៨. វាសេដ្ឋសុត្តវណ្ណនា

៤៥៤. ជាតិំ សោធេតុកាមា ហោន្តីតិ សហវាសីនំ ព្រាហ្មណានំ កិរិយា បរាធេន វា អសារុប្បត្តេន វា ជាតិយា ឧបក្កិលេសំ អាសង្កាយ តំ សោធេតុកាមា ហោន្តិ. មន្តេ សោធេតុកាមា ហោន្តីតិ មន្តវចនេ អាចរិយមតិចោទនាយ អញ្ញេន វាក្យេន កេនចិ ការណេន សំសយេ ឧប្បន្នេ តំ សោធេតុកាមា ហោន្តិ. អន្តរាតិ វេមជ្ឈេ, អញ្ញត្ថេវា អន្តរាសទ្ទោតិ តស្ស អញ្ញា កថាតិ វចនំ អវគន្តព្ពំ. ខន្តីមេត្តានុទ្ទយាទិគុណសម្បន្នោ ឯវ ‘‘សីលវាតិ គុណវា’’តិអាហ. តេហិ សីលស្ស វិស្សជ្ជនកាលេបិ ‘‘សីលវា’’តិ វុច្ចតិ. សម្បន្នសីលត្តា វា តេហិ សមន្នាគតោ ឯវ ហោតីតិ អាហ ‘‘សីលវាតិ គុណវា’’តិ. អាចារសម្បន្នោតិ សាធុ អាចារវត្តោ.

៤៥៥. សិក្ខិតាតិ តេវិជ្ជានំ សិក្ខិតា តុម្ហេ, ន ទានិ តុម្ហេហិ កិញ្ចិ កត្តព្ពំ អត្ថីតិ អត្ថោ. បដិញ្ញាតាតិ បដិជានិត្វា ឋិតា.

វេទត្តយសង្ខាតា តិស្សោ វិជ្ជា អជ្ឈយន្តីតិ តេវិជ្ជា. តេនាហ ‘‘តិវេទាន’’ន្តិ. តយោ វេទេ អណន្តិ អជ្ឈយន្តីតិ ព្រាហ្មណា, តេសំ. យំ ឯកំ បទម្បិ អក្ខាតំ, តំ អត្ថតោ ព្យញ្ជនតោ ច កេវលិនោ អធិយិនោ អប្បបយោគេន. និដ្ឋាគតម្ហាតិ និប្ផត្តិំ គតា អម្ហា តេវិជ្ជាយ សកសមយស្ស កថនេ.

មនោកម្មតោ ហិ វត្តសម្បទាតិការណូបចារេនាយមត្ថោ វុត្តោតិ អាហ – ‘‘តេន សមន្នាគតោ ហិ អាចារសម្បន្នោ ហោតី’’តិ.

ខយាតីតន្តិ វឌ្ឍិបក្ខេ ឋិតន្តិ អត្ថោ. សុក្កបក្ខបាដិបទតោ បដ្ឋាយ ហិ ចន្ទោ វឌ្ឍតីតិ វុច្ចតិ, ន ខីយតីតិ. វន្ទមានា ជនា នមក្ការំ ករោន្តិ.

អត្ថទស្សនេនាតិ វិវរណេន ទស្សនបរិណាយកដ្ឋេន លោកស្ស ចក្ខុ ហុត្វា សមុប្បន្នំ.

៤៥៦. តិដ្ឋតុ តាវ ព្រាហ្មណចិន្តាតិ – ‘‘កិំ ជាតិយា ព្រាហ្មណោ ហោតិ ឧទាហុ ភវតិ កម្មុនា’’តិ អយំ ព្រាហ្មណវិចារោ តាវ តិដ្ឋតុ. ជាតិទស្សនត្ថំ តិណរុក្ខកីដបដង្គតោ បដ្ឋាយ លោកេ ជាតិវិភង្គំ វិត្ថារតោ កថេស្សាមីតិ តេសំ ចិត្តសម្បហំសនត្ថំ ទេសេតព្ពមត្ថំ បដិជានាតិ. តត្ថ អញ្ញមញ្ញា ហិ ជាតិយោតិ ឥទំ ការណវចនំ, យស្មា ឥមា ជាតិយោ នាម អញ្ញមញ្ញំ វិសិដ្ឋា, តស្មា ជាតិវិភង្គំ ព្យាករិស្សាមីតិ.

យស្មា ឥធ ឧបាទិន្នកជាតិ ព្យាកាតព្ពភាវេន អាគតា, តស្សា បន និទស្សនភាវេន ឥតរា, តស្មា ‘‘ជាតិវិភង្គំ បាណាន’’ន្តិ បាឡិយំ វុត្តំ. តេសំ តេសំ បាណានំ ជាតិយោតិ អត្ថោ. ឯវន្តិ និទស្សនំ កថេត្វា និទស្សិតព្ពេ កថិយមានេ. តស្សាតិ វាសេដ្ឋស្ស. កាមំ ‘‘តេសំ វោហំ ព្យក្ខិស្ស’’ន្តិ ឧភោបិ មាណវេ និស្សាយ ទេសនា អាគតា, តថាបិ តត្ថ តត្ថ ‘‘ឯវំ, វាសេដ្ឋ, ជានាហី’’តិអាទិនា វាសេដ្ឋមេវ អាលបន្តោ ភគវា តមេវ ឥមិនា និយាមេន បមុខំ អកាសិ. តេន វុត្តំ ‘‘តស្សាតិ វាសេដ្ឋស្សា’’តិ. ជាតិភេទោ ជាតិវិសេសោ, ជាតិយា ភេទោ បាកដោ ភវិស្សតិ និទស្សនេន វិភូតភាវំ អាបាទិតេន បដិញ្ញាតស្ស អត្ថស្ស វិភូតភាវាបត្តិតោ. អាម ន វដ្ដតីតិ កម្មនានតាយ ឯវ ឧបាទិន្ននានតាយ បដិក្ខេបបទមេតំ, ន ពីជនានតាយ អនុបាទិន្ននានតាយ បដិក្ខេបបទន្តិ ទស្សេតុំ ‘‘កម្មំ ហី’’តិអាទិ វុត្តំ. តស្សត្ថោ – តំតំយោនិខិបនមត្តំ កម្មស្ស សាមត្ថិយំ, តំតំយោនិនិយតា បន យេ វណ្ណវិសេសា, តេ តំតំយោនិសិទ្ធិយាវ សិទ្ធា ហោន្តីតិ តំ បន យោនិខិបនកម្មំ តំតំយោនិវិសិដ្ឋ-វិសេសាភិភូតាយ បយោគនិប្ផត្តិយា, អសំមុច្ឆិតាយ ឯវ វា បច្ចយភូតាយ ភវបត្ថនាយ អភិសង្ខតមេវាតិ វិញ្ញាតព្ពបច្ចយវិសេសេន វិនា ផលវិសេសាភាវតោ ឯតំ សមីហិតកម្មំ បត្ថនាទីហិ ច ភិន្នសត្តិតំ វិសិដ្ឋសាមត្ថិយំ វា អាបជ្ជិត្វា ចក្ខុន្ទ្រិយាទិវិសិដ្ឋផលនិព្ពត្តកំ ជាយតិ, ឯវំ យោនិខិបនតំយោនិនិយតវិសេសាវហតា ហោតីតិ. ថេរេន ហិ ពីជនានតា វិយ កម្មនានតាបិ ឧបាទិន្នកនានតាយ សិយា នុ ខោ បច្ចយោតិ ចោទនំ បដិក្ខិបិត្វា បច្ចយវិសេសវិសិដ្ឋា កម្មនានតា បន បច្ចយោតិ និច្ឆិតន្តិ ទដ្ឋព្ពំ.

នានាវណ្ណាតិ នានប្បការវណ្ណា. តាលនាឡិកេរាទីនំ លោកេ អភិញ្ញាតតិណជាតិភាវតោ វិសេសេន គយ្ហតិ អភិញ្ញាតសោតនយេន. ជាតិយា ព្រាហ្មណោវាតិ អដ្ឋានបយុត្តោ ឯវ-សទ្ទោ, ជាតិយាវ ព្រាហ្មណោ ភវេយ្យាតិ យោជនា. ន ច គយ្ហតីតិ តិណរុក្ខាទីសុ វិយ ព្រាហ្មណេសុ ជាតិនិយតស្ស លិង្គស្ស អនុបលព្ភនតោ, បិវនភុញ្ជនកថនហសនាទិកិរិយាយ ព្រាហ្មណភាវេន ឯកន្តិកលិង្គនិយតាយ មន្តជ្ឈេនាទិំ វិនា អនុបលព្ភនតោ ច. វចីភេទេនេវាតិ អាហច្ចវចនេនេវ.

