៣៩. វស្សូបនាយិកនិទ្ទេសវណ្ណនា

៣០៩-៣១០. ឥទានិ វស្សូបគមនំ ទស្សេតុំ ‘‘បុរិមិកា’’តិអាទិមាហ. តត្ថ បុរិមិកា បច្ឆិមិកា (មហាវ. ១៨៤; មហាវ. អដ្ឋ. ១៨៥) ចេតិ ទ្វេ វស្សូបនាយិកាតិ អត្ថោ. អាលយបរិគ្គាហោ វា វចីភេទោ វា វស្សូបនាយិកាតិ បាឋសេសោ. ឥទានិ វត្តព្ពំ សន្ធាយ ‘‘ឯទិសោ’’តិ វុត្តំ. ‘‘ឥធ វស្សំ វសិស្សាមី’’តិ ចិត្តុប្បាទេត្ថ អាលយោ (មហាវ. អដ្ឋ. ២០៣). អាលយបរិគ្គាហោ បន វជេ វា សត្ថេ វា នាវាយ វា វស្សំ ឧបគន្តុកាមស្ស តត្ថ សេនាសនំ អលភន្តស្ស លព្ភតិ, សត្ថាទីសុ បន វស្សំ ឧបគន្តុំ ន វដ្ដតីតិ កត្វា. យទិ សត្ថាទីសុ កវាដពន្ធំ សេនាសនំ លព្ភតិ, តត្ថ ឧបគន្តព្ពំ. ឧបគច្ឆន្តេន ច ‘‘ឥធ វស្សំ ឧបេមី’’តិ តិក្ខត្តុំ វត្តព្ពំ. វិហារេ បន វចីភេទោ វា កាតព្ពោ. សចេ ‘‘ឥធ វស្សំ វសិស្សាមី’’តិ អាលយោ អត្ថិ, អសតិយា បន វស្សំ ន ឧបេតិ, ឆិន្នវស្សោ ន ហោតិ, បវារេតុញ្ច លភតិ ឯវ.

៣១១. នោបេតុកាមោ អាវាសំ, តទហូតិក្កមេយ្យ វាតិ បាឋេ (មហាវ. ១៨៦) អតិក្កមន្តស្ស អាវាសំ តទហុ វស្សូបនាយិកាតិបិ អត្ថោ. អាវាសំ អតិក្កមេយ្យ វាតិ សម្ពន្ធោ. ជានំ វានុបគច្ឆតោតិ ឯត្ថ វិហារេ និសីទិត្វាបិ អនុបគច្ឆតោ ទុក្កដាបត្តិ ហោតីតិ អធិប្បាយោ.

៣១២. ឆិន្នវស្សោ (វជិរ. ដី. មហាវគ្គ ២០៨) វា កេនចិ អន្តរាយេន បឋមំ អនុបគតោ (មហាវ. ១៨៥-១៨៦) វា ទុតិយំ ឧបគច្ឆេយ្យាតិ សម្ពន្ធោ. តេមាសន្តិ បុរិមំ វា តេមាសំ បច្ឆិមំ វា តេមាសំ. ‘‘ន ភិក្ខវេ វស្សំ ឧបគន្ត្វា បុរិមំ វា បច្ឆិមំ វា តេមាសំ អវសិត្វា ចារិកា បក្កមិតព្ពា. យោ បក្កមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ (មហាវ. ១៨៥) ហិ វុត្តំ.

៣១៣-៥. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, សត្តន្នំ សត្តាហករណីយេន អប្បហិតេបិ គន្តុំ, បគេវ បហិតេ, ‘ភិក្ខុស្ស ភិក្ខុនិយា សិក្ខមានាយ សាមណេរស្ស សាមណេរិយា មាតុយា ច បិតុស្ស ច, គិលានភត្តំ វា បរិយេសិស្សាមិ, គិលានុបដ្ឋាកភត្តំ វា បរិយេសិស្សាមិ, គិលានភេសជ្ជំ វា បរិយេសិស្សាមិ, បុច្ឆិស្សាមិ វា ឧបដ្ឋហិស្សាមិ វា’តិ សត្តាហំ សន្និវត្តោ កាតព្ពោ’’តិ (មហាវ. ១៩៨) វុត្តត្តា ‘‘មាតាបិតូនមត្ថាយ…បេ… ឧបដ្ឋិស្ស’’ន្តិ វុត្តំ. តត្ថាយំ សង្ខេបោ – ‘‘មាតាទីនំ គិលានភត្តំ វា តទុបដ្ឋាកភត្តំ វា គិលានានំ ឱសធំ វា ឯសិស្សំ បរិយេសិស្ស’’ន្តិ វា ‘‘តេ គិលានេ គន្ត្វា បុច្ឆិស្សាមី’’តិ វា ‘‘ឧបដ្ឋិស្ស’’ន្តិ វា បហិតេបិ អប្បហិតេបិ សត្តាហកិច្ចេន គន្តុំ លភតិ.

