៣១. វិកប្បនានិទ្ទេសវណ្ណនា

២២១. សម្មុខា បរម្មុខាតិ សស្ស មុខំ, បរស្ស មុខន្តិ វិគ្គហោ, សម្មុខេន បរម្មុខេនាតិ អត្ថោ. សម្មុខាវិកប្បនា បរម្មុខាវិកប្បនាតិ ភេទា ទុវេ វិកប្បនា វុត្តាតិ យោជនា. ភេទាតិ វិសេសតោ. អថ វា សស្ស មុខំ មុខសម្ពន្ធិវចនំ អស្សា វិកប្បនាយាតិ សមាសោ. តថា បរម្មុខា. សម្មុខា ច បរម្មុខា ច, តស្សា ភេទោ, តតោ. សម្មុខាយ សម្មុខវិកប្បនាយ. ព្យត្តស្សាតិ វិកប្បនវិធានំ បច្ចុទ្ធារវិធានញ្ច ជានន្តស្ស.

២២២. តេនាតិ យស្ស សន្តិកេ វិកប្បេតិ, តេន ភិក្ខុនា. បរិភោគាទិកន្តិ បរិភោគំ វិស្សជ្ជនំ អធិដ្ឋានញ្ច.

២២៤-៥. អបរា សម្មុខាវេកាតិ ឯត្ថ វា-សទ្ទោ បក្ខន្តរេ, អថ វាតិ អត្ថោ, អបិ-សទ្ទត្ថោ វា វា-សទ្ទោ, សោ អបរា-សទ្ទតោ បរំ ទដ្ឋព្ពោ, អបរាបិ ឯកា សម្មុខាវិកប្បនា អត្ថីតិ អត្ថោ. កថន្តិ អាហ ‘‘ភិក្ខុស្សា’’តិអាទិ. ‘‘បញ្ចន្នំ សហធម្មីន’’ន្តិ វុត្តត្តា ‘‘តិស្សស្ស ភិក្ខុនោ’’តិអាទីសុ តិស្សាយ ភិក្ខុនិយា តិស្សាយ សិក្ខមានាយ តិស្សាយ សាមណេរិយា តិស្សស្ស សាមណេរស្សាតិបិ វិញ្ញាតព្ពំ.

២២៦. បរម្មុខាវិកប្បនាតិ បរម្មុខេន វិកប្បនេន, បរម្មុខាវិកប្បនាតិ វា គហេតព្ពំ, បរម្មុខាវិកប្បនា កថន្តិ អត្ថោ.

២២៧. មិត្តោតិ ទឡ្ហមិត្តោ. សន្ទិដ្ឋោតិ ទិដ្ឋមត្តមិត្តោ. ឯត្ថ បន ទ្វិន្នំ វិកប្បនានំ កិំ នានាករណន្តិ? សម្មុខាវិកប្បនាយ តាវ សយំ វិកប្បេត្វា បរេន បច្ចុទ្ធរាបេតិ, តេនេវ សា សម្មុខាវិកប្បនា នាម ជាតា. បរម្មុខាវិកប្បនាយ បរេនេវ វិកប្បាបេត្វា បរេនេវ បច្ចុទ្ធរាបេតិ, តេនេវ សា បរម្មុខាវិកប្បនា នាម ជាតាតិ ឥទមេត្ថ នានាករណន្តិ.

២២៨. ទូរសន្តិកត្តេកត្តន្តិ ឯត្ថ អាសន្នទូរភាវោ អធិដ្ឋានេ វុត្តនយេនេវ វេទិតព្ពោ.

២២៩. ទសាហំ…បេ… បច្ចាសាយ សតិ មាសកំ នាធិដ្ឋិតវិកប្បិតំ និស្សគ្គិំ នុប្បាទយតីតិ សម្ពន្ធោ. ទស អហានិ សមាហដានិ ទសាហំ. សព្ពត្ថ អច្ចន្តសំយោគេ ទុតិយា. តត្ថ យំ ទិវសំ ចីវរំ ឧប្បន្នំ, តស្ស យោ អរុណោ, សោ ឧប្បន្នទិវសនិស្សិតោ, តស្មា ចីវរុប្បាទទិវសេន សទ្ធិំ ឯកាទសេ អរុណុគ្គមនេ និស្សគ្គិយំ ហោតីតិ អាហ ‘‘ទសាហ’’ន្តិ. មាសមេកំ វាតិ ‘‘អនត្ថតេ កថិនេ ឯកំ បច្ឆិមកត្តិកមាស’’ន្តិ (បារា. ៦៤៩ អត្ថតោ សមានំ) វុត្តត្តា កថិនត្ថតេ បញ្ច មាសេតិ លព្ភតិ. កថិនំ អត្ថតំ យស្មិំ វិហារេតិ សមាសោ. បារិបូរត្ថន្តិ បារិបូរិ អត្ថោ យស្សាតិ វិគ្គហោ. កិរិយាវិសេសនំ, បារិបូរិប្បយោជនំ កត្វាតិ អត្ថោ. ឩនស្សាតិ យត្តកេន កយិរមានំ អធិដ្ឋានំ ចីវរំ បហោតិ, តត្តកតាភាវតោ ឩនស្ស ឯកាទសមាសសត្តមាសសង្ខាតេ បិដ្ឋិសមយេ ឧប្បន្នស្ស មូលចីវរស្ស. បច្ចាសា សតីតិ ‘‘សង្ឃាទិតោ យតោ កុតោចិ លច្ឆាមី’’តិ ឯវំ សតិយា បច្ចាសាយាតិ អត្ថោ. ឧភយម្បិ យ-ការលោបេន និទ្ទិដ្ឋំ. សតីតិ វា និបាតោ, លិង្គវិបល្លាសេន វាហ. ឯត្ថ បន ព្យតិរេកវសេន ទសាហាតិក្កមនាទីសុ និស្សគ្គិយំ បាចិត្តិយំ វេទិតព្ពន្តិ.

វិកប្បនានិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.