កីដេ បដង្គេតិអាទីសុ ជាតិនានតា លព្ភតិ អញ្ញមញ្ញលិង្គវិសិដ្ឋតាទស្សនា. កុន្ថា កីដកា, ខជ្ជខាទកា កិបិល្លិកា. ឧប្បតិត្វាតិ ឧឌ្ឌេត្វា ឧឌ្ឌេត្វា. បដភាវំ គច្ឆន្តីតិ វា បដង្គា, ន ខុទ្ទកបាណកា កីដា នាម. តេសម្បិ កីដកានំ.

កាឡកាទយោតិ កលន្ទកាទយោ.

ឧទរំយេវ នេសំ បាទា ឧទរេនេវ សម្បជ្ជនតោ.

សញ្ញាបុព្ពកោ វិធិ អនិច្ចោតិ ទស្សេន្តោ ‘‘ឧទកេ’’តិ អាហ យថា ‘‘វីរស្ស ភាវោ វីរិយ’’ន្តិ.

បត្តសមុទាយេ បក្ខសទ្ទោតិ ‘‘បត្តេហិ យន្តី’’តិ វុត្តំ. ន ហិ អវយវព្យតិរេកេន សមុទាយោ អត្ថិ.

សង្ខេបេន វុត្តោ ‘‘ជាតិវសេន នានា’’តិអាទិនា. ឯត្ថ បទត្ថេ ទុព្ពិញ្ញេយ្យំ នត្ថីតិ សម្ពន្ធមត្តំ ទស្សេតុំ ‘‘តត្រាយំ យោជនា’’តិអាទិ វុត្តំ. ‘‘ន ហិ ព្រាហ្មណានំ ឯទិសំ សីសំ ហោតិ, ខត្តិយានំ ឯទិសន្តិ និយមោ អត្ថិ យថា ហត្ថិអស្សមិគាទីន’’ន្តិ ឥទមេវ វាក្យំ សព្ពត្ថ នេតព្ពំ. តំ សំង្ខិបិត្វា ទស្សេន្តោ ‘‘ឥមិនា នយេន សព្ពំ យោជេតព្ព’’ន្តិ អាហ.

តស្សាតិ យថាវុត្តនិគមនវចនស្ស អយំ យោជនា ឥទានិ វុច្ចមានា យោជនា វេទិតព្ពា.

៤៥៧. វោការន្តិ វោករណំ, យេន វិសិដ្ឋតាយ ន វោករីយតិ ជាតិភេទោតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘នានត្ត’’ន្តិ.

គោរក្ខាទិឧបជីវនេន អាជីវវិបន្នោ, ហិំសាទិនា សីលវិបន្នោ, និក្ខិត្តវត្តតាទិនា អាចារវិបន្នោតិ. សាមញ្ញជោតនា វិសេសេ និវិដ្ឋា ហោតីតិ អាហ ‘‘គោរក្ខន្តិ ខេត្តរក្ខ’’ន្តិ. ‘‘គោតិ ហិ បថវិយា នាម’’ន្តិ. តេហិ តេហិ ឧបាយេហិ សិក្ខិតព្ពដ្ឋេន សិប្បំ, តត្ថ កោសល្លំ. បរេសំ ឦសនដ្ឋេន ហិំសនដ្ឋេន ឥស្សោ, សោ អស្ស អត្ថីតិ ឥស្សោ យោធាជីវិកោ, ឥស្សស្ស កម្មំ បហរណំ, ឧសុំ សត្តិញ្ច និស្សាយ បវត្តា ជីវិកា ឥស្សត្តំ. តេនាហ ‘‘អាវុធជីវិក’’ន្តិ. យំ និស្សាយ អស្ស ជីវិកា, តទេវ ទស្សេតុំ ‘‘ឧសុញ្ច សត្តិញ្ចា’’តិ វុត្តំ.

