២. សង្ឃាទិសេសកណ្ឌំ

១. បឋមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទ-អត្ថយោជនា

បារាជិកានន្តរស្សាតិ បារាជិកានំ អនន្តរេ ឋបិតស្ស, សង្គីតស្ស វា, សង្ឃាទិសេសកណ្ឌស្សាតិ សម្ពន្ធោ. អយំ ឦទិសា អនុត្តានត្ថវណ្ណនា អនុត្តានានំ បទានំ អត្ថស្ស វណ្ណនា ទានិ ឥមស្មិំកាលេ ភវិស្សតីតិ យោជនា.

៦៧៨. បឋមេ ឧទកំ វសិតំ អច្ឆាទនំ អនេន កតន្តិ ឧទោសិតោតិ វចនត្ថេន ភណ្ឌសាលា ឧទោសិតំ នាមាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឧទោសិតន្តិ ភណ្ឌសាលា’’តិ. ឯត្ថ ហិ ឧទសទ្ទោ ឧទកបរិយាយោ. សំយោគោ ន យុត្តោយេវ. ភណ្ឌសាលាតិ យានាទីនំ ភណ្ឌានំ ឋបនសាលា. អច្ចាវទថាតិ ឯត្ថ អតីត្យូបសគ្គោ អតិក្កមនត្ថោ, អាត្យូបសគ្គោ ធាត្វត្ថានុវត្តកោតិ អាហ ‘‘អតិក្កមិត្វា វទថា’’តិ.

៦៧៩. ឧស្សយវសេន វទនំ ឧស្សយវាទោ, សោយេវ ឧស្សយវាទិកាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ឧស្សយវាទិកា’’តិអាទិ. ‘‘មានុស្សយវសេន កោធុស្សយវសេនា’’តិ ឥមិនា ឧស្សយភេទំ ទស្សេតិ. សាតិ ឧស្សយវាទិកា. អត្ថតោតិ សរូបតោ. ឯត្ថាតិ បទភាជនេ. អឌ្ឌនំ អភិយុញ្ជនំ អឌ្ឌោតិ កត្វា ទ្វិន្នំ ជនានំ អឌ្ឌោ វោហារិកានំ វិនិច្ឆយការណំ ហោតិ, តស្មា វុត្តំ ‘‘អឌ្ឌោតិ វោហារិកវិនិច្ឆយោ វុច្ចតី’’តិ, មុទ្ធជតតិយក្ខរោយេវ. យន្តិ អឌ្ឌំ. យត្ថាតិ យស្មិំ កិស្មិំចិ ឋានេ. ទ្វិន្នំ អឌ្ឌការកានំ វោហារំ ជានន្តីតិ វោហារិកា, អក្ខទស្សា, តេសំ. ទ្វីសុ ជនេសូតិ អឌ្ឌការកេសុ ជនេសុ ទ្វីសុ. យោ កោចីតិ អឌ្ឌការកោ វា អញ្ញោ វា យោ កោចិ.

ឯត្ថាតិ ‘‘ឯកស្ស អារោចេតី’’តិអាទិវចនេ. យត្ថ កត្ថចីតិ យំកិញ្ចិ ឋានំ អាគតេបីតិ សម្ពន្ធោ. អថាតិ បច្ឆា. សាតិ ភិក្ខុនី. សោតិ ឧបាសកោ.

‘‘កប្បិយការកេនា’’តិបទំ ‘‘កថាបេតី’’តិបទេ ការិតកម្មំ. តត្ថាតិ កប្បិយការកឥតរេសុ. វោហារិកេហិ កតេតិ សម្ពន្ធោ. គតិគតន្តិ ចិរកាលបត្តំ. សុតបុព្ពន្តិ បុព្ពេ សុតំ. អថាតិ សុតបុព្ពត្តា ឯវ. តេតិ វោហារិកា, ទេន្តីតិ សម្ពន្ធោ.

