៣. បរម្បរភោជនសិក្ខាបទំ

២២១. តតិយេ ‘‘ន ខោ…បេ… ករោន្តី’’តិបាឋស្ស អត្ថសម្ពន្ធំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘យេន និយាមេនា’’តិអាទិ. តត្ថ ‘‘យេន និយាមេនា’’តិឥមិនា ‘‘យថយិមេ មនុស្សា’’តិ ឯត្ថ យថាសទ្ទស្ស យំសទ្ទត្ថភាវំ ទស្សេតិ. តេនាតិ តេន និយាមេន. ឥមិនា យថាសទ្ទស្ស និយមនិទ្ទិដ្ឋភាវំ ទស្សេតិ. ‘‘ញាយតី’’តិឥមិនា កិរិយាបាឋសេសំ ទស្សេតិ. ‘‘សាសនំ វា ទានំ វា’’តិបទេហិ ឥទំសទ្ទស្ស អត្ថំ ទស្សេតិ. ពុទ្ធប្បមុខេ សង្ឃេតិ សម្បទានត្ថេ ចេតានិ ភុម្មវចនានិ, ពុទ្ធប្បមុខស្ស សង្ឃស្ស ទានំ វាតិ អត្ថោ. ‘‘បរិត្ត’’ន្តិឥមិនា ឱរកសទ្ទស្ស អត្ថំ ទស្សេតិ. ‘‘លាមក’’ន្តិឥមិនា បរិត្តសទ្ទស្ស បរិវារត្ថំ និវត្តេតិ. កិរោ ឯវ បតិភាវេ និយុត្តោ កិរបតិកោតិ អត្ថំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘កិរបតិកោតិ ឯត្ថា’’តិ អាទិ. សោតិ កិរបតិកោ. កម្មំ ការេតីតិ សម្ពន្ធោ. ឧបចារវសេនាតិ វោហារវសេន, ឧបលក្ខណវសេន, បធានវសេន វាតិ អត្ថោ. ន កេវលំ ពទរាយេវ, អញ្ញេបិ បន ពហូ ខាទនីយភោជនីយា បដិយត្តាតិ អធិប្បាយោ. ពទរេន មិស្សោ ពទរមិស្សោ, ពទរសាឡវោតិ អាហ ‘‘ពទរសាឡវេនា’’តិ. ពទរចុណ្ណេន មិស្សោ មធុសក្ខរាទិ ‘‘ពទរសាឡវោ’’តិ វុច្ចតិ.

២២២. ឧទ្ធំ សូរោ ឧគ្គតោ អស្មិំ កាលេតិ ឧស្សូរោតិ វុត្តេ អតិទិវាកាលោតិ អាហ ‘‘អតិទិវា’’តិ.

២២៦. អយំ ភត្តវិកប្បនា នាម វដ្ដតីតិ យោជនា. បញ្ចសុ សហធម្មិកេសូតិ និទ្ធារណសមុទាយោ, ឥត្ថន្នាមស្សាតិ សម្ពន្ធោ. យទិ បន សម្មុខាបិ វិកប្បិតុំ វដ្ដតិ, តទា អត្តនា សហ ឋិតស្ស ភគវតោ កស្មា ន វិកប្បេតីតិ អាហ ‘‘សា ចាយ’’ន្តិអាទិ. សា អយំ វិកប្បនា សង្គហិតាតិ សម្ពន្ធោ. កស្មា ភគវតោ វិកប្បេតុំ ន វដ្ដតីតិ អាហ ‘‘ភគវតិ ហី’’តិអាទិ. ហីតិ សច្ចំ, យស្មា វា. សង្ឃេន កតន្តិ សម្ពន្ធោ.