ព្រហ្មំ វុច្ចតិ វេទោ, តំ អណតិ ជានាតីតិ ព្រាហ្មណោ, ជាននញ្ច បោរាណេហិ ព្រាហ្មណេហិ វិហិតនិយាមេន ព្រាហ្មណេហិ កតោបសមេន អនុដ្ឋានតបេន យថា ‘‘អាជីវសីលាចារវិបន្នោ នត្ថី’’តិ ព្រាហ្មណធម្មិកេហិ លោកិយបណ្ឌិតេហិ ច សម្បដិច្ឆិតោ, តថា បដិបជ្ជនមេវាតិ អាហ ‘‘ឯវំ ព្រាហ្មណសមយេន…បេ… សាធេត្វា’’តិ. ឯវំ សន្តេតិ ឯវំ អាជីវសីលាចារវិបន្នស្ស អព្រាហ្មណភាវេ សតិ ន ជាតិយា ព្រាហ្មណោ ហោតិ, គុណេហិ បន អាជីវសីលាចារសម្បត្តិសង្ខាតេហិ ព្រាហ្មណោ ហោតិ, តស្មា គុណានំយេវ ព្រាហ្មណភាវករណតោ ចតុវណ្ណវិភាគេ យត្ថ កត្ថចិ កុលេ ជាតោ យោ សីលាទិគុណសម្បន្នតាយ គុណវា, សោ វុត្តលក្ខណេន និប្បរិយាយតោ ពាហិតបាបតាយ ព្រាហ្មណោតិ អយមេត្ថ ព្រាហ្មណភាវេ ញាយោតិ, ឯវំ ញាយំ អត្ថតោ អាបន្នំ កត្វា. នន្តិ តមេវ យថាវុត្តំ ញាយំ. យោ ព្រាហ្មណស្ស សំវណ្ណិតាយាតិ មាតុយា ឧភតោសុជាតតាទិកុលវណ្ណេន សំវណ្ណិតាយ បសត្ថាយ យថារូបាយ ព្រាហ្មណស្ស មាតា ភវិតុំ យុត្តា, តថារូបាយ មាតរិសម្ភូតោ. ឯតេន ចតុន្នំ យោនីនំ យត្ថ កត្ថចិ វិសេសនិដ្ឋា កតា. តេនាហ ‘‘តត្រាបិ វិសេសេនា’’តិ. ឯវំ សាមញ្ញតោ វិសេសនិដ្ឋាវសេន ‘‘យោនិជំ មត្តិសម្ភវ’’ន្តិ បទស្ស អត្ថំ វត្វា ឥទានិ សាមញ្ញជោតនំ អនាទិយិត្វា វិសេសជោតនាវសេនេវ អត្ថំ វត្តុំ ‘‘យាចាយ’’ន្តិអាទិ វុត្តំ. បរិសុទ្ធឧប្បត្តិមគ្គសង្ខាតា យោនិ វុត្តាតិ អនុបក្កុដ្ឋភាវេន បរិសុទ្ធឧប្បត្តិមគ្គសង្ខាតា យា ចាយំ យោនិ វុត្តាតិ សម្ពន្ធោ. តតោបិ ជាតសម្ភូតត្តាតិ តតោ យោនិតោ ជាតត្តា មាតាបេត្តិសម្បត្តិតោ សម្ភូតត្តា.

វិសិដ្ឋត្តាតិ សមុទាយភូតា មនុស្សា រាគាទិនា វិសិដ្ឋត្តា. រាគាទិនា សហ កិញ្ចនេនាតិ សកិញ្ចនោ. តថេវ រាគាទិសង្ខាតេន បលិពោធនដ្ឋេន សហ បលិពោធេនាតិ សបលិពោធោ. សព្ពគហណបដិនិស្សគ្គេនាតិ ឧបាទានសង្ខាតស្ស សព្ពស្ស គហណស្ស បដិនិស្សជ្ជនេន. យស្មា ពាហិតបាបោ អត្តនោ សន្តានតោ ពហិកតបាបោ, តស្មា តមហំ ព្រូមិ ព្រាហ្មណន្តិ អត្ថោ វត្តព្ពោ. ឯវរូបោ ឯតិស្សា កថាយ ឧបទេសោ នានប្បការតោ វិភត្តោ, តស្មា តត្ថ តត្ថ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ.

៤៥៨. គហិតទណ្ឌេសូតិ បរេសំ ទណ្ឌេន វិហេឋនំ អនិធាយ អាទិន្នទណ្ឌេសុ.

៤៥៩. កិញ្ចិ គហណន្តិ តណ្ហាគាហាទីសុ កិញ្ចិ គាហំ.

យេន កាមភវេន មានុសកេហិ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ យុញ្ជតិ, តំ មានុសកំ យោគំ. ‘‘មានុសកំ យោគ’’ន្តិ ឯត្ថ ច ឯកទេសំ គហេត្វា វុត្តំ, ឯស នយោ ‘‘ទិព្ពយោគ’’ន្តិ ឯត្ថាបិ. សព្ពយោគវិសំយុត្តន្តិ បទទ្វយេន វុត្តេហិ សព្ពកិលេសយោគេហិ វិប្បយុត្តំ.

