១៦. សមារោបនហារវិភង្គវណ្ណនា

៥០. សុត្តេន គហិតេតិ សុត្តេ វុត្តេ. បទដ្ឋានគ្គហណំ អធិដ្ឋានវិសយទស្សនត្ថំ, វេវចនគ្គហណំ អធិវចនវិភាគទស្សនត្ថន្តិ យោជនា. វិសយាធិដ្ឋានភាវតោតិ វិសយសង្ខាតបវត្តិដ្ឋានភាវតោ. វនីយតីតិ ភជីយតិ. វនតីតិ ភជតិ សេវតិ. វនុតេតិ យាចតិ, បត្ថេតីតិ អត្ថោ. បញ្ច កាមគុណា កាមតណ្ហាយ ការណំ ហោតិ អារម្មណបច្ចយតាយ. និមិត្តគ្គាហោ អនុព្យញ្ជនគ្គាហស្ស ការណំ ហោតិ ឧបនិស្សយតាយាតិ ឯវំ សេសេសុបិ យថារហំ ការណតា វត្តព្ពា.

៥១. ‘‘កាយេ កាយានុបស្សី វិហរាហី’’តិអាទីសុ យំ វត្តព្ពំ, តំ ហេដ្ឋា លក្ខណហារវិភង្គវណ្ណនាយំ (នេត្តិ. អដ្ឋ. ២៣) វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពំ. អយំ បន វិសេសោ – រូបធម្មបរិញ្ញាយាតិ រូបូបិកវិញ្ញាណដ្ឋិតិបរិញ្ញាយ.

‘‘ទុក្ខ’’ន្តិ បស្សន្តី សា វេទនានុបស្សនាតិ យោជេតព្ពំ. វេទនាហេតុបរិញ្ញាយាតិ ផស្សបរិញ្ញាយ. ‘‘វេទនាវសេនា’’តិ បទេន អត្តនា ឧប្បាទិតទុក្ខវសេន. វេទនាបរិញ្ញាយាតិ វេទនូបិកវិញ្ញាណដ្ឋិតិបរិញ្ញាយ. និច្ចាភិនិវេសបដិបក្ខតោ អនិច្ចានុបស្សនាយាតិ អធិប្បាយោ. និច្ចសញ្ញានិមិត្តស្សាតិ និច្ចសញ្ញាហេតុកស្ស. សញ្ញាបរិញ្ញាយាតិ សញ្ញូបិកវិញ្ញាណដ្ឋិតិបរិញ្ញាយ. បឋមមគ្គវជ្ឈត្តា អគតិគមនស្ស វុត្តំ ‘‘ទិដ្ឋាភិនិវេសស្ស…បេ… អគតិគមនស្ស ចា’’តិ.

សង្ខារបរិញ្ញាយាតិ សង្ខារូបិកវិញ្ញាណដ្ឋិតិបរិញ្ញាយ.

សមារោបនហារវិភង្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

និដ្ឋិតា ច ហារវិភង្គវណ្ណនា.