២២៩. ‘‘ទ្វេ តយោ និមន្តនេ’’តិបទានិ លិង្គវិបល្លាសានីតិ អាហ ‘‘ទ្វេ តីណិ និមន្តនានី’’តិ. និមន្តិតព្ពោ ឯតេហីតិ និមន្តនានិ ភោជនានិ ភុញ្ជតីតិ សម្ពន្ធោ. ទ្វេ តីណិ កុលានិ អាកិរន្តីតិ យោជនា. សូបព្យញ្ជនន្តិ សូបោ ច ព្យញ្ជនញ្ច សូបព្យញ្ជនំ. អនាបត្តិ ឯកតោ មិស្សិតត្តាតិ អធិប្បាយោ. មូលនិមន្តនន្តិ បឋមនិមន្តនំ ភោជនំ. អន្តោតិ ហេដ្ឋា. ឯកម្បិ កពឡន្តិ ឯកម្បិ អាលោបំ. យថា តថា វាតិ យេន វា តេន វា អាការេន. តត្ថាតិ តស្មិំ ភោជនេ. រសំ វាតិ ខីរតោ អញ្ញំ រសំ វា. យេន ខីររសេន អជ្ឈោត្ថតំ ភត្តំ ឯករសំ ហោតិ, តំ ខីរំ វា តំ រសំ វា អាកិរន្តីតិ យោជនា. យំសទ្ទោ ហិ ឧត្តរវាក្យេ ឋិតោ បុព្ពវាក្យេ តំសទ្ទំ អវគមយតិ. ខីរេន សំសដ្ឋំ ភត្តំ ខីរភត្តំ. ឯវំ រសភត្តំ. អញ្ញេបីតិ ខីរភត្តរសភត្តទាយកតោ អញ្ញេបិ. អនាបត្តិ ភត្តេន អមិស្សិតត្តាតិ អធិប្បាយោ. ‘‘ភុញ្ជន្តេនា’’តិបទំ ‘‘ភុញ្ជិតុ’’ន្តិបទេ ភាវកត្តា. សប្បិបាយាសេបីតិ សប្បិនា ច បាយាសេន ច កតេ ភត្តេបិ.

តស្សាតិ មហាឧបាសកស្ស. អាបត្តីតិ ច វដ្ដតីតិ ច ទ្វិន្នំ អដ្ឋកថាវាទានំ យុត្តភាវំ មហាបច្ចរិវាទេន ទស្សេតុំ វុត្តំ ‘‘មហាបច្ចរិយ’’ន្តិអាទិ. ទ្វេ អដ្ឋកថាវាទា ហិ សន្ធាយភាសិតមត្តមេវ វិសេសា, អត្ថតោ បន ឯកា. មហាបច្ចរិយំ វុត្តន្តិ សម្ពន្ធោ. ឯកោវាតិ កុម្ភិយា ឯកោវ. បរម្បរភោជនន្តិ បរស្ស បរស្ស ភោជនំ. និមន្តិតម្ហាតិ អហំ និមន្តិតោ អម្ហិ ននូតិ អត្ថោ. អាបុច្ឆិត្វាបីតិ មហាឧបាសកំ អាបុច្ឆិត្វាបិ.

សោតិ អនុមោទកោ ភិក្ខុ. តន្តិ ភិក្ខុំ. អញ្ញោតិ អញ្ញតរោ. កិន្តិ កស្មា. និមន្តិតត្តាតិ និមន្តិតភាវតោ.

សកលេន គាមេន និមន្តិតោបិ ឯកតោ ហុត្វាវ និមន្តិតស្ស កប្បតិ, ន វិសុំ វិសុន្តិ អាហ ‘‘ឯកតោ ហុត្វា’’តិ. បូគេបីតិ សមាទបេត្វា បុញ្ញំ ករោន្តានំ សមូហេបិ. ‘‘និមន្តិយមានោ’’តិបទស្ស និមន្តនាការំ ទស្សេន្តោ អាហ ‘‘ភត្តំ គណ្ហា’’តិ. យទគ្គេនាតិ យំ អគ្គេន យេន កោដ្ឋាសេនាតិ អត្ថោ. ទ្វីសុ ថេរវាទេសុ មហាសុមត្ថេរវាទោវ យុត្តោតិ សោ បច្ឆា វុត្តោតិ. តតិយំ.