រតិន្តិ អភិរតិំ អាសត្តិំ. កុសលភាវនាយាតិ កាយភាវនាទិ កុសលធម្មភាវនាយ ឧក្កណ្ឋិតំ. វីរិយវន្តន្តិ វីរិយសព្ភាវេន វីរំ និទ្ទិសតិ, វីរភាវោ ហិ វីរិយន្តិ.

សុន្ទរំ ឋានន្តិ និព្ពានំ. សុន្ទរាយ បដិបត្តិយា អរិយបដិបត្តិយា.

និព្ពត្តិន្តិ បរិយោសានំ. អតីតេតិ អតីតកោដ្ឋាសេ. កិញ្ចនការកោតិ បលិពោធហេតុភូតោ.

អសេក្ខេ សីលក្ខន្ធាទិកេ មហន្តេ គុណេ. បញ្ចន្នំ មារានំ វិជិតត្តា វិជិតវិជយំ.

៤៦០. ឥទំ អជានន្តាតិ ‘‘ជាតិយា ព្រាហ្មណោ’’តិ ឥទំ លោកសមញ្ញាមត្តន្តិ អជានន្តា. យេ ព្រាហ្មណេសុ នាមគោត្តំ នាម តតិយំ ទិដ្ឋាភិនិវេសំ ជនេន្តិ, សាវ នេសំ ទិដ្ឋិ. កតំ អភិសង្ខតន្តិ បរិកប្បនវសេនេវ កតំ ឋបិតំ តទុបចិតំ, ន ហេតុបច្ចយសមាយោគេន. សមុច្ចាតិ សម្មុតិយា. កា បន សា សម្មុតីតិ អាហ ‘‘សមញ្ញាយា’’តិ, លោកសមញ្ញាតេនាតិ អត្ថោ. សម្មា បន បរមត្ថតោ អជានន្តានំ នាមគោត្តំ ឯវំ កប្បេតីតិ អាហ ‘‘នោ ចេ’’តិអាទិ. តំ បន អសន្តម្បិ បរមត្ថតោ សន្តតាយេវ អភិនិវិសន្តិ, តេសមយំ ទោសោតិ ទស្សេតុំ ‘‘ឯវំ បកប្បិត’’ន្តិអាទិ វុត្តំ. តេនាហ ភគវា – ‘‘ជនបទនិរុត្តិំ នាភិនិវេសេយ្យា’’តិ (ម. និ. ៣.៣៣១). អជានន្តា នោតិ ឯត្ថ នោ-សទ្ទោ អវធារណត្ថោ – ‘‘ន នោ សមំ អត្ថិ តថាគតេនា’’តិអាទីសុ (ខុ. បា. ៦.៣) វិយាតិ អាហ ‘‘អជានន្តាវ ឯវំ វទន្តី’’តិ.

និប្បរិយាយន្តិ ភាវនបុំសកនិទ្ទេសោ, និប្បរិយាយេន ឧជុកមេវាតិ អត្ថោ, ន បុព្ពេ វិយ ‘‘យោ ហិ កោចី’’តិ បរិយាយវសេន. ‘‘ន ជច្ចា’’តិ គាថាយ បុព្ពទ្ធេន ជាតិវាទំ បដិក្ខិបន្តោ បច្ឆិមទ្ធេន កម្មវាទំ បតិដ្ឋបេន្តោ. តត្ថាតិ តិស្សំ គាថាយំ. ឧបឌ្ឍគាថាយ វិត្ថារណត្ថន្តិ ឧបឌ្ឍគាថាយ អត្ថំ វិត្ថារេតុំ ‘‘កស្សកោ កម្មុនា’’តិ វុត្តំ. តត្ថ បុរិមាយ ចតូហិ បាទេហិ, បច្ឆិមេ ទ្វីហិ ទ្វិន្នម្បិ សាធារណតោ អត្ថោ វិត្ថារិតោ. តត្ថ កសិកម្មាទីតិ អាទិ-សទ្ទេន សិប្បកម្មវាណិជាទិ សង្គហោ.