បឋមន្តិ សមនុភាសនតោ បុព្ពំ. អាបត្តីតិ អាបជ្ជនំ. ឯតស្សាតិ សង្ឃាទិសេសស្ស. អយំ ហីតិ អយំ ឯវ, វក្ខមានោ ឯវាតិ អត្ថោ. ឯត្ថាតិ បទភាជនេ. សហ វត្ថុជ្ឈាចារាតិ វត្ថុជ្ឈាចារេន សហ, វាក្យមេវ, ន សមាសោ. វត្ថុជ្ឈាចារាតិ ករណត្ថេ និស្សក្កវចនំ ទដ្ឋព្ពំ. តេន វុត្តំ ‘‘សហ វត្ថុជ្ឈាចារេនា’’តិ. ភិក្ខុនិន្តិ អាបត្តិមាបន្នំ ភិក្ខុនិំ. សង្ឃតោតិ ភិក្ខុនិសង្ឃម្ហា. អនីយសទ្ទោ ហេតុកត្តាភិធាយកោតិ អាហ ‘‘និស្សារេតីតិ និស្សារណីយោ’’តិ. ភិក្ខុនិសង្ឃតោ និស្សរតិ, និស្សារិយតិ វា អនេនាតិ និស្សារណីយោតិ ករណត្ថោបិ យុត្តោយេវ. តត្ថាតិ បទភាជនេ. យន្តិ សង្ឃាទិសេសំ. សោតិ សង្ឃាទិសេសោ. បទភាជនស្ស អត្ថោ ការណោបចារេន ទដ្ឋព្ពោ. ហីតិ សច្ចំ. កេនចីតិ បុគ្គលេន, ន និស្សារីយតីតិ សម្ពន្ធោ. តេន ធម្មេន ករណភូតេន, ហេតុភូតេន វា. សោតិ ធម្មោ.

អឌ្ឌការកមនុស្សេហិ វុច្ចមានាតិ យោជនា. សយន្តិ សាមំ. តតោតិ គមនតោ, បរន្តិ សម្ពន្ធោ. ភិក្ខុនិយា វា កតំ អារោចេតូតិ យោជនា.

ធម្មិកន្តិ ធម្មេន សភាវេន យុត្តំ. យថាតិ យេនាការេន. តន្តិ អាការំ. តត្ថាតិ ‘‘អនោទិស្ស អាចិក្ខតី’’តិ វចនេ.

ធុត្តាទយោតិ អាទិសទ្ទេន ចោរាទយោ សង្គណ្ហាតិ. សាតិ អាចិក្ខនា. តន្តិ អាចិក្ខនំ. តេសន្តិ គាមទារកាទីនំ. ទណ្ឌន្តិ ធនទណ្ឌំ. គីវា ហោតីតិ ឥណំ ហោតិ. អធិប្បាយេ សតិបីតិ យោជនា. តស្សាតិ អនាចារំ ចរន្តស្ស.

កេវលំ ហីតិ កេវលមេវ. តន្តិ រក្ខំ. ការកេតិ អនាចារស្ស ការកេ. តេស+?ន្តិ ការកានំ.

តេសន្តិ ហរន្តានំ. ‘‘អនត្ថកាមតាយា’’តិ ឥមិនា ភយាទិនា វុត្តេ នត្ថិ ទោសោតិ ទស្សេតិ. ហីតិ លទ្ធទោសជោតកោ. អត្តនោ វចនករំ…បេ… វត្តុំ វដ្ដតីតិ អត្តនោ វចនំ អាទិយិស្សតីតិ វុត្តេ វចនំ អនាទិយិត្វា ទណ្ឌេ គហិតេបិ នត្ថិ ទោសោ ទណ្ឌគហណស្ស បដិក្ខិត្តត្តា. ទាសទាសីវាបិអាទីនន្តិ អាទិសទ្ទេន ខេត្តាទយោ សង្គយ្ហន្តិ.

វុត្តនយេនេវាតិ អតីតំ អារព្ភ អាចិក្ខនេ វុត្តនយេន ឯវ. ‘‘អាយតិំ អករណត្ថាយា’’តិ ឥមិនា អនាគតំ អារព្ភ ឱទិស្ស អាចិក្ខនំ ទស្សេតិ. ‘‘កេន ឯវំ កត’’ន្តិ បុច្ឆាយ អតីតេ កតបុព្ពំ បុច្ឆតិ. សាបីតិ បិសទ្ទោ វុត្តសម្បិណ្ឌនត្ថោ. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វា.

វោហារិកា ទណ្ឌេន្តីតិ សម្ពន្ធោ. ទណ្ឌេន្តីតិ វធទណ្ឌេន ច ធនទណ្ឌេន ច អាណំ ករោន្តិ.

យោ ចាយន្តិ យោ ច អយំ. ភិក្ខុនីនំ យោ អយំ នយោ វុត្តោ, ឯសេវ នយោ ភិក្ខូនម្បិ នយោតិ យោជនា. ‘‘ឯសេវ នយោ’’តិ វុត្តវចនមេវ វិត្ថារេន្តោ អាហ ‘‘ភិក្ខុនោបិ ហី’’តិអាទិ. ‘‘តថា’’តិឥមិនា ‘‘ឱទិស្សា’’តិបទំ អតិទិសតិ. តេ ចាតិ តេ ច វោហារិកា. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វាតិ. បឋមំ.

២. ទុតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទំ

៦៨២. ទុតិយេ វរិតព្ពំ ឥច្ឆិតព្ពន្តិ វរំ, តមេវ ភណ្ឌន្តិ វរភណ្ឌន្តិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘មហគ្ឃភណ្ឌ’’ន្តិ. ‘‘មុត្តា’’តិអាទិនា តស្ស សរូបំ ទស្សេតិ.

៦៨៣. អាបុព្ពោ លោកសទ្ទោ អភិមុខំ លោកនត្ថោ ហោតិ, ឧបុព្ពោ ឧទ្ធំ លោកនត្ថោ, ឱបុព្ពោ អធោ លោកនត្ថោ, វិបុព្ពោ ឥតោ ចិតោ ច វីតិហរណលោកនត្ថោ, អបបុព្ពោ អាបុច្ឆនត្ថោ. ឥធ បន អបបុព្ពត្តា អាបុច្ឆនត្ថោតិ អាហ ‘‘អនាបុច្ឆិត្វា’’តិ. មល្លគណ ភដិបុត្ត គណាទិកន្តិអាទីសុ មល្លគណោ នាម នារាយនភត្តិកោ គណោ. ភដិបុត្តគណោ នាម កុមារភត្តិកោ គណោ. អាទិសទ្ទេន អញ្ញម្បិ គាមនិគមេ អនុសាសិតុំ សមត្ថំ គណំ សង្គណ្ហាតិ. អថ វា មល្លគណោតិ មល្លរាជូនំ គណោ. តេ ហិ គណំ កត្វា កុសិនារាយំ រជ្ជំ អនុសាសន្តិ, តេ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘មល្លគណោ’’តិ. ភដិបុត្តគណោតិ លិច្ឆវិគណោ បរិយាយន្តរេន វុត្តោ. លិច្ឆវិរាជូនញ្ហិ បុព្ពរាជានោ ភដិនាមកស្ស ជដិលស្ស បុត្តា ហោន្តិ, តេសំ វំសេ បវត្តា ឯតរហិ លិច្ឆវិរាជានោបិ ភដិបុត្តាតិ វុច្ចន្តិ. ជដិលោ បន ពារាណសិរញ្ញោ បុត្តេ នទិសោតេន វុយ្ហមានេ នទិតោ ឧទ្ធរិត្វា អត្តនោ អស្សមេ បុត្តំ កត្វា ភរណត្តា បោសនត្តា ភដីតិ វុច្ចតិ, តស្ស បុត្តត្តា លិច្ឆវិគណោ ភដិបុត្តោតិ វុច្ចតិ. តេបិ គណំ កត្វា វេសាលិយំ រជ្ជំ អនុសាសន្តិ, តំ សន្ធាយ វុត្តំ ‘‘ភដិបុត្តគណោ’’តិ. ធម្មគណោ នាម សាសនធម្មភត្តិកោ គណោ. គន្ធិកសេណីតិ គន្ធការានំ សមជាតិកានំ សិប្បិកានំ គណោ. ទុស្សិកសេណីតិ ទុស្សការានំ សមជាតិកានំ បេសការានំ គណោ. អាទិសទ្ទេន តច្ឆកសេណិរជកសេណិអាទយោ សង្គយ្ហន្តិ. យត្ថ យត្ថាតិ យស្មិំ យស្មិំ ឋានេ. ហីតិ សច្ចំ. តេ ឯវាតិ គណាទយោ ឯវ. បុន តេតិ គណាទយោ. ឥទន្តិ ‘‘គណំ វា’’តិអាទិវចនំ. ឯត្ថាតិ រាជាទីសុ. សង្ឃាបុច្ឆនមេវ បធានការណន្តិ អាហ ‘‘ភិក្ខុនិសង្ឃោ អាបុច្ឆិតព្ពោវា’’តិ. កប្បគតិកន្តិ កប្បំ គច្ឆតីតិ កប្បគតា, សា ឯវ កប្បគតិកា, តំ.

