២៥. អកប្បិយសយននិទ្ទេសវណ្ណនា

១៨៧-៩. ‘‘ឧច្ចកោ អាសន្ទិកោ ឧប្បន្នោ ហោតិ, អនុជានាមិ ភិក្ខវេ ឧច្ចកម្បិ អាសន្ទិក’’ន្តិ (ចូឡវ. ២៩៧) វចនតោ មញ្ចស្ស ឧបឌ្ឍភាគប្បមាណេន ឯកតោភាគេន ទីឃម្បិ សុគតង្គុលេន អតិរេកដ្ឋង្គុលបាទកំ ឥធ អាសន្ទីតិ អធិប្បេតំ, ចតុរំសាសន្ទិកោ បន បមាណាតិក្កន្តកោបិ វដ្ដតិ. តូលីតិ បកតិតូលិកា. បល្លង្កោនាម អាហរិមេហិ វាឡេហិ កតោតិ វុត្តោ. តត្ថេវ ‘‘សីហរូបាទិំ ទស្សេត្វា កតោ បន វដ្ដតី’’តិ វទន្តិ. បដិកន្តិ សេតត្ថរណំ. គោនចិត្តកន្តិ ឯត្ថ ចតុរង្គុលាធិកលោមោ កោជវោ ‘‘គោនកោ’’តិ វុច្ចតិ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, កោជវ’’ន្តិ (មហាវ. ៣៣៧) ចីវរក្ខន្ធកេ វុត្តត្តា ចតុរង្គុលលោមកំ បកតិកោជវំ វដ្ដតិ. រតនចិត្តំ ចិត្តកំ ន វដ្ដតិ. បដលីតិ ឃនបុប្ផរត្តអត្ថរណំ. វិកតីតិ សីហព្យគ្ឃាទិរូបវិចិត្តោ ឧណ្ណាមយត្ថរណកោ. ឧទ្ទលោមីតិ ឯកតោឧគ្គតបុប្ផំ. ឯកន្តលោមិកាតិ ឧភតោឧគ្គតបុប្ផំ.

កុត្តន្តិ សោឡសន្នំ នាដកិត្ថីនំ ឋត្វា នច្ចនយោគ្គំ ឧណ្ណាមយត្ថរណំ. កោសេយ្យន្តិ រតនបរិសិព្ពិតំ កោសេយ្យសុត្តមយំ បច្ចត្ថរណំ. កដ្ដិស្សន្តិ រតនបរិសិព្ពិតំ កោសេយ្យកដ្ដិស្សមយំ បច្ចត្ថរណំ. កោសេយ្យញ្ច កដ្ដិស្សញ្ច រតនបរិសិព្ពិតានេវ ន វដ្ដន្តិ, សុទ្ធានិ វដ្ដន្តិ. ហត្ថិអស្សរថត្ថរា តេសំ ឧបរិ អត្ថរណកអត្ថរណាវ. អជិនប្បវេណីតិ អជិនចម្មេហិ មញ្ចប្បមាណេន សិព្ពិត្វា កតា បវេណី, តេន ច កទលីមិគចម្មំ សេតវត្ថស្ស ឧបរិ បត្ថរិត្វា សិព្ពិត្វា កតំ បវរប្បច្ចត្ថរណំ កទលីមិគប្បវរប្បច្ចត្ថរណំ, តេន ច អត្ថតំ អជិនប្បវេណីកទលីមិគប្បវរប្បច្ចត្ថរណត្ថតំ.

សេតវិតានម្បិ ហេដ្ឋា អកប្បិយប្បច្ចត្ថរណេ សតិ ន វដ្ដតិ, កប្បិយប្បច្ចត្ថរណេ សតិ វដ្ដតិ, រត្តវិតានស្ស ហេដ្ឋា កប្បិយប្បច្ចត្ថរណេ សតិបិ ន វដ្ដតិ ឯវ. សីសូបធានំ បាទូបធានន្តិ មញ្ចស្ស ឧភតោលោហិតកំ ឧបធានំ ន វដ្ដតិ. យំ បន ឯកមេវ ឧបធានំ ហោតិ, ឧភោសុ អន្តេសុ រត្តំ វា បទុមវណ្ណំ វា ចិត្តំ វា, សចេ បមាណយុត្តំ, វដ្ដតិ, មហាឧបធានំ បន បដិក្ខិត្តំ.

