ឋោ កលាបោ សមូហោ ឧក្លាបោតិ វចនត្ថេន ឧក្លាបោតិ វុច្ចតិ. កចីយតិ ពន្ធីយតិ អស្មិំ ទេសេតិ កចោ, សោ វរីយតិ ឥច្ឆីយតិ អនេនាតិ កចវរោតិ វចនត្ថេន កចវរោតិ វុច្ចតិ. ហត្ថេនបីតិ ឯត្ថ បិសទ្ទោ បិលោតិកេនបីតិអាទិំ សង្គណ្ហាតិ.

ឯកតោ កត្វាតិ ឯកតោ សមានបដលំ កត្វា. កស្មា សង្ឃាដីតិ អាហ ‘‘សព្ពំ ហី’’តិអាទិ. ‘‘សង្ឃដិតត្តា’’តិ ឥមិនា សំហរិតព្ពាតិ សង្ឃាដីតិ វចនត្ថំ ទស្សេតិ. និវត្តិត្វា ឱលោកេន្តំ ឧបជ្ឈាយំ សំបាបុណាតីតិ យោជនា. ឯកេន វា បទវីតិហារេនាតិ សម្ពន្ធោ. បត្តោយេវ ឧណ្ហភារិកេសុ បរិយាបន្នោតិ បត្តបរិយាបន្នោ, បត្តេ បរិយាបន្នោ យាគុអាទិកោ បត្តបរិយាបន្នោតិបិ យុជ្ជតិយេវ. ភិក្ខាចារេតិ ភិក្ខាចារដ្ឋានេ. យាគុយា វា លទ្ធាយាតិ សម្ពន្ធោ. តស្សាតិ ឧបជ្ឈាយស្ស. សោ បត្តោតិ ឧណ្ហាទីសុ បរិយាបន្នោ សោ បត្តោ. អញ្ញត្រ វាតិ អារាមាទីសុ វា. តស្សាតិ ឧបជ្ឈាយស្ស. វចនេ អនិដ្ឋិតេតិ សម្ពន្ធោ. ឥតោ បដ្ឋាយាតិ ‘‘ន ឧបជ្ឈាយស្ស ភណមានស្សា’’តិ ឯត្ថ វុត្តនការតោ បដ្ឋាយ. ឥមិនា ហេដ្ឋា វុត្តេសុ ‘‘នាតិទូរេ គន្តព្ព’’ន្តិអាទីសុ នការបដិសិទ្ធេសុ អាបត្តិ នត្ថីតិ ទស្សេតិ. យត្ថ កត្ថចីតិ ‘‘ន ច ឧណ្ហេ ចីវរំ និទហិតព្ព’’ន្តិអាទីសុ យេសុ កេសុចិ. អយន្តិ ទុក្កដាបត្តិ. ហីតិ សច្ចំ. អាបត្តិសាមន្តាតិ ឯត្ថ អាបត្តិយា សាមន្តា អាបត្តិសាមន្តាតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អាបត្តិយា អាសន្ន’’ន្តិ. ‘‘អាសន្ន’’ន្តិ ឥមិនា សាមន្តាសទ្ទស្ស អាសន្នវេវចនតញ្ច ឧបយោគត្ថេ និស្សក្កវចនតញ្ច ទស្សេតិ. ឦទិសំ វចនំ ភន្តេ វត្តុំ វដ្ដតិ នាមាតិ យោជនា.

គាមតោ បឋមតរន្តិ គាមតោ ឧបជ្ឈាយស្ស បឋមតរំ. តេនេវាតិ ឧបជ្ឈាយេនេវ. និវត្តន្តេន សទ្ធិវិហារិកេនាតិ សម្ពន្ធោ. ‘‘តិន្ត’’ន្តិ វត្វា តមេវត្ថំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘សេទគ្គហិត’’ន្តិ. ឥមិនា សេទេន សីទតីតិ សិន្នន្តិ អត្ថំ ទស្សេតិ. ‘‘អតិរេកំ កត្វា’’តិ ឥមិនា ឧស្សារេត្វាតិបទស្ស អធិប្បាយត្ថំ ទស្សេតិ, ឧទ្ធំ ឧទ្ធំ សារេត្វាតិ វុត្តំ ហោតិ. បច្ឆិមវាក្យស្ស បុព្ពវាក្យការណភាវំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘កិំ ការណា’’តិ. មជ្ឈេ ភង្គស្ស ទោសំ អាវិករោន្តោ អាហ ‘‘សមំ កត្វា’’តិអាទិ. តតោតិ សមំ កត្វា សំហរណតោ, និច្ចំ ភិជ្ជមានន្តិ សម្ពន្ធោ. មជ្ឈេ ភង្គតោ វា, ទុព្ពលន្តិ សម្ពន្ធោ. ឯតន្តិ ‘‘ចតុរង្គុលំ កណ្ណំ ឧស្សារេត្វា’’តិ ឯតំ វចនំ. យថាតិ យេនាការេន សំហរិយមានេតិ សម្ពន្ធោ. ចីវរភោគស្ស ឱរោ អន្តោ ឱភោគោតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘កាយពន្ធន’’ន្តិអាទិ.

