៤១. បកិណ្ណកនិទ្ទេសវណ្ណនា

៣៣៥. សទ្វារពន្ធនេ សោទុក្ខលកបាសកេ ឋានេ ទិវា សយន្តេន បរិវត្តកំ ទ្វារំ ពន្ធេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ. ទ្វារញ្ច ទ្វារពន្ធនញ្ច ទ្វារពន្ធនានិ មជ្ឈេបទលោបវសេន, ពន្ធន-សទ្ទេនេវ វា ទ្វារពាហា វុច្ចន្តិ, សហ ទ្វារពន្ធនេហីតិ សទ្វារពន្ធនំ, ឋានំ. ហេដ្ឋា ឧទុក្ខលកញ្ច ឧបរិ បាសកោ ច, សហ ឧទុក្ខលបាសកេហីតិ សមាសោ. តាទិសេ ឋានេ បាការាទិបរិក្ខេបេន ភវិតព្ពន្តិ បរិក្ខិត្តេតិ វិញ្ញាយតិ. សោ ច ឧច្ចតោ សហសេយ្យប្បហោនកេ វុត្តនយោតិ វទន្តិ. សយន្តេនាតិ បាទេ ភូមិតោ មោចេត្វា និបជ្ជន្តេន. បរិវត្តកន្តិ សំវរណវិវរណវសេន ឥតោ ចិតោ ច បរិវត្តនយោគ្គំ. ទ្វារន្តិ អន្តមសោ ទុស្សសាណិទ្វារម្បិ. ពន្ធេយ្យាតិ សព្ពន្តិមេន វិធិនា យាវតា សីសំ ន បវិសតិ, តាវតាបិ ពន្ធេយ្យ, សំវរេយ្យាតិ វុត្តំ ហោតិ.

៣៣៦. អាភោគោ ចាបីតិ ‘‘ឯស ជគ្គិស្សតី’’តិ អាភោគោ ចាបិ. ច-សទ្ទេន ‘‘ទ្វារំ ជគ្គាហី’’តិ វចនម្បិ សមុច្ចិនោតិ. សវសេ តំ អាការំ វិនាតិ សស្ស អត្តនោ វសេ អាយត្តេ ឋានេ, យត្ថ បន ពហូនំ សញ្ចរណត្តា ទ្វារំ សំវុតម្បិ សំវុតដ្ឋានេ ន តិដ្ឋតិ, ទ្វារំ អលភន្តា បាការំ អភិរុហិត្វាបិ វិចរន្តិ, តាទិសេ បរិវេណេ សំវរណកិច្ចំ នត្ថិ. អថ វា សស្ស វសោ អាយត្តោ, ន យក្ខាទីនំ តេហិ គហិតកត្តស្ស, ពន្ធិត្វា និបជ្ជាបិតត្តស្ស ច អភាវេនាតិ សវសោ. តស្មិំ សតិ បុព្ពេ វុត្តទ្វារំ សំវរណអាភោគករណវចនសង្ខាតំ អាការន្តិ អត្ថោ.

៣៣៧. រតនានីតិ មុត្តាទីនិ ទសវិធានិ. តត្ថ បន ជាតិផលិកំ ឧបាទាយ សព្ពោបិ មណិ វេឡុរិយោបិ លោហិតង្កោ មសារគល្លោ ច ធោតាបិ អធោតវិទ្ធាបិ អនាមាសា, កាចមណិ ច បានីយសង្ខោ ធោតោ អធោតោបិ អាមាសា, សិលា ធោតវិទ្ធា សុវណ្ណេន សទ្ធិំ បចិតា មុគ្គវណ្ណា ច អនាមាសា. ចេតិយឃរគោបកានំ សុវណ្ណចេតិយេ កចវរមេវ ហរិតុំ វដ្ដតិ. អារកូដលោហម្បិ ជាតរូបគតិកមេវ. ឥត្ថិរូបានីតិ អន្តមសោ បិដ្ឋមយឥត្ថិរូបានិបិ. ធញ្ញន្តិ អន្តមសោ តត្ថជាតកម្បិ មគ្គេ បសារិតម្បិ សត្តវិធំ ធញ្ញំ. កីឡាវសេន អបរណ្ណានិ តាលផលាទីនិបិ អនាមាសានិ, បសារិតម្បិ ន មទ្ទន្តេន គន្តព្ពំ, អសតិ មគ្គេ មគ្គំ អធិដ្ឋាយ គន្តព្ពំ. ឥត្ថិបសាធនន្តិ អន្តមសោ បិឡន្ធនត្ថាយ ឋបិតំ និវាសនតាលបណ្ណមុទ្ទិកម្បិ.

៣៣៨. សិត្ថតេលោទតេលេហីតិ មធុសិត្ថកនិយ្យាសាទីសុ យេន កេនចិ តេលមិស្សកសិលេសេន ច ឧទកមិស្សកតេលេន ច. ផណហត្ថផណេហីតិ ផណមិវ ផណំ, អង្គុលីហិ ផណកិច្ចករណេន ហត្ថោយេវ ផណំ ហត្ថផណំ, ទន្តមយាទិ យំ កិញ្ចិ ផណញ្ចេវ ហត្ថផណញ្ចាតិ ទ្វន្ទោ. ឱសណ្ឋេយ្យាតិ ឱលិខិត្វា សន្និសីទាបេយ្យ.

៣៣៩. ឯកបាវុរណា វា ឯកត្ថរណា វា ន តុវដ្ដយុំ, ឯកមញ្ចេ ន តុវដ្ដយុន្តិ យោជនា. ឯកំ បាវុរណំ ឯកំ អត្ថរណំ ឯតេសន្តិ វិគ្គហោ. ន តុវដ្ដយុន្តិ ន និបជ្ជេយ្យុំ. ឯកស្មិំ ភាជនេ វាបិ ន ភុញ្ជេយ្យុន្តិ យោជេតព្ពំ.

៣៤០. មនុស្សានំ បមាណង្គុលេន អដ្ឋ អង្គុលានិ យស្ស, អធិកេន សហិតំ អដ្ឋង្គុលន្តិ សមាសោ. លសុណំ មគធេសុ ជាតំ អាមលកភណ្ឌិកំ លសុណំ ន ខាទេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ. ន អកល្លកោតិ អគិលានោ.

