១. សញ្ចិច្ចបាណសិក្ខាបទ-អត្ថយោជនា

៣៨២. សប្បាណកវគ្គស្ស បឋមេ ឧសុំ អសតិ ខិបតិ អនេនាតិ ឥស្សាសោតិ កតេ ធនុយេវ មុខ្យតោ ឥស្សាសោ នាម, ធនុគ្គហា- ចរិយោ បន ឧបចារេន. ឧសុំ អសតិ ខិបតីតិ ឥស្សាសោតិ កតេ ធនុគ្គហាចរិយោ ឥស្សាសោ នាម, ឥធ បន ឧបចារត្ថោ វា កត្តុត្ថោ វា គហេតព្ពោតិ អាហ ‘‘ធនុគ្គហាចរិយោ ហោតី’’តិ. បព្ពជិតកាលេ ឥស្សាសស្ស អយុត្តត្តា វុត្តំ ‘‘គិហិកាលេ’’តិ. វោរោបិតាតិ ឯត្ថ វិ អវ បុព្ពស្ស រុហធាតុស្ស អធិប្បាយត្ថំ ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘វិយោជិតា’’តិ.

យស្មា គច្ឆតីតិ សម្ពន្ធោ. ឯតន្តិ ‘‘ជីវិតា វោរោបិតា’’តិវចនំ. កស្មា វោហារមត្តមេវ ហោតិ, ននុ យតោ កុតោចិ យស្មិំ កិស្មិំចិ វិយោជិតេ ទ្វេ វត្ថូនិ វិយ វិសុំ តិដ្ឋន្តិ បាណតោ ជីវិតេ វិយោជិតេ បាណជីវិតាបីតិ អាហ ‘‘ន ហេត្ថា’’តិអាទិ. ហីតិ សច្ចំ. ឯត្ថាតិ ‘‘ជីវិតា វោរោបិតា’’តិវចនេ ទស្សេតុន្តិ សម្ពន្ធោ. កិញ្ចិ ជីវិតំ នាមាតិ យោជនា. អយំ បនេត្ថ អត្ថសម្ពន្ធោ – សីសាលង្ការេ សីសតោ វិយោជិតេ សីសំ អលង្ការតោ វិសុំ តិដ្ឋតិ យថា, ឯវំ ជីវិតេ បាណតោ វិយោជិតេ ជីវិតំ បាណតោ វិសុំ ន តិដ្ឋតិ នាមាតិ. អញ្ញទត្ថូតិ ឯកំសេន. ‘‘បាណ’’ន្តិ សាមញ្ញតោ វុត្តោបិ មនុស្សបាណស្ស បារាជិកដ្ឋានេ គហិតត្តា ឥធ បារិសេសញាយេន តិរច្ឆានបាណោវ គហេតព្ពោតិ អាហ ‘‘តិរច្ឆានគតោយេវ បាណោ’’តិ. តន្តិ បាណំ. មហន្តេ បន បាណេតិ សម្ពន្ធោ.

៣៨៥. សោធេន្តោ អបនេតីតិ យោជនា. មង្គុលោតិ មនុស្សរត្តបោ ឯកោ កិមិវិសេសោ. សោ ហិ រត្តបិវនត្ថាយ មង្គតិ ឥតោ ចិតោ ច ឥមំ ចិមញ្ច ឋានំ គច្ឆតីតិ ‘‘មង្គុលោ’’តិ វុច្ចតិ. បទក្ខរានញ្ហិ អវិបរិតត្ថំ, សោតូនញ្ច សជ្ឈាយោបទេសលភនត្ថំ កត្ថចិ ឋានេ វចនត្ថោ វុត្តោតិ ទដ្ឋព្ពំ. តស្ស ពីជមេវ ខុទ្ទកដ្ឋេន មង្គុលពីជកំ, តស្មិំ. តន្តិ មង្គុលពីជកំ. ភិន្ទន្តោ ហុត្វាតិ យោជនាតិ. បឋមំ.