៩. បរិវត្តនហារវិភង្គវណ្ណនា

៣៥. សម្មាទិដ្ឋិស្ស…បេ… និជ្ជិណ្ណា ភវតីតិ ឯត្ថ យថា មគ្គសម្មាទិដ្ឋិវសេនត្ថោ វុត្តោ, ឯវំ កម្មស្សកតាកម្មបថសម្មាទិដ្ឋីនម្បិ វសេន អត្ថោ លព្ភតេវ. កម្មបថកថា ហេសា. យថាវុត្តេនាការេនាតិ ‘‘អវិមុត្តាវ សមានា’’តិ, ‘‘អវិមុត្តិយ’’ន្តិ ច វុត្តប្បការេន. មិច្ឆាភិនិវេសវសេនាតិ អសម្មាសម្ពុទ្ធំ ឯវ សម្មាសម្ពុទ្ធោតិ, អនិយ្យានិកំ ឯវ និយ្យានិកោតិ, អសន្តំ ឯវ បន សន្តន្តិ, អនរិយំ ឯវ អរិយោតិ វិបរីតាភិនិវេសវសេន. មិច្ឆាធិមោក្ខោតិ អយាថាវបសាទោ, អយាថាវសន្និដ្ឋានំ វា. ឧប្បន្នមោហោ មិច្ឆាវិមុត្តិញាណទស្សនន្តិ សម្ពន្ធោ.

៣៦. វាទានំ វា អនុវាទា វាទានុវាទា, តេសំ វាទានំ ឧបាទាតិ អត្ថោ. វាទានុបវត្តិយោតិ វាទានំ ទោសានំ អនុបវត្តិយោ.

អន្តទ្វយបរិវត្តនន្តិ កាមសុខអត្តកិលមថានុយោគសង្ខាតស្ស អន្តទ្វយស្ស បដិបក្ខវសេន បរិវត្តនំ.

ឯតេសុបិ វារេសូតិ ‘‘និយ្យានិកោ ធម្មោ តេសំ អធម្មោ, សុខោ តេសំ អធម្មោ’’តិ ច ឥមេសុ វារេសុ. វុត្តនយេនាតិ យទិ អត្តបរិតាបនំ អត្តនោ ទុក្ខាបនំ ធម្មោ, ធម្មស្ស បដិវិរុទ្ធោ អធម្មោ សិយា, ទុក្ខស្ស ច សុខបដិវិរុទ្ធន្តិ ឈានមគ្គផលសុខស្ស, អនវជ្ជបច្ចយបរិភោគសុខស្ស ច តេសំ អធម្មភាវោ អាបជ្ជតីតិ ឯវំ វត្តព្ពា. ‘‘យំ យំ វា បនាតិអាទិនា’’តិ ឥទំ អវសេសបាឋាមសនំ. ឯត្ថ យំ យំ វា បន ធម្មន្តិ យំ វា តំ វា ធម្មំ, កុសលំ វា អកុសលំ វា ឥដ្ឋំ វា អនិដ្ឋំ វាតិ វុត្តំ ហោតិ. រោចយតិ វា ឧបគច្ឆតិ វាតិ ចិត្តេន រោចតិ, ទិដ្ឋិយា ឧបគច្ឆតីតិ. តស្ស តស្ស ធម្មស្ស យោ បដិបក្ខោតិ តស្ស តស្ស រុចិតស្ស, ឧបគតស្ស វា ធម្មស្ស យោ បដិបក្ខោ នាម. ស្វស្ស អនិដ្ឋតោ អជ្ឈាបន្នោ ភវតីតិ យោ ធម្មោ អស្ស រុចិតស្ស, ឧបគតស្ស វា ធម្មស្ស អនិដ្ឋតោ បច្ចនីកតោ អព្ភុបគតោ ហោតិ, តេន បដិបក្ខេន ទេសនាយ បរិវត្តនំ បរិវត្តនោ ហារោតិ អត្ថោ. តេនាហ ‘‘បដិបក្ខស្ស លក្ខណំ វិភាវេតី’’តិ.

បរិវត្តនហារវិភង្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.