៣៤១. ហីនុក្កដ្ឋេហិ ជាតិអាទីហិ ឧក្កដ្ឋំ វា ហីនំ វា ឧជុំ វា អញ្ញាបទេសេន វា ទវា វទេ, ទុព្ភាសិតន្តិ សម្ពន្ធោ. ជាតិអាទីហីតិ ជាតិនាមគោត្តកម្មសិប្បអាពាធលិង្គកិលេសអាបត្តិអក្កោសេហិ. ឧក្កដ្ឋន្តិ ជាត្យាទីហិយេវ ឧក្កដ្ឋំ ឧបសម្បន្នំ អនុបសម្បន្នំ វា. ទវាតិ កេឡិហសាធិប្បាយតាយ. ឧជុំ វាតិ ‘‘ចណ្ឌាលោសី’’តិអាទិនា នយេន. អញ្ញាបទេសេន វាតិ ‘‘សន្តិ ឥធេកច្ចេ ចណ្ឌាលា’’តិអាទិនា នយេន.

៣៤២. ទីឃេ នខេតិ មំសប្បមាណតោ. ទីឃេ កេសេតិ ទ្វង្គុលតោ. សចេបិ ន ទីឃា, ទុមាសតោ ឯកទិវសម្បិ អតិក្កាមេតុំ ន លភតិ. ទីឃេ នាសលោមេតិ នាសតោ ពហិ និក្ខន្តេ. វីសតិមដ្ឋន្តិ វីសតិយា នខានំ មដ្ឋញ្ច. សម្ពាធេតិ ឧភោសុ ឧបកច្ឆកេសុ, មុត្តករណេ ច លោមហារណញ្ច ន លព្ភាតិ សម្ពន្ធនីយំ. ន លព្ភាតិ ឯតេ មដ្ឋាទយោ ន លព្ភន្តីតិ អត្ថោ, និបាតោ វា លព្ភាតិ. អាពាធប្បច្ចយា បន សម្ពាធេ លោមំ សំហរិតុំ វដ្ដតិ.

៣៤៣. សង្ឃុទ្ទិដ្ឋំ វា សង្ឃិកំ វា សយនាសនំ យថាវុឌ្ឍំ ន ពាធេយ្យាតិ យោជនា. សង្ឃស្ស ឧទ្ទិដ្ឋំ សង្ឃុទ្ទិដ្ឋំ, សង្ឃំ ឧទ្ទិស្ស កតន្តិ អធិប្បាយោ. យោ យោ វុឌ្ឍោ យថាវុឌ្ឍំ, វុឌ្ឍប្បដិបាដិយាតិ អត្ថោ. ន ពាធេយ្យាតិ ន បដិពាហេយ្យ. អល្លបាទា នាម យេហិ អក្កន្តដ្ឋានេ ឧទកំ បញ្ញាយតិ. សយនាសនន្តិ មញ្ចបីឋាទិ, ឥមិនា បរិភណ្ឌកតា ភូមីតិបិ ឧបលក្ខិតា. សុធោតបាទកំ វាបិ សឧបាហនោ តថេវាតិ សម្ពន្ធោ. សុធោតបាទកន្តិ ធោតបាទេហេវ អក្កមិតព្ពដ្ឋានំ. ធោតា បាទា យស្ស អក្កមនស្សាតិ កិរិយាវិសេសនសមាសោ. យទិ បន តត្ថ នេវាសិកា អធោតបាទេហិបិ វឡញ្ជេន្តិ, តថេវ វឡញ្ជេតុំ វដ្ដតិ. តថេវាតិ បរិភណ្ឌកតំ ភូមិំ សេនាសនំ វា នក្កមេតិ អត្ថោ.

៣៤៤. សង្ឃាដិយាតិ អធិដ្ឋិតសង្ឃាដិយា. បាទេ បរិគ្គហេត្វា អាសនំ បល្លត្ថោ, បល្លត្ថំ ករោតីតិ បល្លត្ថាតិធាតុស្ស បល្លត្ថេតិ រូបំ. វិហារេបិ អន្តរឃរេបិ បល្លត្ថិកាយ ន និសីទេយ្យាតិ អធិប្បាយោ, បរិកម្មកតំ ភិត្តាទិន្តិ យោជនា. បរិកម្មកតន្តិ សេតវណ្ណេន វា ចិត្តកម្មេន វា កតបរិកម្មំ. អាទិ-សទ្ទោ ទ្វារវាតបានាទិំ សង្គណ្ហាតិ. ន អបស្សយេតិ ចីវរាទិនា អប្បដិច្ឆាទេត្វា អបស្សយនំ ន ករេយ្យ. នោ ន អាចមេតិ នេវ ន អាចមេ, អាចមេយ្យាតិ អត្ថោ. ទ្វេ បដិសេធា បកតិយត្ថំ គមេន្តីតិ. សន្តេតិ ឥមិនា ឧទកេ អសន្តេ អនាបត្តីតិ ទីបេតិ.

៣៤៥. អកប្បិយសមាទានេតិ ភិក្ខូនំ សាមណេរានំ អកប្បិយេ សមាទានេ. ទវាតិ និបាតោ, កីឡាធិប្បាយេនាតិ អត្ថោ. សិលាបវិជ្ឈនេតិ អន្តមសោ ហត្ថយន្តេនបិ សក្ខរិកាយបិ ខិបនេ. សភាគាយ ទេសនាយ អាវិកម្មេ ច ទុក្កដន្តិ យោជេតព្ពំ. សភាគាយាតិ វត្ថុវសេន សមានោ ភាគោ ឯតិស្សា អាបត្តិយាតិ វិគ្គហោ. ច-សទ្ទោ តាទិសិយា បដិគ្គហណមត្តំ សមុច្ចិនោតិ.

៣៤៦. បដិស្សវោ នាម ‘‘ឧភោបិ មយំ ឥធ វស្សំ វសិស្សាម, ឯកតោ ឧទ្ទិសាបេមា’’តិអាទិបដិជាននំ, តស្ស វិសំវាទោ បច្ឆា អករណំ បដិស្សវវិសំវាទោ, តស្មិំ, និមិត្តត្ថេ ភុម្មំ. សុទ្ធចិត្តស្សាតិ កថនសមយេ ‘‘ករិស្សាមី’’តិ ឯវំ បវត្តចិត្តស្ស. ឥតរស្សាតិ អញ្ញស្ស អសុទ្ធចិត្តស្ស.

៣៤៧. កិច្ចេតិ សុក្ខកដ្ឋាទិគ្គហណកិច្ចេ សតិ ឯវ បោរិសំ បុរិសប្បមាណំ អភិរុហេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ. អាបទាសូតិ វាឡមិគទស្សនាទីសុ.