កេនចិ ករណីយេន ខណ្ឌសីមំ អគន្ត្វា កេនចិ ករណីយេន ភិក្ខុនីសុ បក្កន្តាសូតិ យោជនា. និស្សិតកបរិសាយាតិ អន្តេវាសិកបរិសាយ. វុដ្ឋាបេន្តិយាតិ ឧបសម្បាទេន្តិយាតិ. ទុតិយំ.

៣. តតិយសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទំ

៦៩២. តតិយេ ទុតិយេន បាទេន អតិក្កន្តមត្តេតិ សម្ពន្ធោ. បរិក្ខេបារហដ្ឋានំ នាម ឃរូបចារតោ បឋមលេឌ្ឌុបាតោ. សង្ខេបតោ វុត្តមត្ថំ វិត្ថារតោ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អបិ ចេត្ថា’’តិអាទិ. ឯត្ថាតិ ឥមស្មិំ សិក្ខាបទេ. ឧបចារេ វាតិ អបរិក្ខិត្តស្ស គាមស្ស បរិក្ខេបារហដ្ឋានេ វា. តតោតិ គាមន្តរតោ, ខណ្ឌបាការេន វា វតិឆិទ្ទេន វា បវិសិតុន្តិ សម្ពន្ធោ.

សម្ពទ្ធា វតិ ឯតេសន្តិ សម្ពទ្ធវតិកា, ទ្វេ គាមា. វិហារន្តិ ភិក្ខុនិវិហារំ. តតោ បន គាមតោតិ តតោ ឥតរគាមតោ បន, និក្ខន្តាយ ភិក្ខុនិយា ឋាតព្ពន្តិ សម្ពន្ធោ. ឧស្សារណា វាតិ មនុស្សានំ ឧស្សារណា វា.

ជនាតិ គាមភោជកា ជនា. ឯកំ គាមន្តិ យំកិញ្ចិ ឥច្ឆិតំ ឯកំ គាមំ. តតោតិ គាមតោ. ‘‘កស្មា’’តិ ឥមាយ បុច្ឆាយ ‘‘វិហរតោ ឯកំ គាមំ គន្តុំ វដ្ដតី’’តិ វចនស្ស ការណំ បុច្ឆតិ. ‘‘វិហារស្ស ចតុគាមសាធារណត្តា’’តិឥមិនា វិសជ្ជនេន តំ បុច្ឆំ វិសជ្ជេតិ.

យត្ថាតិ យស្សំ នទិយំ. ឧត្តរន្តិយា ឯកទ្វង្គុលមត្តម្បិ អន្តរវាសកោ តេមិយតិ, សា នទី នាមាតិ យោជនា. យថា និវសិយមានាយ តិមណ្ឌលបដិច្ឆាទនំ ហោតិ, ឯវំ និវត្ថាយាតិ យោជនា. ភិក្ខុនិយា ឧត្តរន្តិយា អន្តរវាសកោតិ សម្ពន្ធោ. យត្ថ កត្ថចីតិ យស្មិំ កិស្មិំចិ ឋានេ. ‘‘សេតុនា គច្ឆតិ, អនាបត្តី’’តិឥមិនា បទសា ឧត្តរន្តិយា ឯវ អាបត្តីតិ ទស្សេតិ. ឧត្តរណកាលេតិ នទិតោ ឧត្តរណកាលេ. អាកាសគមនន្តិ ឥទ្ធិយា គមនំ. អាទិសទ្ទេន ហត្ថិបិដ្ឋិអាទយោ សង្គណ្ហាតិ. អក្កមន្តិយាតិ អតិក្កមន្តិយា. ឯត្ថាតិ ទ្វីសុ តីសុ ភិក្ខុនីសុ. ឱរិមតីរមេវាតិ អបារតីរមេវ. តមេវ តីរន្តិ ឱរិមតីរមេវ. បច្ចុត្តរតីតិ បដិនិវត្តិត្វា ឧត្តរតិ.

កុរុមានា ភិក្ខុនី ករោតីតិ យោជនា. អស្សាតិ ភិក្ខុនិយា អជានន្តិយា ឯវ ចាតិ សម្ពន្ធោ, អនាទរេ ចេតំ សាមិវចនំ. អថ បនាតិ អថសទ្ទោ យទិបរិយាយោ, កិរិយាបទេន យោជេតព្ពោ. អថ អច្ឆតិ, អថ ន ឱតរតីតិ អត្ថោ. អច្ឆតីតិ វសតិ. ហីតិ សច្ចំ. ឥធាតិ ‘‘ឯកា វា រត្តិំ វិប្បវសេយ្យា’’តិបទេ.

ឯវំ វុត្តលក្ខណមេវាតិ ឯវំ អភិធម្មបរិយាយេន វុត្តលក្ខណមេវ. តំ បនេតន្តិ តំ បន អរញ្ញំ. តេនេវាតិ អាបន្នហេតុនា ឯវ. អដ្ឋកថាយន្តិ មហាអដ្ឋកថាយំ. ភិក្ខុនីសុ បវិសន្តីសូតិ សម្ពន្ធោ, និទ្ធារណត្ថេ ចេតំ ភុម្មវចនំ. ឯត្ថាតិ ទស្សនូបចារសវនូបចារេសុ. យត្ថ ឱកាសេ ឋិតំ ទុតិយិកា បស្សតិ, សោ ឱកាសោ ទស្សនូបចារោ នាមាតិ យោជនា. សាណិបាការន្តរិកាបីតិ សាណិបាការេន ព្យវហិកាបិ. យត្ថ ឱកាសេ ឋិតា…បេ… សទ្ទំ សុណាតិ, សោ ឱកាសោ សវនូបចារោ នាមាតិ យោជនា. មគ្គមូឡ្ហសទ្ទេនាតិ មគ្គេ មូឡ្ហានំ សទ្ទេន. ធម្មស្សវនារោចនសទ្ទេនាតិ ធម្មស្សវនត្ថាយ អារោចនានំ សទ្ទេន. មគ្គមូឡ្ហសទ្ទេន សទ្ទាយន្តិយា សទ្ទំ សុណាតិ វិយ ច ធម្មស្សវនារោចនសទ្ទេន សទ្ទាយន្តិយា សទ្ទំ សុណាតិ វិយ ច ‘‘អយ្យេ’’តិ សទ្ទាយន្តិយា សទ្ទំ សុណាតីតិ យោជនា. សទ្ទាយន្តិយាតិ សទ្ទំ ករោន្តិយា. នាមធាតុ ហេសា. ឯវរូបេតិ ‘‘មគ្គមូឡ្ហសទ្ទេន វិយា’’តិអាទិនា វុត្តេ ឯវរូបេ.

តិត្ថាយតនំ សង្កន្តា វាតិ តិត្ថីនំ វាសដ្ឋានំ សង្កន្តា វា. ឥមិនា ‘‘បក្ខសង្កន្តា’’តិ ឯត្ថ បក្ខសទ្ទស្ស បដិបក្ខវាចកត្តា តេន សាសនបដិបក្ខា តិត្ថិយា ឯវ គហេតព្ពាតិ ទស្សេតិ. តិត្ថិយា ហិ សាសនស្ស បដិបក្ខា ហោន្តីតិ. តតិយំ.

៤. ចតុត្ថសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទំ

៦៩៤. ចតុត្ថេ បាទស្ស ឋបនកំ បីឋំ បាទបីឋំ. បាទស្ស ឋបនកា កថលិកា បាទកថលិកាតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘បាទបីឋំ នាមា’’តិអាទិ. អនញ្ញាយាតិ ឯត្ថ យការោ ត្វាបច្ចយស្ស ការិយោតិ អាហ ‘‘អជានិត្វា’’តិ. នេត្ថារវត្តេតិ ឧក្ខេបនីយកម្មតោ និត្ថរណការណេ វត្តេ. ‘‘វត្តមាន’’ន្តិឥមិនា ‘‘វត្តន្តិ’’ន្តិ ឯត្ថ អន្តបច្ចយំ នយេន ទស្សេតីតិ. ចតុត្ថំ.

៥. បញ្ចមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទំ

៧០១. បញ្ចមេ ‘‘ឯកតោ អវស្សុតេ’’តិ ឯត្ថ ហេដ្ឋា វុត្តនយេន ‘‘ឯកតោ’’តិ សាមញ្ញតោ វុត្តេបិ ភិក្ខុនិយា ឯវ គហេតព្ពភាវញ្ច តោបច្ចយស្ស ឆដ្ឋុត្ថេ បវត្តភាវញ្ច អវស្សុភបទេ ភាវត្ថញ្ច ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘ភិក្ខុនិយា អវស្សុតភាវោ ទដ្ឋព្ពោ’’តិ. ឯតន្តិ ‘‘ភិក្ខុនិយា អវស្សុតភាវោ’’តិ វចនំ. តន្តិ អវចនំ. បាឡិយាតិ ឥមាយ សិក្ខាបទបាឡិយាតិ. បញ្ចមំ.

៦. ឆដ្ឋសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទំ

៧០៥. ឆដ្ឋេ យតោ ត្វន្តិ ឯត្ថ ការណត្ថេ តោបច្ចយោតិ អាហ ‘‘យស្មា’’តិ. កស្សា ហោន្តីតិ ឧយ្យោជិកាឧយ្យោជិតាសុ កស្សា ភិក្ខុនិយា ហោន្តីតិ យោជនា. ន ទេតីតិ ឧយ្យោជិកា ឧយ្យោជិតាយ ន ទេតិ. ន បដិគ្គណ្ហាតីតិ ឧយ្យោជិតា ឧយ្យោជិកាយ ហត្ថតោ ន បដិគ្គណ្ហាតិ. បដិគ្គហោ តេន ន វិជ្ជតីតិ តេនេវ ការណេន ឧយ្យោជិកាយ ហត្ថតោ ឧយ្យោជិតាយ បដិគ្គហោ ន វិជ្ជតិ. អាបជ្ជតិ គរុកំ, ន លហុកន្តិ ឯវំ សន្តេបិ ឧយ្យោជិកា គរុកមេវ សង្ឃាទិសេសាបត្តិំ អាបជ្ជតិ, ន លហុកំ. តញ្ចាតិ តំ អាបជ្ជនញ្ច. បរិភោគបច្ចយាតិ ឧយ្យោជិកាយ បរិភោគសង្ខាតា ការណាតិ អយំ គាថាយត្ថោ.

