២២. ឧបាហននិទ្ទេសវណ្ណនា

១៧៥. នវា គុណង្គុណូបាហនា មជ្ឈទេសេ ន កប្បន្តីតិ សម្ពន្ធោ. នវាតិ ឯកវារម្បិ អប្បដិមុក្កា. តត្ថ គុណង្គុណូបាហនា ចតុបដលតោ បដ្ឋាយ វុច្ចន្តិ. សម្ភវេ ព្យភិចារេ ច វិសេសនំ សាត្ថកំ ភវតីតិ ‘‘មជ្ឈទេសេ’’តិ វិសេសនំ អមជ្ឈទេសំ ព្យភិចរតីតិ អមជ្ឈទេសេ គុណង្គុណូបាហនា កប្បន្តីតិ វេទិតព្ពំ. តថា នវាតិ ឥមិនា អនវា មជ្ឈទេសេបិ. ឥមិនា បន វាក្យេន មជ្ឈទេសេបិ ឯកវារម្បិ បដិមុក្កា, អញ្ញត្ថ តុ សព្ពាបិ គុណង្គុណូបាហនា វដ្ដន្តិ, ន សេសាតិ អាបន្នំ, តថាបិ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឯកបលាសិកំ ឧបាហន’’ន្តិ (មហាវ. ២៤៥) វុត្តត្តា ឯកបដលិកាបិ វដ្ដតីតិ វេទិតព្ពំ. សព្ពស្សាតិ មជ្ឈទេសេ បច្ចន្តិមេបិ គិលានាគិលានស្ស សព្ពស្ស. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អជ្ឈារាមេ ឧបាហនំ ធារេតុ’’ន្តិ (មហាវ. ២៤៩) ហិ សាមញ្ញេន អនុញ្ញាតំ. សព្ពត្ថាតិ គាមេ វា អរញ្ញេ វា អារាមតោ អញ្ញត្រ. អកល្លកស្ស ចាតិ គិលានស្សេវ.

១៧៦-៩. សព្ព…បេ… រត្តា ច ឧបាហនា សព្ព…បេ… វិច្ឆិកាឡិកា ច…បេ… ទីបីនំ ចម្មេហិ ច មជ្ជារ…បេ… ចម្មេហិ ច បរិក្ខដា ច ឧបាហនា សង្កមនីយា បាទុកា ច កោចិ ធារេយ្យ, ទុក្កដន្តិ យោជនា. ឱទាតាយ បាឡិយា អដ្ឋកថាយ ច អភាវេបិ អនុលោមវសេនេត្ថ វុត្តំ វិយ ទិស្សតិ. នីលកោ ច ឱទាតោ ចាតិអាទិនា ទ្វន្ទោ. សព្ពេវ នីលក…បេ… កណ្ហកា យាសន្តិ សមាសោ. ‘‘មហារង្គា’’តិអាទីសុ អប្បយុត្តេបិ សព្ព-សទ្ទេ បករណវសេន យោជេត្វា អត្ថោ វេទិតព្ពោ.

‘‘អត្ថា បករណា លិង្គា, ឱចិត្យា កាលទេសតោ;

សទ្ទត្ថា វិភជីយន្តិ, ន សទ្ទាយេវ កេវលា’’តិ. –

ហិ វុត្តំ. ចិត្រាតិ វិចិត្រា. នីលបីតាទី វទ្ធាយេវ យាសន្តិ សមាសោ. អាទិ-សទ្ទេន ឱទាតាទីនំ គហណំ. តិត្តិរបត្តសទិសោ វិចិត្តោ វណ្ណោ តិត្តិរបត្ត-សទ្ទេន គហិតោ. តមេតេសមត្ថីតិ តិត្តិរបត្តិកា. មេណ្ឌស្ស ច អជស្ស ច វិសាណសទិសា វទ្ធា យាសន្តិ ពាហិរត្ថោ. តា បន កណ្ណិកដ្ឋានេ មេណ្ឌកអជវិសាណសណ្ឋានេ វទ្ធេ យោជេត្វា កតា. ឯស នយោ វិច្ឆិកាឡិកាទីសុ. បណ្ហិបិធានត្ថំ តលេ ខល្លំ ពទ្ធំ យាសន្តិ វិគ្គហោ. ជង្ឃតោ សព្ពបាទប្បដិច្ឆាទនកំ បុដំ ពទ្ធំ យាសន្តិ ពហុព្ពីហិ. តូលំ បិចុ បុណ្ណំ យាសន្តិ អញ្ញបទត្ថោ. បលិគុណ្ឋេតីតិ បលិគុណ្ឋោ, ឧបរិបាទតលមត្តប្បដិច្ឆាទកពន្ធោ, តេន យោជេត្វា កតា បាលិគុណ្ឋិមា, វិចិត្រា ហិ តទ្ធិតវុត្តិ. វិច្ឆិកានំ អឡសទិសំ នង្គុដ្ឋសទិសំ ពទ្ធមេតាសន្តិ វិច្ឆិកាឡិកា. សីហព្យគ្ឃុទ្ទាជិនទីបីនំ ចម្មេហិ ចាតិ បករណតោ អជិនា នាម មិគា. ឧលូកា បក្ខិពិឡារា. សង្កមន្តិ គច្ឆន្តិ ឯតាហីតិ សង្កមនីយា. តា បន តាលបណ្ណាទីហិ កតា សំហារិយា.

១៨០. សកលំ ឯកទេសំ វា បុញ្ឆិត្វាវាតិ យោជនា. ខល្លកាទិកន្តិ អាទិ-សទ្ទេន មេណ្ឌវិសាណវទ្ធិកាទិកំ សព្ពំ សង្គណ្ហាតីតិ.

ឧបាហននិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.