៣៤៨. បរិស្សាវនំ វិនាតិ សម្ពន្ធោ. អទ្ធានន្តិ ហេដ្ឋិមន្តេន អទ្ធយោជនសង្ខាតំ អទ្ធានំ. សចេ ន ហោតិ បរិស្សាវនំ វា ធម្មករណោ វា, សង្ឃាដិកណ្ណោបិ អធិដ្ឋាតព្ពោ. យាចមានស្សាតិ បរិស្សាវនំ យាចន្តស្ស.

៣៤៩. អាពាធប្បច្ចយា អញ្ញត្រ សេសង្គេ ច អត្តឃាតនេ ច ទុក្កដន្តិ យោជនា. សេសង្គេតិ អង្គជាតតោ កណ្ណនាសាទិអវសេសេ អវយវច្ឆេទនេ. អត្តឃាតនេតិ អាហារុបច្ឆេទាទិនា អត្តនោ មារណេ.

៣៥០. តូលិកាយ កយិរមានំ ឥត្ថិបុរិសាទិកំ ចិត្តញ្ច បោត្ថកញ្ច កដ្ឋាទីសុ កយិរមានំ ចិត្តបោត្ថកានិ, តានិយេវ រូបានីតិ សមាសោ. ជាតកាទីនិ បន បរេហិ ការាបេតុំ លព្ភន្តិ. មាលាកម្មាទីនិ សយម្បិ កាតុំ លព្ភន្តិ. អារាមារញ្ញគេហេសុ ភុញ្ជន្តំ ន ឧដ្ឋាបេយ្យាតិ យោជេតព្ពំ. វិហារសង្ខាតោ អារាមោ ច អរញ្ញញ្ច អន្តរឃរសង្ខាតំ គេហញ្ចាតិ ទ្វន្ទោ. ‘‘អារាម…បេ… គេហេសូ’’តិ វត្តព្ពេ ឯ-ការស្ស អ-ការករណេន គាថាពន្ធវសេន វុត្តំ. ឱកាសេ កតេ បន ‘‘បវិសថា’’តិ វុត្តេ ច បវិសិតព្ពំ ឧបនិសីទិតព្ពញ្ច.

៣៥១. បុមយុត្តានិ យានានិ ច សិវិកញ្ច ហត្ថវដ្ដកញ្ច បាដង្កិញ្ច អភិរុហិតុំ គិលានស្ស កប្បតេតិ សម្ពន្ធោ. បុមយុត្តានីតិ អស្សគវាទិបុរិសយុត្តានិ, ន ធេនុយុត្តានិ, សារថិ បន ឥត្ថី វា ហោតុ បុរិសោ វា, វដ្ដតិ. ហត្ថវដ្ដកេបិ ឯសេវ នយោ, យានានីតិ រថសកដាទីនិ, សិវិកន្តិ បីឋកសិវិកំ, បីឋកយានន្តិ អត្ថោ. បាដង្កីតិ អន្ទោលិកា. គិលានស្សាតិ ឯត្ថ គិលានោ នាម ន អប្បកេនបិ សីសាពាធាទិមត្តេន វេទិតព្ពោ, យោ បន ន សក្កោតិ វិនា យានេន គន្តុំ, ឯវរូបោ វេទិតព្ពោ. តថា ហិ យានំ អនុជានន្តេន ភគវតា កោសលេសុ ជនបទេសុ ភគវន្តំ ទស្សនាយ សាវត្ថិំ គច្ឆន្តំ អញ្ញតរំ គិលានំ ភិក្ខុំ គន្តុមសក្កុណេយ្យតាយ អញ្ញតរស្មិំ រុក្ខមូលេ និសិន្នំ ទិស្វា មនុស្សេហិ តំ បវត្តិំ ញត្វា ‘‘ឯហិ, ភន្តេ, គមិស្សាមា’’តិ វុត្តេ ‘‘នាហំ, អាវុសោ, គមិស្សាមិ, គិលានោម្ហី’’តិ វុត្តវត្ថុស្មិំ (មហាវ. ២៥៣) អនុញ្ញាតំ, តថា វទន្តោ ច សោ ភិក្ខុ គមនុបច្ឆេទសាធកមេវ គេលញ្ញំ សន្ធាយាហាតិ វិញ្ញាយតិ អធិប្បេតត្ថនិប្ផត្តិយា ឧបច្ឆិន្នត្តា, អបិច យានេន ឯកបរិច្ឆេទាយ ឧបាហនាយ បរិច្ឆេទំ ឋបេន្តេន អដ្ឋកថាចរិយេន ‘‘គិលានេន ភិក្ខុនា សឧបាហនេនាតិ ឯត្ថ គិលានោ នាម យោ ន សក្កោតិ អនុបាហនេន គាមំ បវិសិតុ’’ន្តិ អដ្ឋកថាយំ (មហាវ. អដ្ឋ. ២៥៦) វុត្តំ, តស្មា យថាវុត្តគិលានោវ គិលានោតិ និដ្ឋមេត្ថ គន្តព្ពំ.

៣៥២. ទវំ ករណេតិ កេឡិយា ករណេ. អញ្ញស្សាតិ អន្តមសោ ទុស្សីលស្សាបិ. ឧបលាឡនេតិ ‘‘បត្តំ ទស្សាមិ, ចីវរំ ទស្សាមី’’តិអាទិនា.

៣៥៣. វិវរិត្វា ន ទស្សយេតិ សម្ពន្ធនីយំ. តា ភិក្ខុនិយោ.

៣៥៤. ឱវាទន្តិ ភិក្ខុនីហិ តេរសិយំ វា ចាតុទ្ទសិយំ វា អាគន្ត្វា ឧបោសថំ បុច្ឆិត្វា ‘‘ចាតុទ្ទសោ’’តិអាទិនា ភិក្ខុនា អាចិក្ខិតេ បុន តាហិ ឧបោសថទិវសេ សមាគន្ត្វា ឱវាទូបសង្កមនយាចនំ, តំ បាតិមោក្ខុទ្ទេសកស្ស អារោចេត្វា តេន កតសន្និដ្ឋានំ គហេត្វា បាដិបទេ បច្ចាហរិតព្ពន្តិ អជាននកំ ពាលញ្ច តថា កាតុំ អសមត្ថំ គិលានញ្ច បាដិបទេ គន្តុកាមំ គមិយញ្ច វជ្ជេត្វា អញ្ញស្ស គហណបច្ចាហរណានិ អកាតុំ ន វដ្ដតិ. តេន វុត្តំ ‘‘ន គណ្ហតោ’’តិអាទិ.