យោតិ ឧបជ្ឈាយោ. ‘‘គាមេយេវា’’តិ វត្វា តមេវត្ថំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘អន្តរឃរេ វា បដិក្កមនេ វា’’តិ. បដិក្កមនេ វាតិ ភោជនសាលាយំ វា. តស្សាតិ ឧបជ្ឈាយស្ស. លទ្ធា ភិក្ខា យេនាតិ លទ្ធភិក្ខោ, តស្ស វា. បិណ្ឌបាតោ ហោតីតិ យោជនា. តស្សាតិ ឧបជ្ឈាយស្ស. បិណ្ឌបាតោ ន ហោតីតិ សម្ពន្ធោ. អត្តនា លទ្ធោបីតិ បិសទ្ទោ ឧបជ្ឈាយេន លទ្ធោបីតិ អត្ថំ សម្បិណ្ឌេតិ. អាហរិយតូតិ ឯត្ថ តុវិភត្តិ បុច្ឆាយំ ហោតិ, អាហរិយតុ កិន្តិ អត្ថោ. កាលោតិ ភោជនកាលោ. ភុញ្ជិត្ថាតិ ភុត្តោ, តស្មិំ សតីតិ សម្ពន្ធោ. ឧបកដ្ឋោតិ មជ្ឈន្ហិកស្ស អាសន្នោ.

អនន្តរហិតាយាតិ ឯត្ថ អន្តរធាយតីតិ អន្តរហិតោ, តដ្ដិកចម្មខណ្ឌាទិ, នត្ថិ អន្តរហិតោ ឯតស្មិំ បត្តភូមីនមន្តរេតិ អនន្តរហិតោតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អនត្ថតាយា’’តិ. កាឡវណ្ណកតា វា សុធាពទ្ធា វា និរជមត្តិកា ហោតីតិ យោជនា. តន្តិ បត្តំ. ធោតវាលិកាយបីតិ សុទ្ធវាលិកាយបិ. តត្ថាតិ បំសុរជសក្ខរាទីសុ. បុន តត្ថាតិ បណ្ណាធារកេសុ. ឥទំ វចនំ វុត្តន្តិ សម្ពន្ធោ. អភិមុខេនាតិ អត្តនោ អភិមុខេន. សណិកន្តិ សិន្នំ. អន្តេ បនាតិ ចីវរស្ស កោដិយំ បន. និក្ខិបន្តស្ស សទ្ធិវិហារិកស្ស ចីវរស្ស ភោគោតិ យោជនា.

ចុណ្ណំ សន្នេតព្ពន្តិ ឯត្ថ ចុណ្ណសមោធានេន នេតព្ពន្តិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បិណ្ឌិ កាតព្ពា’’តិ. ‘‘ឯកស្មិំ និទ្ធូមេ ឋានេ’’តិ ឥមិនា ឯកមន្តន្តិ ឯត្ថ ឯកស្មិំ អន្តេ ឋានេតិ អត្ថំ ទស្សេតិ. ជន្តាឃរេតិ អគ្គិសាលាយំ. សា ហិ ជលតិ ទិព្ពតិ អគ្គិ ឯត្ថាតិ ជន្តា, ជនេតិ សរីរសេទមេត្ថាតិ វា ជន្តា, សា ឯវ ឃរំ ជន្តាឃរន្តិ វុច្ចតិ, តស្មិំ. បរិបូជាវសេន ករីយតីតិ បរិកម្មន្តិ អត្ថេន អង្គារទានាទិកំ បរិកម្មំ នាមាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បរិកម្មំ នាមា’’តិអាទិ.