ឥទានិ សហធម្មិកេ ឯវ សន្ធាយ ‘‘អនភិរត’’ន្តិអាទិ វុត្តំ. ‘‘វិសភាគរូបំ ទិស្វា អនភិរតិ, តតោ វូបកាសិស្សំ, តំ គហេត្វា អញ្ញត្ថ គមិស្ស’’ន្តិ អធិប្បាយេន គន្តុម្បិ លព្ភតីតិ អត្ថោ. កុក្កុច្ចំ វិនោទនញ្ច ទិដ្ឋិំ វិវេចនញ្ច អហំ វា ករេយ្យំ អញ្ញេហិ វា ការេយ្យន្តិ សម្ពន្ធោ. បរិវាសមានត្តអាទីហិ វុដ្ឋានំ វា គរុកា. អាទិ-សទ្ទេន សចេ សង្ឃេន កម្មំ កតំ ហោតិ, តស្ស បដិប្បស្សទ្ធិយា អនុស្សាវនករណាទីសុ ឧស្សុក្កំ ករេយ្យន្តិ គន្តុំ លព្ភតីតិ អត្ថោ. សត្តាហកិច្ចេនាតិ សត្តាហករណីយេន.

៣១៦. ធម្មសវនត្ថំ និមន្តិតោ ឯវំ វជេតិ អត្ថោ. គរូ នាម អាចរិយុបជ្ឈាយា, តេហិ ភណ្ឌធោវនកិច្ចេន បហិតស្ស គន្តុំ វដ្ដតីតិ អត្ថោ.

៣១៧. ន ភណ្ឌធោវន…បេ… ទស្សនេតិ ឯត្ថ (មហាវ. អដ្ឋ. ១៩៩) ឯតេសុបិ ន វជេតិ សម្ពន្ធោ. លព្ភន្តិ ឯត្ថ ‘‘អជ្ជេវ អាគមិស្ស’’ន្តិ អទូរគោ យទិ ន បាបុណេយ្យ, លព្ភន្តិ សម្ពន្ធោ. កិំ វុត្តំ ហោតិ? ‘‘អជ្ជេវ អាគមិស្សាមី’’តិ សាមន្តវិហារំ គន្ត្វា បុន អាគច្ឆន្តស្ស អន្តរាមគ្គេ សចេ អរុណុដ្ឋានំ ហោតិ, វស្សច្ឆេទោបិ ន ហោតិ, រត្តិច្ឆេទេន ទុក្កដម្បិ នាបជ្ជតីតិ វុត្តំ ហោតិ.

៣១៨. សេសញាតិហីតិ ភាតុភគិនីអាទីហិ. ភិក្ខុនិស្សិតកេន ច បហិតេតិ សម្ពន្ធោ. និទ្ទិសិត្វាតិ ‘‘អាគច្ឆន្តុ ភទន្តា, ឥច្ឆាមិ ទានញ្ច ទាតុំ ធម្មញ្ច សោតុំ ភិក្ខុញ្ច បស្សិតុ’’ន្តិអាទិនា យំ កិញ្ចិ និទ្ទិសិត្វាវ បេសិតេ គន្តុំ វដ្ដតិ. កេវលំ ‘‘អាគច្ឆន្តុ ភិក្ខូ, ឥច្ឆាមិ ភិក្ខូនំ អាគមន’’ន្តិ ឯវំ អនិទ្ទិសិត្វា វុត្តេ គន្តុំ ន លព្ភតីតិ អត្ថោ.

៣១៩. អច្ឆរាយេ សតត្តនោតិ ទសវិធេសុ អន្តរាយេសុ ឯកស្មិម្បិ អន្តរាយេ អត្តនោ សតីតិ អត្ថោ. សង្ឃសាមគ្គិយា វា វស្សច្ឆេទេ អនាបត្តីតិ អត្ថោ. វុត្តញ្ហេតំ ‘‘ឥធ បន, ភិក្ខវេ, វស្សូបគតោ ភិក្ខុ បស្សតិ សម្ពហុលេ ភិក្ខូ សង្ឃភេទាយ បរក្កមន្តេ. តត្រ ចេ ភិក្ខុនោ ឯវំ ហោតិ, ‘គរុកោ ខោ សង្ឃភេទោ វុត្តោ ភគវតា. មា មយិ សម្មុខីភូតេ សង្ឃោ ភិជ្ជី’តិ បក្កមិតព្ពំ, អនាបត្តិ វស្សច្ឆេទស្សា’’តិ (មហាវ. ២០២). ឯវំ ឆិន្នវស្សោ នោ បវារយេតិ អត្ថោ.

៣២០. រុក្ខស្ស សុសិរេតិ ឯត្ថ (មហាវ. ២០៤; មហាវ. អដ្ឋ. ២០៣) បន សុទ្ធេ រុក្ខសុសិរេ ឯវ ន វដ្ដតិ, មហន្តស្ស បន សុសិរស្ស អន្តោ បទរច្ឆទនំ កុដិកំ កត្វា បវិសនទ្វារំ យោជេត្វា ឧបគន្តុំ វដ្ដតិ. រុក្ខស្ស វិដបេតិ ឯត្ថាបិ សុទ្ធវិដបមត្តេ ន វដ្ដតិ, មហាវិដបេ បន អដ្ដកំ ពន្ធិត្វា វុត្តនយេន កុដិកំ កត្វា ឧបគន្តុំ វដ្ដតិ. ឆវកុដិ នាម បាសាណកុដិកន្តិ វទន្តិ. តីសុ បស្សេសុ បាសាណេ ឧស្សាបេត្វា ឧបរិ បាសាណេន បដិច្ឆន្នា.

៣២១. នាវាទីសុ បន ឧបគតោ បវារេតុញ្ច លព្ភតីតិ សម្ពន្ធោ. វស្សូបនាយិកវិនិច្ឆយោ.

វស្សូបនាយិកនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.