បដិច្ចសមុប្បាទបធានវចនវិញ្ញេយ្យោ បច្ចយោ បដិច្ចសមុប្បាទសទ្ទស្ស អត្ថោ បច្ចយុប្បន្នាបេក្ខាយ ហោតីតិ អាហ – ‘‘ឥមិនា បច្ចយេន ឯតំ ហោតី’’តិ. យំ បនេត្ថ វត្តព្ពំ, តំ វិសុទ្ធិមគ្គេ (វិសុទ្ធិ. ២.៥៧០) តំសំវណ្ណនាយញ្ច (វិសុទ្ធិ. មហាដី. ២.៥៧០) វុត្តនយេន វេទិតព្ពំ. សម្មានាវមានារហកុលេតិ សម្មានារហេ ខត្តិយាទិកុលេ, អវមានារហេ ចណ្ឌាលាទិកុលេ កម្មវសេន ឧបបត្តិ ហោតិ កម្មស្ស វិបច្ចមានោកាសករតាយ វិនា តាទិសាយ ឧច្ចនីចកុលនិព្ពត្តិយា អភាវតោ. អឌ្ឍទលិទ្ទតាទិ អញ្ញាបិ ហីនបណីតតា.

កម្មុនាតិ ចេត្ថ យថា លោកបជាសត្តសទ្ទេហិ ឯកោ ឯវត្ថោ វុត្តោ, ឯវំ សេសសទ្ទេហិបិ, អធិប្បាយវិសេសោ បន តត្ថ អត្ថីតិ ទស្សេតុំ ‘‘បុរិមបទេន ចេត្ថា’’តិអាទិ វុត្តំ. នាយំ លោកោ ព្រហ្មនិម្មិតោ កម្មេន ឧប្បជ្ជនតោ. ន ហិ សន្និហិតការណានំ ផលានំ អញ្ញេន ឧប្បត្តិទិដ្ឋិ យុជ្ជតិ. តេនាហ ‘‘ទិដ្ឋិយា បដិសេធោ វេទិតព្ពោ’’តិ. យំ បនេត្ថ វត្តព្ពំ តំ វិសុទ្ធិមគ្គសំវណ្ណនាទីសុវុត្តនយេន វេទិតព្ពំ. តថា លោកស្ស បឋមុប្បត្តិ ន ព្រហ្មុនាតិ ‘‘កម្មុនា ហិ តាសុ តាសូ’’តិអាទិ វុត្តំ. តតិយេន ‘‘អយំ លោកោ អាទិតោ បភុតិ បភវកម្មុនា វត្តតី’’តិ វុត្តមត្ថំ និគមេតិ.វុត្តស្សេវត្ថស្ស សូចនញ្ហិ និគមនំ. តំ បន និយមត្ថំ ហោតីតិ អាហ ‘‘កម្មេនេវ ពទ្ធា ហុត្វា បវត្តន្តិ, ន អញ្ញថា’’តិ. ចតុត្ថេន បទេន. យាយតោតិ គច្ឆតោ. និព្ពត្តតោតិ និព្ពត្តន្តស្ស. បវត្តតោតិ បវត្តន្តស្ស.

ធុតធម្មា វិសេសតោ តណ្ហាយ សន្តត្តវសេន វត្តន្តីតិ អាហ ‘‘តបេនាតិ ធុតង្គតបេនា’’តិ. មេថុនវិរតិ វិសេសតោ ព្រាហ្មណានំ ព្រហ្មចរិយន្តិ សា ឥធ ព្រហ្មចរិយេនាតិ អធិប្បេតាតិ អាហ ‘‘ព្រហ្មចរិយេនាតិ មេថុនវិរតិយា’’តិ. ឯតេនាតិ ឥមិនា ‘‘តបេនា’’តិអាទីហិ ចតូហិ បទេហិ វុត្តេន. សេដ្ឋេនាតិ ឧត្តមេន. សំកិលេសវិសុទ្ធិយា បរិសុទ្ធេន. ព្រហ្មន្តិ ព្រហ្មភាវំ សេដ្ឋភាវំ. សោ បនេត្ថ អត្ថតោ ព្រាហ្មណភាវោតិ អាហ ‘‘ព្រាហ្មណភាវំ អាវហតី’’តិ.

ព្រហ្មា ច សក្កោ ចាតិ សក្កគរុកានំ សក្កោ សក្កេនបិ គរុកាតព្ពតោ, ព្រហ្មគរុកានំ ព្រហ្មា ព្រហ្មុនាបិ គរុកាតព្ពតោ. វិជានតន្តិ បរមត្ថព្រាហ្មណស្ស វិសេសំ ជានន្តានំ វិញ្ញូនំ. អវិញ្ញុនោ ហិ អប្បមាណំ. តេនាហ – ‘‘បណ្ឌិតាន’’ន្តិ. សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

វាសេដ្ឋសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា.