៣. ចូឡមាលុក្យសុត្តវណ្ណនា

១២២. ឯវំ ឋបិតានីតិ ‘‘សស្សតោ លោកោ’’តិអាទិនយប្បវត្តានិ ទិដ្ឋិគតានិ អនិយ្យានិកតាយ ន ព្យាកាតព្ពានិ ន កថេតព្ពានិ, ឯវំ ឋបនីយបក្ខេ ឋបិតានិ ចេវ និយ្យានិកសាសនេ ឆឌ្ឌនីយតាយ បដិក្ខិត្តានិ ច, អបិចេត្ថ អត្ថតោ បដិក្ខេបោ ឯវ ព្យាកាតព្ពតោ. យថា ឯកោ កម្មកិលេសវសេន ឥត្ថត្តំ អាគតោ, តថា អបរោបិ អបរោបីតិ សត្តោ តថាគតោ វុច្ចតីតិ អាហ – ‘‘តថាគតោតិ សត្តោ’’តិ. តំ អព្យាករណំ មយ្ហំ ន រុច្ចតីតិ យទិ សស្សតោ លោកោ, សស្សតោ លោកោតិ, អសស្សតោ លោកោ, អសស្សតោ លោកោតិ ជានាមាតិ ព្យាកាតព្ពមេវ, យំ បន ឧភយថា អព្យាករណំ, តំ មេ ចិត្តំ ន អារាធេតិ អជាននហេតុកត្តា អព្យាករណស្ស. តេនាហ – ‘‘អជានតោ ខោ បន អបស្សតោ ឯតទេវ ឧជុកំ, យទិទំ ន ជានាមិ ន បស្សាមី’’តិ. សស្សតោតិអាទីសុ សស្សតោតិ សព្ពកាលិកោ, និច្ចោ ធុវោ អវិបរិណាមធម្មោតិ អត្ថោ. សោ ហិ ទិដ្ឋិគតិកេហិ លោកីយន្តិ ឯត្ថ បុញ្ញបាបតព្ពិបាកា, សយំ វា តព្ពិបាកាករាទិភាវេន អវិយុត្តេហិ លោកីយតីតិ លោកោតិ អធិប្បេតោ. ឯតេន ចត្តារោបិ សស្សតវាទា ទស្សិតា ហោន្តិ. អសស្សតោតិ ន សស្សតោ, អនិច្ចោ អទ្ធុវោ ភេទនធម្មោតិ អត្ថោ, អសស្សតោតិ ច សស្សតភាវបដិក្ខេបេន ឧច្ឆេទោ ទីបិតោតិ សត្តបិ ឧច្ឆេទវាទា ទស្សិតា ហោន្តិ. អន្តវាតិ បរិវដុមោ បរិច្ឆិន្នបរិមាណោ, អសព្ពគតោតិ អត្ថោ. តេន ‘‘សរីរបរិមាណោ, អង្គុដ្ឋបរិមាណោ, យវបរិមាណោ បរមាណុបរិមាណោ អត្តា’’តិ (ឧទា. អដ្ឋ. ៥៤; ទី. និ. ដី. ១.៧៦-៧៧) ឯវមាទិវាទា ទស្សិតា ហោន្តិ.

តថាគតោ បរំ មរណាតិ តថាគតោ ជីវោ អត្តា មរណតោ ឥមស្ស កាយស្ស ភេទតោ បរំ ឧទ្ធំ ហោតិ អត្ថិ សំវិជ្ជតីតិ អត្ថោ. ឯតេន សស្សតភាវមុខេន សោឡស សញ្ញីវាទា, អដ្ឋ អសញ្ញីវាទា, អដ្ឋ ច នេវសញ្ញីនាសញ្ញីវាទា ទស្សិតា ហោន្តិ. ន ហោតីតិ នត្ថិ ន ឧបលព្ភតិ. ឯតេន ឧច្ឆេទវាទោ ទស្សិតោ ហោតិ. អបិច ហោតិ ច ន ច ហោតីតិ អត្ថិ នត្ថិ ចាតិ. ឯតេន ឯកច្ចសស្សតវាទោ ទស្សិតោ. នេវ ហោតិ ន ន ហោតីតិ បន ឥមិនា អមរាវិក្ខេបវាទោ ទស្សិតោតិ វេទិតព្ពំ. ភគវតា បន អនិយ្យានិកត្តា អនត្ថសំហិតានិ ឥមានិ ទស្សនានីតិ តានិ ន ព្យាកតានិ, តំ អព្យាករណំ សន្ធាយាហ អយំ ថេរោ ‘‘តំ មេ ន រុច្ចតី’’តិ. សិក្ខំ បដិក្ខិបិត្វា យថាសមាទិន្នសិក្ខំ បហាយ.

១២៥. ត្វំ នេវ យាចកោតិ អហំ ភន្តេ ភគវតិ ព្រហ្មចរិយំ ចរិស្សាមីតិអាទិនា. ន យាចិតកោតិ ត្វំ មាលុក្យបុត្ត មយិ ព្រហ្មចរិយំ ចរាតិអាទិនា.

១២៦. បរសេនាយ ឋិតេន បុរិសេន. ពហលលេបនេនាតិ ពហលវិលេបនេន. មហាសុបិយាទិ សព្ពោ មុទុហិទកោ វេណុវិសេសោ សណ្ហោ. មរុវាតិ មកចិ. ខីរបណ្ណិនោតិ ខីរបណ្ណិយា, យស្សា ឆិន្ទនមត្តេ បណ្ណេ ខីរំ បគ្ឃរតិ. គច្ឆន្តិ គច្ឆតោ ជាតំ សយំជាតគុម្ពតោ គហិតន្តិ អធិប្បាយោ. សិថិលហនុ នាម ទត្តា កណ្ណោ បតង្គោ. ឯតាយ ទិដ្ឋិយា សតិ ន ហោតីតិ ‘‘សស្សតោ លោកោ’’តិ ឯតាយ ទិដ្ឋិយា សតិ មគ្គព្រហ្មចរិយវាសោ ន ហោតិ, តំ បហាយ ឯវ បត្តព្ពតោ.

១២៧. អត្ថេវ ជាតីតិអាទិនា ឯតា ទិដ្ឋិយោ បច្ចេកម្បិ សំសារបរិព្រូហនា កដសិវឌ្ឍនា និព្ពានវិពន្ធនាតិ ទស្សេតិ.

១២៨. តស្មាតិហាតិ ឥទំ អដ្ឋានេ ឧទ្ធដំ, ឋានេយេវ បន ‘‘វុត្តបដិបក្ខនយេន វេទិតព្ព’’ន្តិ ឥមស្ស បរតោ កត្វា សំវណ្ណេតព្ពំ. អត្តនោ ផលេន អរណីយតោ អនុគន្តព្ពតោ ការណម្បិ ‘‘អត្ថោ’’តិ វុច្ចតីតិ អាហ ‘‘ការណនិស្សិត’’ន្តិ. តេនាហ ‘‘ព្រហ្មចរិយស្ស អាទិមត្តម្បី’’តិ. បុព្ពបទដ្ឋានន្តិ បឋមារម្ភោ. សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

ចូឡមាលុក្យសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា សមត្តា.