៣៥៥. លោកាយតន្តិ និរត្ថកការណប្បដិសំយុត្តំ តិត្ថិយសត្ថំ. តិរច្ឆានវិជ្ជា ច ឥមិនាវ ឧបលក្ខិតា. ន វាចេយ្យាតិ បរេសំ ន វាចេយ្យ. ឥមិនាវ អត្តនោ បរិយាបុណនម្បិ បដិក្ខិត្តំ លោកាយតតិរច្ឆានវិជ្ជាតិ ច រាគទោសមោហវឌ្ឍានិ ពុទ្ធាទិគរហិតា សគ្គមោក្ខានំ តិរោ តិរិយតោ អញ្ចិតា គតា បវត្តា កព្ពនាដកាទិកា សព្ពាបិ វិជ្ជា អនុលោមវសេន វា វិនយបរិយាយំ បត្វា គរុកេ ឋាតព្ពន្តិ វិនយយុត្តិតោបិ សង្គហិតាតិ វេទិតព្ពា. ឯវញ្ច នោ គរូនមុបទេសោ. បេឡាយបីតិ យត្ថ បាតិំ ឋបេត្វា សុខិនោ ភុញ្ជន្តិ, តម្ពលោហេន រជតេន វា កតាយ តាយ អាសិត្តកូបធានសង្ខាតាយ បេឡាយ ឋបេត្វា.

៣៥៦. បារុតញ្ច និវាសនញ្ច, គិហីនំ ហត្ថិសោណ្ឌាទិវសេន បារុតនិវាសនំ យស្ស បារុបនស្ស និវាសនស្សាតិ កិរិយាវិសេសនសមាសោ. គិហិបារុតនិវាសនំ ន បារុបេ ន និវាសេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ. សំវេល្លិយំ ន និវាសេយ្យាតិ មល្លកម្មករាទយោ វិយ កច្ឆំ កត្វា ន និវាសេយ្យ. ឯវំ និវាសេតុំ គិលានស្សាបិ មគ្គប្បដិបន្នស្សាបិ ន វដ្ដតិ. យម្បិ មគ្គំ គច្ឆន្តា ឯកំ វា ទ្វេ វា កោណេ ឧក្ខិបិត្វា អន្តរវាសកស្ស ឧបរិ លគ្គន្តិ, ន វដ្ដតិ. ឯវំ អបារុបិត្វា អនិវាសេត្វា ច និព្ពិការំ បរិមណ្ឌលំ បារុបិតព្ពំ តិមណ្ឌលំ បដិច្ឆាទេន្តេន បរិមណ្ឌលំ និវាសេតព្ពញ្ច, តថា អបារុបិត្វា អនិវាសេត្វា ច អារាមេ វា អន្តរឃរេ វា អនាទរេន យំ កិញ្ចិ វិការំ ករោន្តស្ស ទុក្កដំ. ទាយន្តិ វនំ. នាលិម្បយេយ្យាតិ ‘‘សព្ពូបការានិ វិនស្សន្តូ’’តិ វា ខិឌ្ឌាធិប្បាយេន វា នាលិម្បយេយ្យ.

៣៥៧. វឌ្ឍិំ នោ បយោជយេ អញ្ញាតកប្បវារិតេ នោ យាចេតិ យោជនា. អញ្ញស្សាតិ សហធម្មិកស្សាបិ. កតិបាហំ ភុត្វា វាតិ យោជនីយំ. បុនោតិ និបាតោ.

៣៥៨. ទណ្ឌិនំ ញត្វា វា អញត្វា វា ឧទ្ទិស្ស រក្ខំ យាចនេ ទណ្ឌិតេ ទណ្ឌោ អស្ស គីវាតិ យោជនា. ទណ្ឌំ គណ្ហតីតិ បច្ចយន្តស្ស ទណ្ឌិនំ ទណ្ឌគ្គហណន្តិ អត្ថោ. ឧទ្ទិស្សាតិ ‘‘អម្ហាកំ វិហារេ អសុកេន ច អសុកេន ច ឥទំ នាម កត’’ន្តិ, ‘‘ករិស្ស’’ន្តិ វា ឯវំ អតីតំ វា អនាគតំ វា អារព្ភ. យាចនេតិ វោហារិកេសុ យាចនេ សតិ. ទណ្ឌិតេតិ តេហិ ទណ្ឌេ គហិតេ សោ ទណ្ឌោ អស្ស យាចកស្ស ភិក្ខុនោ គីវា, ឥណំ ហោតីតិ អត្ថោ. វោហារិកេហិ បន ‘‘កេនា’’តិ វុត្តេ ‘‘អសុកេនាតិ វត្តុំ អម្ហាកំ ន វដ្ដតិ, តុម្ហេយេវ ជានិស្សថ, កេវលញ្ហិ មយំ រក្ខំ យាចាម, តំ នោ ទេថ, អវហដភណ្ឌញ្ច មំ អាហរាបេថា’’តិ វត្តព្ពំ. ឯវំ អនោទិស្ស អាចិក្ខណា ហោតិ, សា វដ្ដតិ. បារាជិកាទិកាតិ បារាជិកថុល្លច្ចយទុក្កដានិ.

៣៥៩. ‘‘ហរន្តេសុ បរិក្ខារំ,

ចោរោ ចោរោតិ ភាសិតេ;

អនត្ថាយេសំ គណ្ហន្តេ’’តិ. –

បាឋេហិ ភវិតព្ពំ. ឯវញ្ហិ សតិ ‘‘ហរន្តេសូ’’តិ ពហុវចនេន សហ ឃដតេ. បរិក្ខារំ ហរន្តេសុ ឯសំ អនត្ថាយ ‘‘ចោរោ ចោរោ’’តិ ភាសិតេ ទណ្ឌំ គណ្ហន្តេ តត្តកំ អស្ស គីវាតិ យោជេតព្ពំ. ហរន្តេសូតិ ចោរេសុ គហេត្វា គច្ឆន្តេសុ. ឯសន្តិ ចោរានំ. គណ្ហន្តេតិ វោហារិកជនេ គណ្ហន្តេ. យត្តកំ គហិតំ, តត្តកំ អស្ស ភិក្ខុនោ គីវា, ភណ្ឌទេយ្យំ ហោតីតិ អត្ថោ.

៣៦០. បាការកុដ្ដានំ ពហិ វឡញ្ជេ វាបិ វីហាទិនាឡិកេរាទិរោបិមេ ហរិតេ វាបិ វិឃាសុច្ចារសង្ការមុត្តំ នាវលោកិយ ឆឌ្ឌេយ្យ, ទុក្កដន្តិ សម្ពន្ធោ. វឡញ្ជេ នាវលោកិយាតិ ច ឥមិនា ឱលោកេត្វា វា អវឡញ្ជេ វា វិឃាសាទីនិ ឆឌ្ឌេន្តស្ស អនាបត្តីតិ ទីបេតិ. វីហិ អាទិ យេសំ សាលិអាទីនំ តេ វីហាទយោ, នាឡិកេរោ អាទិ យេសំ អម្ពបនសាទីនំ តេ នាឡិកេរាទយោ, វីហាទយោ ច នាឡិកេរាទយោ ចាតិ ទ្វន្ទោ, តេសំ រោបោ, តេន និព្ពត្តំ វីហាទិ…បេ… រោបិមំ. ហរិតេតិ ហរិតដ្ឋានេ. វិឃាសោ នាម ឧច្ឆិដ្ឋោទកចលកាទិ.

៣៦១. ធម្មយុត្តម្បិ នច្ចញ្ច គីតញ្ច វាទិតញ្ច យោជាបេតុញ្ច បយោជេតុញ្ច បយុត្តានិ បស្សិតុញ្ច ‘‘ឧបហារំ ករោមា’’តិ វុត្តេ សម្បដិច្ឆិតុំ វា ន លព្ភន្តិ សម្ពន្ធោ. ធម្មយុត្តម្បីតិ រតនត្តយគុណូបសំហិតតាយ អន្តមសោ ធម្មេន បុញ្ញេន សំយុត្តម្បិ. នច្ចន្តិ អន្តមសោ មោរសុកមក្កដាទីនំ នច្ចម្បិ. គីតន្តិ អន្តមសោ គីតស្ស បុព្ពភាគេ កយិរមានំ ទន្តគីតម្បិ. វាទិតន្តិ អន្តមសោ ឧទកភេរិវាទិតម្បិ. យោជាបេតុន្តិ អញ្ញេហិ ការាបេតុំ. បយោជេតុន្តិ អត្តនា កាតុំ. អាយតកេន គីតស្សរេន ធម្មម្បិ ភាសិតុំ ន វដ្ដតិ. បយុត្តានីតិ បរេហិ យេហិ កេហិចិ កតានិ. បស្សិតុន្តិ ឥមិនា អនោលោចនទស្សនម្បិ គហិតន្តិ សោតុន្តិបិ អត្ថោ វិញ្ញាយតិ. អន្តរារាមេ ឋិតស្ស បស្សតោ អនាបត្តិ. វីថិយំ ឋត្វា គីវំ បរិវត្តេត្វា បស្សតោបិ អាបត្តិយេវ. យេន កេនចិ ករណីយេន គតដ្ឋានេ បស្សតិ, សុណាតិ វា, អនាបត្តិ. សម្បដិច្ឆិតុន្តិ ‘‘សាធូ’’តិ សម្បដិច្ឆិតុំ. ‘‘ឧបហារករណំ នាម សុន្ទរ’’ន្តិ វត្តុំ វដ្ដតិ. វា-សទ្ទោ សមុច្ចយេ.

៣៦២. ‘‘កីឡត្ថំ កតំ រាជាគារ’’ន្តិអាទិនា សម្ពន្ធិតព្ពំ. ចិត្តេន វិចិត្តកំ អាគារំ ចិត្តាគារកំ.

៣៦៣. អាសនេន នវេ ន បដិពាហេយ្យាតិ យោជនា. អាសនេនាតិ អាសនតោ. ន បដិពាហេយ្យាតិ ន ឧដ្ឋាបេយ្យ. ឧណ្ហេ ចីវរំ ន និទហេយ្យាតិ យោជនីយំ. ន និទហេយ្យាតិ អធិកំ ន និទហេយ្យ. គរុនាតិ អាចរិយុបជ្ឈាយេន. បណាមិតោតិ ‘‘មា ឥធ បវិសា’’តិអាទិនា និក្កឌ្ឍិតោ.

៣៦៤. សត្តហិ អាបត្តីហិ ច ភិក្ខុំ វាបិ អញ្ញេនេវ ច ឧបាសកំ វាបិ បរម្មុខា អក្កោសនេ ទុក្កដន្តិ យោជេតព្ពំ. អាបត្តីហិ ចាតិ ច-សទ្ទោ អវធារណេ. អញ្ញេនេវ ចាតិ ឯត្ថ ឯវ ចាតិ និបាតសមុទាយោ, ឯកោ ឯវ វា អវធារណេ, វុត្តតោ អញ្ញេនេវ ‘‘អសទ្ធោ’’តិអាទិនាតិ អត្ថោ. បរម្មុខាតិ និបាតោ, តស្ស អសម្មុខេតិ អត្ថោ. សម្មុខា វទន្តស្ស បាចិត្តិយំ. បាបគរហណវសេន បន វទតោ អនាបត្តិ.

៣៦៥. សទ្ធាទេយ្យំ សទ្ធាយ ទាតព្ពំ ចីវរញ្ច ច-សទ្ទេន អវសេសម្បិ វិនិបាតេតុំ នាសេតុំ ន លព្ភំ, បិតូនំ លព្ភន្តិ សម្ពន្ធោ. ញាតីនម្បីតិ បិ-សទ្ទោ សម្ភាវនេ.

៣៦៦. អញ្ញត្រ វស្សំវុត្ថោ អញ្ញតោ ភាគំ គណ្ហេយ្យ, ទុក្កដន្តិ សម្ពន្ធោ. អញ្ញត្រាតិ អញ្ញស្មិំ វិហារេ. អញ្ញតោតិ អញ្ញវិហារតោ. បដិទេយ្យាតិ គហិតដ្ឋានេ ទទេយ្យ. គហិតេ តស្មិំ វត្ថុស្មិំ នដ្ឋេ វា ជិណ្ណេ វា តស្ស គីវាហោ តីតិ សម្ពន្ធោ. ចោទិតោ នោ ទទេយ្យ, តេសំ ធុរនិក្ខេបតោ ភណ្ឌគ្ឃការិយោ ហោតីតិ យោជនា. ចោទិតោតិ វត្ថុសាមិកេហិ ‘‘ទេហី’’តិ វុត្តោ. តេសន្តិ តស្មិំ វិហារេ លាភីនំ ភិក្ខូនំ.

៣៦៧. សន្តរុត្តរោ វា កល្លោ សឧបាហនោ វា គាមំ ន បវិសេយ្យ, ចាមរីមកសពីជនិំ ន ធារេយ្យាតិ យោជនីយំ. អន្តរញ្ច ឧត្តរញ្ច, សហ អន្តរុត្តរេន សន្តរុត្តរោ. អគ្គឡគុត្តេ វិហារេ សង្ឃាដិំ និក្ខិបិត្វា គន្តុំ វដ្ដតិ. អារញ្ញកេន បន ភណ្ឌុក្ខលិកាយ បក្ខិបិត្វា បាសាណរុក្ខសុសិរាទីសុ បដិច្ឆន្នេសុ ឋបេត្វា គន្តព្ពំ. អន្តរុត្តរានំ និក្ខេបេ អយមេវ នយោ. កល្លោតិ អគិលានោ. មកសានំ ពីជនី មកសពីជនី, ចមរីនំ វាឡេហិ កតា មកសពីជនីតិ សមាសោ.

៣៦៨. អារាមតោ ពហីតិ សម្ពន្ធនីយំ. អារាមតោតិ អារាមូបចារតោ. ន ធារេយ្យាតិ អគិលានោ ន ធារេយ្យ. យស្ស បន កាយទាហោ វា បិត្តកោបោ វា ហោតិ, ចក្ខុ វា ទុព្ពលំ, អញ្ញោ វា កោចិ អាពាធោ វិនា ឆត្តេន ឧប្បជ្ជតិ, តស្ស គាមេ វា អរញ្ញេ វា ឆត្តំ វដ្ដតិ. គុត្តិយា លព្ភតីតិ វស្សេ ចីវរគុត្តត្ថំ, វាឡមិគចោរភយេសុ អត្តគុត្តត្ថម្បិ លព្ភតីតិ អត្ថោ. ឯកបណ្ណឆត្តំ បន សព្ពត្ថេវ វដ្ដតិ.

៣៦៩. ឧភតោកាជំ ន គាហេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ. ឧភតោ ទណ្ឌស្ស ឧភយកោដិយំ ភារពន្ធកាជំ ឧភតោកាជំ, អលោបតប្បុរិសោ. ឯកន្តរិកកាជកន្តិ អន្តរមេវ អន្តរិកំ, ឯកញ្ច អន្តរិកញ្ចាតិ ទ្វន្ទោ, ឯកន្តរិកេ ភារពន្ធកាជន្តិ តប្បុរិសោ ឯកតោកាជកំ, អន្តរិកកាជកន្តិ វុត្តំ ហោតិ. ហត្ថេ ឱលម្ពោ អស្ស ភារស្សាតិ សមាសោ.

៣៧០. អនោកាសកតន្តិ ‘‘ករោតុ មេ អាយស្មា ឱកាសំ, អហំ តំ វត្តុកាមោ’’តិ ឯវំ ចោទកេន ឱកាសេ ការាបិតេ នត្ថិ ឱកាសោ កតោ អនេន ចុទិតកេនាតិ ពហុព្ពីហិ. ចោទេយ្យាតិ ចាវនអក្កោសកម្មវុដ្ឋានាធិប្បាយេន ចោទេយ្យ. ឧបោសថប្បវារណដ្ឋបនអនុវិជ្ជធម្មកថាធិប្បាយេសុ ឱកាសកម្មំ នត្ថិ. សុទ្ធស្សាតិ អនាបត្តិកតាយ សុទ្ធស្ស. អវត្ថុស្មិន្តិ អការណេ. តថាតិ ទុក្កដំ អតិទិសតិ. ករោន្តេនាបិ ‘‘ភូតមេវ នុ ខោ អាបត្តិំ វទតិ, អភូត’’ន្តិ ឯវំ ឧបបរិក្ខិត្វា កាតព្ពា. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, បុគ្គលំ តុលយិត្វា ឱកាសំ កាតុ’’ន្តិ (មហាវ. ១៥៣) ហិ វុត្តំ.

៣៧១. សត្តានំ បកតង្គុលេន អដ្ឋង្គុលាធិកំ មញ្ចប្បដិបាទំ វា ឧច្ចបាទកំ មញ្ចំ វា ន ធារយេតិ យោជនា. បកតិយា អង្គុលំ បកតង្គុលំ. តញ្ច វឌ្ឍកិអង្គុលំ វេទិតព្ពំ. អដ្ឋ ច តានិ អង្គុលានិ ច, តេហិ តមធិកំ យស្សាតិ សមាសោ. មញ្ចានំ បដិបាទោ, យត្ថ មញ្ចបាទេ និក្ខិបន្តិ. អដ្ឋង្គុលតោ ឧច្ចា បាទា យស្សាតិ ពហុព្ពីហិ.

៣៧២. មូគព្ពតាទិន្តិ មូគានមិវ តុណ្ហីភាវសង្ខាតំ វតំ អាទិ យស្ស គោវតាទិនោ តិត្ថិយវតស្សាតិ សមាសោ. ខុរមេវ ភណ្ឌំ ខុរភណ្ឌំ. បុព្ពេ ន្ហាបិតោ ន្ហាបិតបុព្ពកោ, វិសេសនស្ស បរនិបាតោ.

៣៧៣. ហត្ថកម្មន្តិ ហត្ថេន កាតព្ពំ វឌ្ឍកិអាទីនំ កម្មំ. អនុស្សរណំ ‘‘កប្បិយត្តំ មេ យេន យាចិតំ, អម្ហេហិ ឥមស្ស ទាតព្ព’’ន្តិ ឯវំ ចិត្តប្បវត្តិអនុសារោ, តស្សា យាចនាយ អនុសារោ តទនុសារោ, តតោ លទ្ធំ យំ កិញ្ចិ គហេតុន្តិ យោជនា. កម្មតោ និគ្គតោ និក្កម្មោ, វិឃាសាទាទិ. តំ អយាចិត្វាបិ ការេតុន្តិ សម្ពន្ធោ. អាហរាបេតុន្តិ អរញ្ញតោ អានេតុំ. អបរសន្តកន្តិ ទារុតិណបលាលាទិកំ អបរបរិគ្គហិតំ.

៣៧៤. គិហីនំ យត្តកំ ទេតិ, គោបកេ ទេន្តេ គហេតុំ លព្ភំ, សង្ឃចេតិយសន្តកេ យថាបរិច្ឆេទំ គហេតុំ លព្ភន្តិ យោជនា. ទេតីតិ គោបកោ ភិក្ខូនំ ទេតិ. គហេតុន្តិ តត្តកំ គហេតុំ. សង្ឃចេតិយសន្តកេតិ វេតនគោបកេហិ ទីយមានេ សង្ឃស្ស ចេតិយស្ស ច សន្តកេ. យថាបរិច្ឆេទន្តិ យំ តេសំ សង្ឃេន អនុញ្ញាតំ ហោតិ ‘‘ទិវសេ ទិវសេ ឯត្តកំ នាម ខាទថា’’តិ, តំ បរិច្ឆេទំ អនតិក្កម្ម. សង្ឃិកេ ច ចេតិយសន្តកេ ច កេណិយា គហេត្វា អារក្ខន្តស្សេវ ហិ ទានេ បរិច្ឆេទោ នត្ថិ.

៣៧៥. ‘‘កាយវាចាហិ ទ្វីហិ អាបត្តិំ អាបជ្ជេយ្យា’’តិ យេភុយ្យវសេន វុត្តំ, មេថុនធម្មេ បរូបក្កមេ សតិ សាទិយន្តស្ស អកិរិយសមុដ្ឋានភាវសម្ភវតោ. ឆហិ វាតិ អាបត្តុប្បត្តិការណសង្ខាតេហិ ឆហិ សមុដ្ឋានេហិ វា អាបត្តិំ អាបជ្ជេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ. សព្ពាបត្តីនញ្ហិ កាយោ វាចា កាយវាចា កាយចិត្តំ វាចាចិត្តំ កាយវាចាចិត្តន្តិ ឆ សមុដ្ឋានានិ. តត្ថ បុរិមានិ តីណិ អចិត្តកានិ, បច្ឆិមានិ សចិត្តកានិ.

តិធា ឯកសមុដ្ឋានា, បញ្ចធា ទ្វិសមុដ្ឋិតា;

ទ្វិធា តិចតុរោ ឋានា, ឯកធា ឆសមុដ្ឋិតា.

តត្ថ ចតុត្ថេន បញ្ចមេន ឆដ្ឋេន ច សមុដ្ឋានតោ ឯកសមុដ្ឋានា តិធា. បឋមចតុត្ថេហិ ច ទុតិយបញ្ចមេហិ ច តតិយឆដ្ឋេហិ ច ចតុត្ថឆដ្ឋេហិ ច បញ្ចមឆដ្ឋេហិ ច សមុដ្ឋានតោ ទ្វិសមុដ្ឋិតា បញ្ចធា. បឋមេហិ ច តីហិ បច្ឆិមេហិ ច តីហិ សមុដ្ឋានតោ តិសមុដ្ឋានា ទ្វិធា. បឋមតតិយចតុត្ថឆដ្ឋេហិ ច ទុតិយតតិយបញ្ចមឆដ្ឋេហិ ច សមុដ្ឋានតោ ចតុសមុដ្ឋានា ទ្វិធា. ឆហិបិ សមុដ្ឋិតោ ឆសមុដ្ឋានា ឯកធា. អលជ្ជិ…បេ… សញ្ញិតាយ ចាតិ ឥមេហិ ឆហិ វា អាបត្តិំ អាបជ្ជេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ. យោ សញ្ចិច្ច អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ, អាបត្តិំ បរិគូហតិ, អគតិគមនញ្ច គច្ឆតិ, ឯទិសោ វុច្ចតិ អលជ្ជី បុគ្គលោ. អលជ្ជី ច អញ្ញាណោ ច កុក្កុច្ចបកតោ ច កុក្កុច្ចេន អភិភូតោតិ ទ្វន្ទោ. ភាវេ ត្តប្បច្ចយោ.

តត្ថ យោ អកប្បិយភាវំ ជានន្តោយេវ មទ្ទិត្វា វីតិក្កមំ ករោតិ, អយំ អលជ្ជិតា អាបជ្ជតិ. មន្ទោ មោមូហោ កត្តព្ពាកត្តព្ពំ អជានន្តោ អកត្តព្ពំ ករោតិ, កត្តព្ពំ វិរាធេតិ, អយំ អញ្ញាណត្តា អាបជ្ជតិ. កប្បិយាកប្បិយំ និស្សាយ កុក្កុច្ចេ ឧប្បន្នេ វិនយធរំ អបុច្ឆិត្វា មទ្ទិត្វា វីតិក្កមតិ, អយំ កុក្កុច្ចបកតត្តា អាបជ្ជតិ. សតិយា ប្លវោ សម្មោហោ សតិប្លវោ, សហសេយ្យតិចីវរវិប្បវាសាទីនិ សតិប្លវា អាបជ្ជតិ. កប្បញ្ច អកប្បិយញ្ច កប្បាកប្បិយំ, កប្បាកប្បិយេ សញ្ញា, សា អស្ស អត្ថីតិ កប្បា…បេ… សញ្ញី, តស្ស ភាវោតិ តា-បច្ចយោ. យ-លោបេន បន ‘‘សញ្ញិតា’’តិ វុត្តំ, ករណត្ថេ វា បច្ចត្តវចនំ. តេ ច ‘‘អកប្បិយេ’’តិអាទីនំ យថាក្កមេន យុជ្ជន្តិ. តត្ថ យោ អច្ឆមំសំ ‘‘សូករមំស’’ន្តិ ខាទតិ, វិកាលេ កាលសញ្ញិតាយ ភុញ្ជតិ, អយំ អកប្បិយេ កប្បិយសញ្ញិតាយ អាបជ្ជតិ. យោ បន សូករមំសំ ‘‘អច្ឆមំស’’ន្តិ ខាទតិ, កាលេ វិកាលសញ្ញាយ ភុញ្ជតិ, អយំ កប្បិយេ អកប្បិយសញ្ញិតាយ អាបជ្ជតិ.

៣៧៦. អលជ្ជិអញ្ញាណតាយ កាយវាចាហិ អាបត្តិំ ឆាទយេតិ យោជនា. លិង្គេតិ លិង្គបរិវត្តននិមិត្តំ. លិង្គេ សង្ឃេ ច គណេ ច ឯកស្មិំ ចាតិ អាបត្តិវុដ្ឋិតិ ចតុធា ហោតីតិ សេសោ.

៣៧៧. បច្ចយទ្វយេតិ ចីវរេ បិណ្ឌបាតេ ច. បរិកថោភាសវិញ្ញត្តីតិ អភិលាបមត្តមេតំ. សហចរិតស្ស បន និមិត្តកម្មស្សាបិ ឯត្ថេវ សង្គហោ វេទិតព្ពោ. តត្ថ បរិយាយេន កថនំ បរិកថា. ឧជុកមេវ អវត្វា យថា អធិប្បាយោ វិភូតោ ហោតិ, ឯវំ ឱភាសនំ ឱភាសោ. បច្ចយេ ឧទ្ទិស្ស យថា អធិប្បាយោ ញាយតិ, ឯវំ វិញ្ញាបនំ វិញ្ញត្តិ. និមិត្តករណំ និមិត្តកម្មំ. តតិយេតិ សេនាសនេ. សេសេតិ គិលានបច្ចយេ.

៣៧៨. បញ្ចន្នំ សហធម្មិកានំ អច្ចយេ ទានំ ន រូហតីតិ សម្ពន្ធោ. អច្ចយេ ទានន្តិ ‘‘មមច្ចយេន មយ្ហំ សន្តកំ ឧបជ្ឈាយស្ស ហោតូ’’តិអាទិនា ឯវំ អត្តនោ អបគមេ ទានំ. តន្តិ អច្ចយេន ទិន្នំ ចីវរាទិកំ សង្ឃស្សេវ ច ហោតិ, ន ភិក្ខុនោតិ អធិប្បាយោ. គិហីនំ បនាតិ គិហីនំ អច្ចយេ ទានំ បន. ឥទមេត្ថ ទានគ្គហណលក្ខណំ – ‘‘ឥទំ តុយ្ហំ ទម្មី’’តិអាទិនា សម្មុខា វា ‘‘ឥត្ថន្នាមស្ស ទេមី’’តិអាទិនា បរម្មុខាបិ ទិន្នំយេវ ហោតិ. ‘‘តុយ្ហំ គណ្ហាហី’’តិ វុត្តេ ‘‘មយ្ហំ គណ្ហាមី’’តិ វទតិ, សុទិន្នំ សុគ្គហិតញ្ច. ‘‘តវ សន្តកំ ករោហិ, តវ សន្តកំ ហោតុ, តវ សន្តកំ ការាបេហី’’តិ វុត្តេ ‘‘មម សន្តកំ ករោមិ, មម សន្តកំ ហោតុ, មម សន្តកំ ករិស្សាមី’’តិ វទតិ. ទុទ្ទិន្នំ ទុគ្គហិតញ្ច. សចេ បន ‘‘តវ សន្តកំ ករោហី’’តិ វុត្តេ ‘‘សាធុ, ភន្តេ, មយ្ហំ គណ្ហាមី’’តិ គណ្ហាតិ, សុគ្គហិតន្តិ.

៣៧៩. ភិក្ខុ វា សាមណេរោ វា ឧបស្សយេ ភិក្ខុនីនំ វិហារេ កាលំ កយិរាថ យទិ កាលង្ករេយ្យ, តត្ថ តស្មិំ ឧភិន្នំ សន្តកេ ភិក្ខុសង្ឃោ ឯវ ទាយជ្ជោ សាមី ហោតីតិ សេសោ. សេសេបីតិ អវសេសេ ភិក្ខុនិសិក្ខមានសាមណេរិសន្តកេបិ. អយំ នយោតិ យទិ តេ ភិក្ខូនំ វិហារេ កាលំ ករេយ្យុំ, តេសំ សន្តកេ ភិក្ខុនិសង្ឃោ ឯវ ទាយជ្ជោតិ អយមេវ នយោតិ អត្ថោ.

៣៨០. ‘‘ឥមំ នេត្វា អសុកស្ស ទេហី’’តិ ទិន្នំ យាវ បរស្ស ហត្ថំ ន បាបុណាតិ, តាវ បុរិមស្សេវ, យោ បហិណតិ, តស្សេវាតិ អត្ថោ. ទម្មីតិ ‘‘ឥត្ថន្នាមស្ស ទេមី’’តិ ទិន្នំ បន បច្ឆិមស្សេវ, យស្ស បហិណតិ, តស្សេវ សន្តកន្តិ អត្ថោ. ឥមំ វិធិំ ‘‘វុត្តនយេន ឥមេ សាមិនោ ហោន្តី’’តិ ឯតំ បការំ ញត្វា វិស្សាសគ្គាហំ វា គណ្ហេ, មតកចីវរំ វា អធិដ្ឋេតិ យោជនា. វិស្សាសគាហន្តិ សាមីសុ ជីវន្តេសុ វិស្សាសេន គាហំ គហេត្វា. មតកចីវរំ អធិដ្ឋេតិ តេសុ មតេសុ អញ្ញេ ចេ ភិក្ខូ ន សន្តិ, ‘‘មយ្ហំ តំ បាបុណាតី’’តិ មតកចីវរំ អធិដ្ឋេយ្យ. អញ្ញេសំ អទត្វា ទូរេ ឋបិតមតកបរិក្ខារា បន តត្ថ តត្ថ សង្ឃស្សេវ ហោន្តិ. ភិក្ខុម្ហិ កាលកតេ សង្ឃោ សាមី បត្តចីវរេ, អបិច គិលានុបដ្ឋាកា ពហូបការា, សង្ឃេន តិចីវរញ្ច បត្តញ្ច គិលានុបដ្ឋាកានំ ទាតព្ពំ. យំ តត្ថ លហុភណ្ឌំ លហុបរិក្ខារំ, តំ សម្មុខីភូតេន សង្ឃេន ភាជេតព្ពំ. យំ តត្ថ គរុភណ្ឌំ គរុបរិក្ខារំ, តំ អាគតានាគតស្ស ចាតុទ្ទិសស្ស សង្ឃស្ស អវិស្សជ្ជិយំ អវេភង្គិយំ. គិលានុបដ្ឋាកោ នាម គិហី វា ហោតុ បព្ពជិតោ វា, អន្តមសោ មាតុគាមោបិ, សព្ពេ ភាគំ លភន្តិ. ពហូ ចេ សព្ពេ សមគ្គា ហុត្វា ឧបដ្ឋហន្តិ, សព្ពេសំ សមភាគោ ទាតព្ពោ. យោ បនេត្ថ វិសេសេន ឧបដ្ឋហតិ, តស្ស វិសេសោ កាតព្ពោ.

៣៨១. ‘‘លោហភណ្ឌេ បហរណិំ ឋបេត្វា សព្ពំ កប្បតី’’តិអាទិនា យោជេតព្ពំ. បហរណិន្តិ អាវុធំ. បាទុកា ច សង្កមនីយោ បល្លង្កោ ចាតិ ទ្វន្ទោ. មត្តិកាមយេ កតកំ កុម្ភការិកញ្ច ឋបេត្វា សព្ពំ កប្បតីតិ យោជនីយំ, ធនិយស្សេវ សព្ពមត្តិកាមយកុដិ កុម្ភការិកាតិ.

បកិណ្ណកនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.