‘‘ន កេនចិ គេលញ្ញេនា’’តិអាទិនា ឧស្សហនស្ស ការណំ ទស្សេតិ. ហីតិ សច្ចំ. អគិលានេន សដ្ឋិវស្សេន សទ្ធិវិហារិកេនាបិ កាតព្ពន្តិ យោជនា. អនាទរេនាតិ វត្តករណស្ស អនាទរេន. នការបដិសំយុត្តេសូតិ បដិសេធវាចកេន នការេន បដិសំយុត្តេសុ. បទេសូតិ ‘‘ន ឧបជ្ឈាយស្ស ភណមានស្ស អន្តរន្តរា កថា ឱបាតេតព្ពា’’តិអាទីសុ វាក្យេសុ. ភូមិយន្តិ ឧបលក្ខណវសេន វុត្តំ ភិត្តិយម្បិ អបដិឃំសិតព្ពត្តា. ‘‘បិឋសង្ឃាដញ្ចា’’តិ ឥមិនា កវាដបីឡន្តិ ឯត្ថ បីឋសទ្ទេន បិឋសង្ឃាដំ វុច្ចតិ ឧត្តរបទលោបវសេន វា ឯកទេសវោហារវសេន វាតិ ទស្សេតិ. ‘‘អច្ឆុបន្តេនា’’តិ ឥមិនា អប្បដិឃំសន្តេនាតិ ឯត្ថ ឃំសធាតុយា អត្ថំ ទស្សេតិ. សម្មា តាយតិ អត្តានញ្ច បរញ្ច អនេនាតិ សន្តានំ, តមេវ សន្តានកន្តិ អត្ថេន កីដកុលាវកមក្កដកសុត្តាទិ សន្តានកំ នាមាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘សន្តានក’’ន្តិអាទិ. ឧល្លោកតោតិ វិតានតោ. តញ្ហិ ឧទ្ធំ លុចីយតេ ពន្ធីយតេតិ ឧល្លោកន្តិ វុច្ចតិ, ចការស្ស កការមកត្វា ‘‘ឧល្លោច’’ន្តិបិ វុច្ចតិ. តោសទ្ទេន អាការស្ស ស្មាវចនស្ស ការិយភាវំ ទស្សេតិ. អបហរិតព្ពន្តិ អបនេតព្ពំ. ‘‘អវហរិតព្ព’’ន្តិបិ បាឋោ, ហេដ្ឋា ហរិតព្ពំ បាតេតព្ពន្តិ អត្ថោ.

អាលោកសន្ធិភាគាតិ ឯត្ថ ភាគសទ្ទស្ស ទ្វន្ទតោ បរត្តា បុព្ពបទេសុបិ បច្ចេកំ យោជេតព្ពោតិ អាហ ‘‘អាលោកសន្ធិភាគា ច កណ្ណភាគា ចា’’តិ. តស្ស អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អន្តរពាហិរា’’តិអាទិ. ‘‘វាតបានកវាដកានី’’តិ ឥមិនា អាលោកសន្ធិសទ្ទស្ស វាតបានកវាដកបរិយាយភាវំ ទស្សេតិ. ‘‘កោណា’’តិ ឥមិនា កណ្ណសទ្ទស្ស កោណវេវចនភាវំ ទស្សេតិ.

‘‘យថា បឋម’’ន្តិអាទិនា បឋមបញ្ញត្តមេវ បញ្ញបេតព្ពំ, ន អញ្ញថាតិ ទស្សេតិ. ឥទំ បតិរូបំ បឋមបញ្ញត្តំ សន្ធាយ វុត្តំ. បឋមបញ្ញត្តេ អបតិរូបេ អញ្ញថាបិ បញ្ញបេតព្ពំ. ឯតទត្ថមេវាតិ យថាបញ្ញត្តំ បញ្ញបេតព្ពស្ស អត្ថាយ ឯវ. សចេ បញ្ញត្តំ អហោសិ, ឯវំ សតីតិ យោជនា. ឥទន្តិ ភិត្តិំ មោចេត្វា បញ្ញាបនំ. កដេសុ កិឡញ្ជេសុ សារត្តា ឧត្តមត្តា កដសារកោតិ វុច្ចតិ. និវត្តេត្វាតិ សំហរិត្វា. បុរត្ថិមាតិ ឯត្ថ យការលោបេន និទ្ទេសោតិ អាហ ‘‘បុរត្ថិមាយា’’តិ.