ឥតរិស្សា បនាតិ ឧយ្យោជិតាយ បន ភិក្ខុនិយា. បឋមសិក្ខាបទេតិ បញ្ចមសិក្ខាបទេ. បញ្ចមសិក្ខាបទញ្ហិ ឥមិនា សិក្ខាបទេន យុគឡភាវេន សទិសត្តា ឥមំ ឧបាទាយ បឋមន្តិ វុត្តន្តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. សត្តមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទំ

៧០៩. សត្តមេ យាវតតិយកបទត្ថោតិ ‘‘យាវតតិយក’’ន្តិ ឧច្ចារិតស្ស បទស្ស អត្ថោ វេទិតព្ពោតិ សម្ពន្ធោតិ. សត្តមំ.

៨. អដ្ឋមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទំ

៧១៥. អដ្ឋមេ កិស្មិំចិទេវ អធិករណេតិ និទ្ធារណីយស្ស និទ្ធារណសមុទាយេន អវិនាភាវតោ អាហ ‘‘ចតុន្ន’’ន្តិ. កស្មា បន និទ្ធារណសមុទាយនិទ្ធារណីយភាវេន វុត្តំ, ននុ បទភាជនេ ចត្តារិបិ អធិករណានិ វុត្តានីតិ អាហ ‘‘បទភាជនេ បនា’’តិអាទីតិ. អដ្ឋមំ.

៩. នវមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទំ

៧២៣. នវមេ សំសដ្ឋសទ្ទោ មិស្សបរិយាយោតិ អាហ ‘‘មិស្សីភូតា’’តិ. ‘‘អននុលោមេនា’’តិឥមិនា ‘‘អននុលោមិកេនា’’តិ ឯត្ថ ឥកសទ្ទោ ស្វត្ថោតិ ទស្សេតិ. កោដ្ដនញ្ច បចនញ្ច គន្ធបិសនញ្ច មាលាគន្ថនញ្ច. អាទិសទ្ទេន អញ្ញេបិ អននុលោមិកេ កាយិកេ សង្គណ្ហាតិ. សាសនាហរណញ្ច បដិសាសនហរណញ្ច សញ្ចរិត្តញ្ច. អាទិសទ្ទេន អញ្ញេបិ អននុលោមិកេ វាចសិកេ សង្គណ្ហាតិ. ឯតាសន្តិ ភិក្ខុនីនំ. សិលោកោតិ យសោតិ. នវមំ.

១០. ទសមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទំ

៧២៧. ទសមេ ឯវាចារាតិ ឯត្ថ និគ្គហិតលោបវសេន សន្ធីតិ អាហ ‘‘ឯវំអាចារា’’តិ. ‘‘យាទិសោ’’តិអាទិនា ឯវំសទ្ទស្ស និទស្សនាទីសុ (អភិធានប្បទីបិកាយំ ១១៨៦ គាថាយំ) ឯកាទសសុ អត្ថេសុ ឧបមត្ថំ ទស្សេតិ. សព្ពត្ថាតិ ‘‘ឯវំសទ្ទា ឯវំសិលោកា’’តិ សព្ពេសុ បទេសុ. ឧញ្ញាយាតិ ឯត្ថ ឱការវិបរីតោ ឧការោតិ អាហ ‘‘អវញ្ញាយា’’តិ. ‘‘នីចំ កត្វា ជាននាយា’’តិ ឥមិនា អវសទ្ទោ នីចត្ថោ, ញាធាតុ អវពោធនត្ថោតិ ទស្សេតិ. ‘‘បរិភវញ្ញាយា’’តិ វត្តព្ពេ ឧត្តរបទលោបវសេន ‘‘បរិភវេនា’’តិ វុត្តន្តិ អាហ ‘‘បរិភវិត្វា ជាននេនា’’តិ. អក្ខន្តិយាតិ ឯត្ថ សហនខន្តិយេវាធិប្បេតា, នេវ អនុលោមខន្តិ, ន ទិដ្ឋិនិជ្ឈានក្ខន្តីតិ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘អសហនតាយា’’តិ. វេភស្សិយាតិ ឯត្ថ វិសេសេន ភាសេតិ ឱភាសេតីតិ វិភាសោ អានុភាវោ, វិភាសោ ឥមស្ស សង្ឃស្ស អត្ថីតិ វិភស្សោ សង្ឃោ, ពហ្វត្ថេ ច អតិសយត្ថេ ច សបច្ចយោ ហោតិ. កស្មា? មន្តុបច្ចយត្ថត្តា ‘‘លោមសោ’’តិអាទីសុ (ជា. ១.១៤.៥៧) វិយ, ពហុអានុភាវោ អតិសយអានុភាវោ សង្ឃោតិ វុត្តំ ហោតិ, សំយោគបរត្តា អាការស្ស រស្សោ. វិភស្សស្ស ភាវោ វេភស្សិយំ, ពហុអានុភាវោ អតិសយអានុភាវោយេវ. ឥតិ ឥមមត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ពលវភស្សភាវេនា’’តិ. តត្ថ ពលវឥតិ បទេន មន្តុអត្ថេ បវត្តស្ស សប្បច្ចយស្ស ពហ្វត្ថញ្ច អតិសយត្ថញ្ច ទស្សេតិ, ភាវឥតិ បទេន ណិយបច្ចយស្ស ភាវត្ថំ, ឯនឥតិ បទេន និស្សក្កវចនស្ស ករណត្ថេ បវត្តភាវំ ទស្សេតិ. តមេវត្ថមាវិករោន្តោ អាហ ‘‘អត្តនោ ពលវប្បកាសនេនា’’តិ. តត្ថ អត្តនោតិ អត្តសង្ខាតស្ស សង្ឃស្ស. ពលវប្បកាសនេនាតិ ពហុអានុភាវប្បកាសនេន, អតិសយអានុភាវប្បកាសនេន វា. ពលវប្បកាសនំ នាម អត្ថតោ បរេសំ សមុត្រាសនមេវាតិ អាហ ‘‘សមុត្រាសនេនាតិ អត្ថោ’’តិ. ទុព្ពលភាវេនាតិ ឯត្ថ ភាវឥតិបទេន ណ្យបច្ចយស្ស ភាវត្ថំ, ឯនឥតិបទេន និស្សក្កវចនស្ស ករណត្ថំ ទស្សេតីតិ ទដ្ឋព្ពំ. សព្ពត្ថាតិ ‘‘ឧញ្ញាយា’’តិអាទីសុ សព្ពេសុ បទេសុ. ចសទ្ទោ លុត្តនិទ្ទិដ្ឋោតិ អាហ ‘‘ឯវំ សមុច្ចយត្ថោ ទដ្ឋព្ពោ’’តិ. វិវិច្ចថាតិ ឯត្ថ វីត្យូបសគ្គោ វិនាសទ្ទត្ថោ, វិចធាតុ សត្តត្ថោតិ អាហ ‘‘វិនា ហោថា’’តិ. ទសមំ.

អនន្តរា បក្ខិបិត្វាតិ សម្ពន្ធោ. មហាវិភង្គតោ អាហរិតានិ ឥមានិ តីណិ សិក្ខាបទានីតិ យោជនា. នវ បឋមាបត្តិកា វេទិតព្ពាតិ សម្ពន្ធោ. សព្ពេបិ ធម្មាតិ យោជនា. ឯត្ថាតិ ‘‘ឧទ្ទិដ្ឋា ខោ’’តិអាទិបាឋេ. តំ បនាតិ បក្ខមានត្តំ បនាតិ.

ឥតិ សមន្តបាសាទិកាយ វិនយសំវណ្ណនាយ

ភិក្ខុនិវិភង្គេ

សត្តរសកវណ្ណនាយ យោជនា សមត្តា.