១០. វេវចនហារវិភង្គវណ្ណនា

៣៧. អញ្ញមញ្ញេហីតិ អញ្ញេហិ អញ្ញេហិ. អាយតិន្តិ បច្ចវេក្ខណកាលេ. កថញ្ចីតិ យេន កេនចិ បការេន, បឋមំ វុត្តេន បរិយាយេន អប្បដិវិជ្ឈន្តោ អបរេន បរិយាយេន បដិវិជ្ឈេយ្យាតិ អធិប្បាយោ. បរិយាយវចនំ និទ្ទិសតីតិ សម្ពន្ធោ. ឯវំ សព្ពត្ថ. តស្មិំ ខណេតិ បរិយាយវចនស្ស វុត្តក្ខណេ. វិក្ខិត្តចិត្តានន្តិ អារម្មណន្តរេហិ វិវិធខិត្តចិត្តានំ. អញ្ញវិហិតានន្តិ អញ្ញំ ចិន្តេន្តានំ. កស្មា បន អញ្ញេន បរិយាយេន តទត្ថាវពោធនំ, ននុ តេន វុត្តេ ទឡ្ហីករណំ ហោតីតិ ចោទនំ សន្ធាយាហ ‘‘តេនេវា’’តិអាទិ. តត្ថ តទញ្ញេសន្តិ តេហិ វិក្ខិត្តចិត្តាទីហិ អញ្ញេសំ, យេហិ បឋមំ វចនំ សម្មទេវ គហិតំ. តត្ថាតិ វុត្តវចនេនេវ បុនប្បុនំ វចនេ. អធិគតអន្វត្ថតាយ បុនរុត្តិ បរិវជ្ជនត្ថំ វិសេសនភាវេន តាហិ តាហិ សញ្ញាហិបិ អយម្បិ សទ្ទោ ឥមស្សត្ថស្ស វាចកោ, អយម្បិ សទ្ទោ ឥមស្សត្ថស្ស វាចកោតិ បញ្ញាបនេហិ. ទេសេតព្ពស្ស តស្ស តស្ស អត្ថស្ស អត្តនោ ចិត្តេ ឧបនិពន្ធនំ ឋបនំ. តត្ថាតិ ធម្មនិរុត្តិបដិសម្ភិទាយំ. ពីជាវាបនំ ហេតុសម្បាទនំ.

ឯវំ ភគវតោ បរិយាយទេសនាយំ អនេកានិ បយោជនានិ វត្វា ឥទានិ អត្តនោ សម្មាសម្ពុទ្ធតាយ ឯវំ តថាគតា ពុទ្ធលីលាយ អនេកេហិ បរិយាយេហិ ធម្មំ ទេសេន្តីតិ ទស្សេន្តោ ‘‘កិំ ពហុនា’’តិអាទិមាហ.

បាឡិយំ ‘‘បិហា នាម យា វត្តមានស្ស អត្ថស្ស បត្ថនា’’តិ បច្ចុប្បន្នវិសយតំ ទស្សេត្វា បុន អនាគតវិសយតំ ទស្សេតុំ ‘‘សេយ្យតរំ វា’’តិអាទិ វុត្តន្តិ ‘‘អនាគតបច្ចុប្បន្នត្ថវិសយា តណ្ហា បិហា’’តិ អាហ.

អត្ថនិប្ផត្តិបដិបាលនាតិ ឥមស្មិំ វា បទេ បិហាយ ឯវត្ថវសេន អនាគតបច្ចុប្បន្នត្ថវិសយភាវទីបនតោ.

ធម្មារម្មណេនេវ សង្គហិតា ‘‘ធម្មារម្មណ’’ន្ត្វេវ គហណំ គតា. ចតុវីសតិ បទានីតិ ឯត្ថ គេហសិតទោមនស្សូបវិចារាទីនំ ចតុន្នំ ឆក្កានំ វសេន ចតុវីស កោដ្ឋាសា.

៣៨. សាយេវ បត្ថនាការេន ធម្មនន្ទីតិអាទិមាហាតិ ឯត្ថ អយមត្ថោ – សា ឯវ បត្ថនាការេន បវត្តិយា អាសាទិបរិយាយេន វុត្តា តណ្ហា រូបាទិធម្មេសុ នន្ទនដ្ឋេន ធម្មនន្ទី. តេសំ ឯវ បិយាយនដ្ឋេន ធម្មបេមំ. គិលិត្វា បរិនិដ្ឋបេត្វា ឋានតោ ធម្មជ្ឈោសានន្តិ.

ឥមិនាបីតិ ន កេវលំ ‘‘បញ្ញា បជាននា’’តិអាទិអាវេណិកបរិយាយេនេវ វេវចនំ វត្តព្ពំ, អថ ខោ ឥមិនា អាធិបតេយ្យាទិសាធារណបរិយាយេនបិ វេវចនំ វត្តព្ពន្តិ អត្ថោ. ឥមិនាវ នយេនាតិ ឯតេន បរិយាយវចនេន. ន ហិ ទេសនត្ថសាធនំ ‘‘ឥតិបិ សោ ភគវា’’តិអាទិបាឡិនយទស្សនន្តិ ទស្សេតិ. ពលនិប្ផត្តិគតោតិអាទីសុ ទសសុ តថាគតពលេសុ និប្ផត្តិំ បារិបូរិំ គតោ. សម្ពោធិបហានន្តរាយទេសនា វិសេសចោទនាសុ វិសារទភាវសង្ខាតានិ ចត្តារិ ញាណានិ បត្តោ អធិគតោតិ វេសារជ្ជប្បត្តោ.

លោភជ្ឈាសយាទិអជ្ឈាសយំ វិសេសេន អតិវត្តោតិ អជ្ឈាសយវីតិវត្តោ. អតីតហេតុសង្ខេបាទិសង្ខេបវិរហិតតាយ អសង្ខេបសង្ខាតំ និព្ពានំ, អកុប្បធម្មតាយ គុណេហិ វា អសង្ខេបំ អសង្ខ្យេយ្យំ គតោ ឧបគតោតិ អសង្ខេបគតោ. សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ. ឧទ្ធេយ្យន្តិ ឧទ្ធរិតព្ពំ.

ធម្មានុស្សតិយំ ឯវំ អត្ថោ ទដ្ឋព្ពោតិ សម្ពន្ធោ. សំសារទុក្ខតោ បាតិ, សន្តេន សុខេន រមេតិ ចាតិ វា បារំ.

អភូតបុព្ពត្តាតិ អនុប្បន្នបុព្ពត្តា, តេនស្ស និច្ចតំវ វិភាវេតិ កេនចិ ទេវតោបសគ្គាទិនា អនុបសជ្ជនីយត្តា អនុបសដ្ឋត្តា.

‘‘ទុប្បស្ស’’ន្តិបិ បាឡិ, ទុរធិគមន្តិ អត្ថោ. គុណសោភាសុរភិភាវេនាតិ គុណេហិ សោភាយ, សុគន្ធិភាវេន ច.

យថា អក្ខណវេធី បុគ្គលោ សិប្បនិប្ផត្តិយា រត្តន្ធការតិមិសាយ អចិរក្ខណាលោកេន អតិសុខុមម្បិ ទូរគតំ លក្ខំ វិជ្ឈតិ, ឯវំ អរិយសាវកោ សីលសម្បត្តិយា អតិសុខុមំ និព្ពានំ ចតុសច្ចធម្មំ ឯកបដិវេធេនេវ បដិវិជ្ឈតីតិ អាហ ‘‘សិប្បញ្ច សីលំ អក្ខណវេធិតាយា’’តិ. លោកិកន្តិ និទស្សនមត្តំ ទដ្ឋព្ពំ លោកុត្តរធម្មឱលោកនស្សាបិ អធិដ្ឋានភាវតោ.

វេវចនហារវិភង្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.