វូបកាសេតព្ពោតិ ឯត្ថ កសធាតុ គត្យត្ថោតិ អាហ ‘‘អញ្ញត្ថ នេតព្ពោ’’តិ. ឧបជ្ឈាយំ គហេត្វា អញ្ញត្ថ គន្តព្ពោតិ អត្ថោ. អញ្ញត្ថាតិ អញ្ញំ ឋានំ. វិវេចេតព្ពន្តិ ឯត្ថ ទិដ្ឋិគតតោ ឧបជ្ឈាយំ វិវេចេតព្ពន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘វិស្សជ្ជាបេតព្ព’’ន្តិ. ‘‘អញ្ញោ វត្តព្ពោ’’តិ វត្វា តស្ស អាការំ ទស្សេតិ ‘‘ថេរ’’ន្តិអាទិនា. សោ សោ ភិក្ខុ យាចិតព្ពោតិ សម្ពន្ធោ. អញ្ញេន ទាបេតព្ពោតិ អត្តនា អញ្ញេន ភិក្ខុនា ឧបជ្ឈាយស្ស បរិវាសោ ទាបេតព្ពោតិ អត្ថោ. កិន្តិ នុ ខោតិ កេន ឯវ ឧបាយេន ទទេយ្យ នុខោតិ អត្ថោ. ឥតិសទ្ទោ ហិ អវធារណត្ថោ. អដ្ឋកថាយបិ ឥមមេវ នយំ ទស្សេតិ ‘‘កេន នុ ខោ ឧបាយេនា’’តិ ឥមិនា. សព្ពត្ថាតិ សព្ពេសុ ‘‘កិន្តិ នុ ខោ បដិកស្សេយ្យា’’តិអាទិវាក្យេសុ. សត្តសុ កម្មេសុ តិវិធស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មស្ស គរុកត្តា វុត្តំ ‘‘ឧក្ខេបនីយំ អកត្វា’’តិ. តមេវត្ថំ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘តេន ហី’’តិអាទិ.

តេន សទ្ធិវិហារិកេន យាចិតព្ពាតិ សម្ពន្ធោ. សចេ ករោន្តិយេវាតិ ភិក្ខូ សចេ កម្មំ ករោន្តិយេវ. បុន សចេ ករោន្តិយេវាតិ ភិក្ខូ សចេ ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោន្តិយេវ. អថាតិ តស្មិំ កម្មេ កតេ. ឥតីតិ ឯវំ យាចនេន. នន្តិ តំ ឧបជ្ឈាយំ.

សម្បរិវត្តកន្តិ ឯត្ថ ‘‘បិណ្ឌុក្ខេបក’’ន្តិអាទីសុ (បាចិ. ៦២០) វិយ សម្បរិវត្តកន្តិបទំ កិរិយាវិសេសនំ, កបច្ចយោ ច វិច្ឆត្ថោតិ អាហ ‘‘សម្បរិវត្តេត្វា សម្បរិវត្តេត្វា’’តិ. យទីតិ យាវ. យទិសទ្ទោ ហិ យាវបរិយាយោ, តេន វុត្តំ ‘‘ន តាវ បក្កមិតព្ព’’ន្តិ. យាវ អប្បមត្តកម្បិ រជនំ គលតិ, ន តាវ បក្កមិតព្ពន្តិ យោជនា. វិសភាគបុគ្គលេនាតិ វិសភាគេន បុគ្គលេន ករណភូតេន. ន ឧបជ្ឈាយំ អនាបុច្ឆា គាមោ បវិសិតព្ពោតិ ឯត្ថ ន អញ្ញេនេវ ករណីយេន បវិសិតព្ពោ. បិណ្ឌាយ បន បវិសិតព្ពោតិ អាសង្កា ភវេយ្យាតិ អាហ ‘‘បិណ្ឌាយ វា’’តិអាទិ. ‘‘អនាបុច្ឆិត្វា’’តិ ឥមិនា អនាបុច្ឆាតិ ឯត្ថ អាការោ ត្វាបច្ចយស្ស ការិយោតិ ទស្សេតិ. ភិក្ខាចារន្តិ ភិក្ខាយ ចរណដ្ឋានំ, ឧបជ្ឈាយេន គន្តព្ពន្តិ យោជនា. បរិវេណន្តិ ឧបជ្ឈាយស្ស បរិវេណំ. បស្សតីតិ ឧបជ្ឈាយំ បស្សតិ.

ទស្សនត្ថាយ វាតិ អសុភទស្សនត្ថាយ វា. ឥមិនាបិ វាសត្ថាយ ឯវ ន គន្តព្ពន្តិ អាសង្កំ និវត្តេតិ. កម្មន្តិ បក្កមនស្ស ការណំ កម្មំ. អននុជាននំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘យាវតតិយ’’ន្តិ. តន្តិ ឧបជ្ឈាយំ. អស្សាតិ សទ្ធិវិហារិកស្ស. ‘‘ន សម្បជ្ជតី’’តិ ឥមិនា សចេ សម្បជ្ជតិ, ន បក្កមិតព្ពាតិ ទស្សេតិ. កេវលន្តិ វិនា ឧទ្ទេសាទិសម្បជ្ជនេហិ. ឯវរូបេ ឧបជ្ឈាយេ និវារេន្តេបីតិ យោជនា. ‘‘គេលញ្ញតោ’’តិ ឥមិនា វុដ្ឋានសទ្ទស្ស អវធិអបេក្ខតំ ទស្សេតិ. អស្សាតិ ឧបជ្ឈាយស្ស. អញ្ញោតិ អត្តនា អញ្ញោ. តស្សាតិ អញ្ញស្ស ភិក្ខុស្ស.