៣១. វិកប្បនានិទ្ទេសវណ្ណនា

២២១. សម្មុខាយាតិ (បាចិ. ៣៧៤; បារា. អដ្ឋ. ២.៤៦៩; កង្ខា. អដ្ឋ. វិកប្បនសិក្ខាបទវណ្ណនា) សម្មុខេ ឋិតស្សាតិ អត្ថោ. ព្យត្តស្សាតិ វិកប្បនវិធានំ បច្ចុទ្ធរណាទិវិធានញ្ច ជានន្តស្ស. អព្យត្តោ បន ‘‘ឥមិនា មយ្ហំ ទិន្ន’’ន្តិ គហេត្វាបិ គច្ឆេយ្យាតិ អត្ថោ. ឯកស្សាតិ ឯកស្ស ភិក្ខុស្ស.

២២២. និធេតុំវាតិ និធេតុំ ឯវ, និស្សគ្គិយំ ន ហោតីតិ អត្ថោ. បរិភុញ្ជិតុំ វា វិស្សជ្ជេតុំ វា អធិដ្ឋាតុំ វា ន វដ្ដតីតិ អត្ថោ.

២២៤-៥. អបរា សម្មុខា វាតិ សម្មុខា វិកប្បនា ឯវាតិ អត្ថោ. ឥមា ទ្វេ វិកប្បនា អត្តនា ឯវ វិកប្បេត្វា បរេន បច្ចុទ្ធរាបិតត្តា សម្មុខា វិកប្បនា ឯវាតិ វុត្តា.

២២៧. មិត្តោតិ ទឡ្ហមិត្តោ. សន្ទិដ្ឋោតិ ទិដ្ឋមត្តោ នាតិទឡ្ហមិត្តោ. ‘‘ឥតរេន ច បុព្ពេ វុត្តនយេន ‘តិស្សោ ភិក្ខូ’តិ វា ‘តិស្សា ភិក្ខុនី’តិ វា វត្តព្ពំ. បុន តេន ‘អហំ តិស្សស្ស ភិក្ខុនោ, តិស្សាយ ភិក្ខុនិយា វា ទម្មី’តិ វិកប្បេត្វា តេនេវ ‘តិស្សស្ស ភិក្ខុនោ, តិស្សាយ ភិក្ខុនិយា សន្តកំ បរិភុញ្ជ វា វិស្សជ្ជេហិ វា យថាបច្ចយំ វា ករោហី’តិ បច្ចុទ្ធរិតព្ព’’ន្តិ ឯវំ បាឋោ គហេតព្ពោ.

២២៨. ទូរសន្តិកត្តេកត្ត-ពហុភាវំ វិជានិយាតិ ឯត្ថ ទូរត្តញ្ច សន្តិកត្តញ្ច ឯកត្តញ្ច ពហុភាវញ្ច វិជានិត្វាតិ អត្ថោ.

២២៩. ‘‘ទសាហបរមំ អតិរេកចីវរំ ធារេតព្ព’’ន្តិ (បារា. ៤៦២) វុត្តត្តា ‘‘ទសាហំ វា’’តិ វុត្តំ. ‘‘ចីវរកាលសមយោ នាម អនត្ថតេ កថិនេ វស្សានស្ស បច្ឆិមោ មាសោ, អត្ថតេ កថិនេ បញ្ច មាសា’’តិ (បារា. ៦៤៩) វុត្តត្តា ‘‘មាសមេកំ វា បញ្ច វា’’តិ វុត្តំ, មាសំ វា ឯកំ បញ្ច វា មាសេតិ អត្ថោ. ‘‘ភិក្ខុនោ បនេវ អកាលចីវរំ ឧប្បជ្ជេយ្យ, អាកង្ខមានេន ភិក្ខុនា បដិគ្គហេតព្ពំ. បដិគ្គហេត្វា ខិប្បមេវ ការេតព្ពំ. នោ ចស្ស បារិបូរិ, មាសបរមំ តេន ភិក្ខុនា តំ ចីវរំ និក្ខិបិតព្ពំ ឩនស្ស បារិបូរិយា សតិយា បច្ចាសាយា’’តិ (បារា. ៤៩៩) វុត្តត្តា ‘‘បច្ចាសា សតិ មាសក’’ន្តិ វុត្តំ. នុប្បាទយតីតិ អនធិដ្ឋិតំ អវិកប្បិតំ និស្សគ្គិំ ន ជនយតីតិ អត្ថោ. វិកប្បនាវិនិច្ឆយោ.

វិកប្បនានិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.