៩. គោលិយានិសុត្តវណ្ណនា
១៧៣. បទសមាចារោតិ តំតំបច្ចយភេទទស្សនាយ វិគតត្តា បការេហិ ទលិទ្ទសមាចារោ សិថិលសមាចារោតិ អត្ថោ. យស្មា បន តាទិសោ សមាចារោ ថិរោ ទឡ្ហោ នាម ន ហោតិ, តស្មា វុត្តំ ‘‘ទុព្ពលសមាចារោ’’តិ. ‘‘សាខសមាចារោ’’តិ វា បាឋោ, តត្ថ តត្ថ លគ្គនដ្ឋេន សាខាសទិសសីលោតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘ឱឡារិកាចារោ’’តិ. បច្ចយេសុ សាបេក្ខោតិ បច្ចយេសុ សាបេក្ខតាយ ឯវ ហិស្ស ឱឡារិកាចារតា វេទិតព្ពា. គរុនា កិស្មិញ្ចិ វុត្តេ គារវវសេន បតិស្សវនំ បតិស្សោ, បតិស្សវចនភូតំ តំសភាគញ្ច យំ កិញ្ចិ គារវន្តិ អត្ថោ. សហ បតិស្សេនាតិ សប្បតិស្សេន, សប្បតិស្សវេន ឱវាទសម្បដិច្ឆនេន. បតិស្សីយតីតិ វា បតិស្សោ, គរុកាតព្ពោ, តេន សហ បតិស្សេនាតិ សព្ពំ បុព្ពេ វិយ. តេនាហ ‘‘សជេដ្ឋកេនា’’តិ. សេរិវិហារោ នាម អត្តប្បធានវាសោ. តេនាហ ‘‘និរង្កុសវិហារេនា’’តិ.
អនុបខជ្ជាតិ អនុបកឌ្ឍិត្វា. គរុដ្ឋានិយានំ អន្តរំ អនាបុច្ឆា អនុបវិសិត្វាតិ ឥមមត្ថំ ទស្សេតុំ ‘‘តត្ថ យោ’’តិអាទិ វុត្តំ.
អាភិសមាចារិកន្តិ អភិសមាចារេ ភវំ. កិំ បន តន្តិ អាហ ‘‘វត្តបដិបត្តិមត្តម្បី’’តិ. នាតិកាលស្សេវ សង្ឃស្ស បុរតោ បវិសិតព្ពំ, ន បច្ឆា បដិក្កមិតព្ពន្តិ អធិប្បាយេន អតិកាលេ ច គាមប្បវេសោ អតិទិវា បដិក្កមនញ្ច និវារិតំ, តំ ទស្សេតុំ ‘‘ន អតិបាតោ’’តិអាទិ វុត្តំ. ឧទ្ធច្ចបកតិកោតិ វិព្ភន្តចិត្តោ. អវចាបល្យេនាតិ ទឡ្ហវាតាបហតបល្លវសទិសេន លោលភាវេន.
បញ្ញវតាតិ ឥមិនា ភិក្ខុសារុប្បេសុ ឥតិកត្តព្ពេសុ ឧបាយបញ្ញា អធិប្បេតា, ន សុតមយបញ្ញា. អភិធម្មេ អភិវិនយេ យោគោតិ ឥមិនា ភាវនាបញ្ញាឧត្តរិមនុស្សធម្មេ យោគោ បកាសិតោ. យោគោតិ ច បរិចយោ ឧគ្គណ្ហវសេន.
អារុប្បាតិ ឥមិនា ចតស្សោបិ អរូបសមាបត្តិយោ គហិតា, តា បន ចតូហិ រូបសមាបត្តីហិ វិនា ន សម្បជ្ជន្តីតិ អាហ – ‘‘អារុប្បាតិ ឯត្តាវតា អដ្ឋបិ សមាបត្តិយោ វុត្តា ហោន្តី’’តិ. កសិណេតិ ទសវិធេ កសិណេ. ឯកំ បរិកម្មកម្មដ្ឋានន្តិ យំ កិញ្ចិ ឯកភាវនា បរិកម្មទីបនំ ខន្ធកម្មដ្ឋានំ. តេនាហ ‘‘បគុណំ កត្វា’’តិ. កសិណបរិកម្មំ បន តគ្គហណេនេវ គហិតំ ហោតិ, លោកិយា ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ហេដ្ឋា គហិតាតិ អាហ ‘‘ឧត្តរិមនុស្សធម្មេតិ ឥមិនា សព្ពេបិ លោកុត្តរធម្មេ ទស្សេតី’’តិ. នេយ្យបុគ្គលស្ស វសេនាតិ ជានិត្វា វិត្ថារេត្វា ញាតព្ពបុគ្គលស្ស វសេនាតិ.
គោលិយានិសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា.