៣២. និស្សយនិទ្ទេសវណ្ណនា

២៣០. ព្យត្តស្សាតិ ឯត្ថ កិត្តាវតា ព្យត្តោ ហោតីតិ ចេ? និស្សយមុច្ចនកេន បន សព្ពន្តិមេន ធម្មបរិច្ឆេទេន អត្ថតោ ច ព្យញ្ជនតោ ច ទ្វេ មាតិកា បគុណា វាចុគ្គតា កាតព្ពា, បក្ខទិវសេសុ ធម្មស្សាវនត្ថាយ សុត្តន្តតោ ចត្តារោ ភាណវារា, សម្បត្តានំ បរិសានំ បរិកថនត្ថាយ អន្ធកវិន្ទមហារាហុលោវាទធម្មក្ខន្ធសទិសោ ឯកោ កថាមគ្គោ, សង្ឃភត្តមង្គលាមង្គលេសុ អនុមោទនត្ថាយ តិស្សោ អនុមោទនា, ឧបោសថប្បវារណាទិវិជាននត្ថំ កម្មាកម្មវិនិច្ឆយោ, សមណធម្មករណត្ថំ សមាធិវសេន វា វិបស្សនាវសេន វា អរហត្តបរិយោសានំ ឯកំ កម្មដ្ឋានំ ឯត្តកំ ឧគ្គហេតព្ពំ. ឯត្តាវតា ព្យត្តោ នាម ហោតិ ចាតុទិសោ, ឥតរថា អព្យត្តោ.

២៣១. ឥទានិ និស្សយគ្គហណាការំ ទស្សេតុំ ‘‘ឯកំស’’ន្តិអាទិ វុត្តំ. ឯត្ថ (មហាវ. ១០៣) អាយស្មតោតិ អាយស្មន្តំ.

២៣២. ឥទានិ បដិប្បស្សទ្ធិវិធានំ ទស្សេតុំ ‘‘បក្កន្តេ’’តិអាទិ វុត្តំ, ‘‘បញ្ចិមា, ភិក្ខវេ, និស្សយប្បដិប្បស្សទ្ធិយោ ឧបជ្ឈាយម្ហា. ឧបជ្ឈាយោ បក្កន្តោ វា ហោតិ វិព្ភន្តោ វា កាលកតោ វា បក្ខសង្កន្តោ វា អាណត្តិយេវ បញ្ចមី’’តិ (មហាវ. ៨៣), ‘‘ឆយិមា, ភិក្ខវេ, និស្សយប្បដិប្បស្សទ្ធិយោ អាចរិយម្ហា. អាចរិយោ បក្កន្តោ វា ហោតិ វិព្ភន្តោ វា កាលកតោ វា បក្ខសង្កន្តោ វា អាណត្តិយេវ បញ្ចមី, ឧបជ្ឈាយេន វា សមោធានគតោ ហោតី’’តិ ឥទំ បន ឧភយំ ឥធ ទស្សិតំ. សចេ អាចរិយុបជ្ឈាយា សាមន្តវិហារេសុបិ អបរិក្ខិត្តេសុ លេឌ្ឌុបាតទ្វយព្ភន្តរេ វសន្តិ, និស្សយោ ន បដិប្បស្សម្ភតិ. បរិក្ខិត្តេសុបិ ន បដិប្បស្សម្ភតីតិ ឯកេ. អាចរិយា បន ន ឥច្ឆន្តិ. កស្មាតិ ចេ? និស្សយគ្គហណប្បដិប្បស្សទ្ធីនំ ឧបចារសីមាយ បរិច្ឆិន្នត្តា. លេឌ្ឌុបាតេន ឧបចារសីមាបរិច្ឆេទោ បន អបរិក្ខិត្តេសុ ឯវ លព្ភតិ, ន បរិក្ខិត្តេសុ. តស្មា អាចរិយានំ វិនិច្ឆយេវ ឋាតព្ពំ.

បក្កន្តេតិ ឯត្ថ (មហាវ. អដ្ឋ. ៨៣) សចេ អាចរិយោ អន្តេវាសិកំ អនាមន្តេត្វាវ ឧបចារសីមំ អតិក្កមតិ, និស្សយោ បដិប្បស្សម្ភតិ. សចេ ឧបចារសីមំ អនតិក្កមិត្វាវ និវត្តតិ, ន បដិប្បស្សម្ភតិ. អាចរិយំ អនាមន្តេត្វា អន្តេវាសិកស្ស គមនេបិ ឯសេវ នយោ. សចេ អាចរិយោ កត្ថចិ គន្តុកាមោ អន្តេវាសិកំ អាបុច្ឆតិ, អន្តេវាសិកោបិ ‘‘សាធុ សាធូ’’តិ សម្បដិច្ឆតិ, តង្ខណេ ឯវ បដិប្បស្សម្ភតិ. ឯវំ អាចរិយំ អាបុច្ឆិត្វា អន្តេវាសិកស្ស គមនេបិ. ទ្វីសុបិ អន្តោវិហារេយេវ ឋិតេសុ អាចរិយោ វា អន្តេវាសិកំ, អន្តេវាសិកោ វា អាចរិយំ អនាបុច្ឆិត្វាវ សចេ ទ្វេ លេឌ្ឌុបាតេ អតិក្កមតិ, បដិប្បស្សម្ភតិ. បក្ខសង្កន្តេ វា វិព្ភន្តេ វា កាលកតេ វា តង្ខណេយេវ បដិប្បស្សម្ភតិ. អាណត្តិ នាម និស្សយប្បណាមនា. ទស្សនសវនវសេន ទុវិធំ សមោធានំ.

២៣៣. អលជ្ជិន្តិ ឯត្ថ –

‘‘សញ្ចិច្ច អាបត្តិំ អាបជ្ជតិ;

អាបត្តិំ បរិគូហតិ;

អគតិគមនញ្ច គច្ឆតិ;

ឯទិសោ វុច្ចតិ អលជ្ជិបុគ្គលោ’’តិ. (បរិ. ៣៥៩) –

ឯវំ វុត្តំ. ‘‘ន ភិក្ខវេ អលជ្ជិនំ និស្សាយ វត្ថព្ពំ. យោ វសេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ (មហាវ. ១២០) ហិ វុត្តំ.

២៣៤. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អទ្ធានមគ្គប្បដិបន្នេន ភិក្ខុនា និស្សយំ អលភមានេន អនិស្សិតេន វត្ថុ’’ន្តិ (មហាវ. ១២១) វុត្តត្តា ‘‘អទ្ធិកស្សា’’តិ វុត្តំ. គិលានុបដ្ឋាកស្ស ច យាចិតស្សាតិ សម្ពន្ធោ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, គិលានុបដ្ឋាកេន ភិក្ខុនា និស្សយំ អលភមានេន យាចិយមានេន អនិស្សិតេន វត្ថុ’’ន្តិ (មហាវ. ១២១) ហិ វុត្តំ. សល្លក្ខេន្តេន ផាសុកន្តិ ផាសុវិហារំ សល្លក្ខេន្តេន. ឥទំ បន បរិហារំ (មហាវ. អដ្ឋ. ១២១) សោតាបន្នាទិអរិយសាវកោ វា ថាមគតសមថវិបស្សនាលាភី វា ពាលបុថុជ្ជនោ វា ន លភតិ. យស្ស ខោ បន សមថវិបស្សនា តរុណា ហោតិ, ន ថាមគតា, អយំ លភតិ. អសន្តេ និស្សយទាយកេ ‘‘យទា បដិរូបោ និស្សយទាយកោ អាគច្ឆិស្សតិ, តទា តស្ស និស្សាយ វសិស្សាមី’’តិ អាភោគំ កត្វា យាវ អាសាឡ្ហីបុណ្ណមា, តាវ វសិតុំ លភតិ. សចេ បន អាសាឡ្ហីមាសេ និស្សយទាយកំ ន លភតិ, យត្ថ អត្ថិ, តត្ថ គន្តព្ពំ. អន្តោវស្សេ បន អនិស្សិតេន វត្ថុំ ន វដ្ដតិ. សភាគេ ទាយកេ អសន្តេ វសិតុំ លព្ភតីតិ សព្ពបទេសុ យោជនា កាតព្ពា. និស្សយវិនិច្ឆយោ.

និស្សយនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.