១៩០. អាសន្ទាទិត្តយាតិ អាសន្ទី តូលី បល្លង្កោតិ ឥទំ តយំ នាមំ. ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឋបេត្វា តីណិ អាសន្ទិំ បល្លង្កំ តូលិកំ សេសកំ គិហិវិកដំ អភិនិសីទិតុំ, ន ត្វេវ អភិនិបជ្ជិតុ’’ន្តិ (ចូឡវ. ៣១៤) ហិ វុត្តំ. សេសេ គិហិសន្តកេ និសីទិតុំ លព្ភតីតិ អត្ថោ. យទិ ធម្មាសនេ សង្ឃិកម្បិ គោនកាទិំ ភិក្ខូហិ អនាណត្តា អារាមិកាទយោ សយមេវ បញ្ញបេន្តិ ចេវ នីហរន្តិ ច, ឯតំ គិហិវិកដនីហារំ នាម, ឥមិនា គិហិវិកដនីហារេន វដ្ដតិ. ភត្តគ្គំ នាម វិហារេ ឯវ ទានដ្ឋានំ.

១៩១. ចតុន្នំ បាទានំ, តីសុ បស្សេសុ អបស្សយានញ្ច វសេន សត្តង្គោ. ឯកបស្សេន យុត្តោ បញ្ចង្គោ. ឥមេ បន សត្តង្គបញ្ចង្គា ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧច្ចកម្បិ សត្តង្គ’’ន្តិ (ចូឡវ. ២៩៤) វុត្តត្តា បមាណាតិក្កន្តាបិ វដ្ដន្តិ. តេន វុត្តំ ‘‘ឧច្ចបាទកា’’តិ. តូលោនទ្ធា មញ្ចបីឋា ឃរេយេវ និសីទិតុំ កប្បន្តីតិ សម្ពន្ធោ.

១៩២. ចីវរច្ឆវិយោតិ ឆន្នំ ចីវរានំ, ឆន្នំ អនុលោមចីវរានញ្ច អញ្ញតរចីវរច្ឆវិយោតិ អត្ថោ. សព្ពត្ថាតិ មញ្ចេបិ បីឋេបិ ភត្តគ្គេបិ អន្តរឃរេបីតិ អត្ថោ. ឥមាសំ បន ភិសីនំ បមាណបរិច្ឆេទោបិ នត្ថិ, មញ្ចបីឋាទីនំ វសេន អនុរូបំ សល្លក្ខេត្វា បមាណំ កាតព្ពំ.

១៩៣. ‘‘តូលិកា ឧប្បន្នា ហោតិ. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, វិជដេត្វា ពិម្ពោហនំ កាតុំ, តីណិ តូលានិ រុក្ខតូលំ លតាតូលំ បោដកិតូល’’ន្តិ (ចូឡវ. ២៩៧) វុត្តត្តា តូលត្តយញ្ច (ចូឡវ. អដ្ឋ. ២៩៧; កង្ខា. អដ្ឋ. តូលោនន្ទសិក្ខាបទវណ្ណនា) ពិម្ពោហនេ វដ្ដតិ. ឥមេហិ តីហិ តូលេហិ សព្ពេសំ រុក្ខលតាតិណានំ តូលំ អនុញ្ញាតន្តិ វេទិតព្ពំ. ភិសិយំ បន កិញ្ចិ តូលំ ន វដ្ដតិយេវ. ភិសិគព្ភោតិ ភិសិយា វុត្តំ ចោឡាទិបញ្ចកំ ពិម្ពោហនេ អនុញ្ញាតន្តិ សម្ពន្ធោ. មិគបក្ខិនន្តិ សីហាទីនំ សព្ពចតុប្បទានំ ហំសមោរាទីនំ សព្ពបក្ខីនំ លោមានិ កប្បន្តិ. មសូរកេ អនុញ្ញាតន្តិ សម្ពន្ធោ.

១៩៤. ឥទានិ ភិសិយំ កប្បិយាកប្បិយំ ទស្សេតុំ ‘‘មនុស្សលោម’’ន្តិអាទិមាហ. ឧណ្ណាយន្តិ (ចូឡវ. ២៩៧; ចូឡវ. អដ្ឋ. ២៩៧) ឧណ្ណាភិសិយំ មនុស្សលោមំ ន លព្ភតីតិ អត្ថោ. ឧណ្ណាភិសិយម្បិ មនុស្សលោមំ ឋបេត្វា យេសំ កេសញ្ចិ បក្ខិចតុប្បទានំ លោមំ វដ្ដតីតិ អត្ថោ. បណ្ណេតិ បណ្ណភិសិយញ្ច បុប្ផញ្ច សុទ្ធំ តមាលបត្តញ្ច ន លព្ភំ, អវសេសំ យំ កិញ្ចិ បណ្ណំ លព្ភតីតិ អត្ថោ. តមាលបត្តកម្បិ អញ្ញេហិ មិស្សំ វដ្ដតីតិ. ចោឡវាកតិណេសុ អកប្បិយំ នាម នត្ថិ. អាសនញ្ចេវ អប្បដិវេក្ខិតំ ន លព្ភន្តិ អាសនសាមញ្ញតោ បសង្គេន វុត្តំ. អកប្បិយសយនវិនិច្ឆយោ.

អកប្បិយសយននិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.