១៤. ភូមិនិទ្ទេសវណ្ណនា

១៣៦. ឥទានិ ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ចតស្សោ កប្បិយភូមិយោ ឧស្សាវនន្តិកំ គោនិសាទិកំ គហបតិំ សម្មុតិ’’ន្តិ (មហាវ. ២៩៥) ឯវំ វុត្តា ចតស្សោ កប្បិយភូមិយោ ទស្សេតុំ ‘‘សម្មុតុស្សាវនន្តា ចា’’តិអាទិមាហ. យាសូតិ កប្បិយភូមីសុ (កង្ខា. អដ្ឋ. សន្និធិការកសិក្ខាបទវណ្ណនា).

១៣៧. ឥទានិ យត្ថ កប្បិយកុដិ ឥច្ឆិតព្ពា, តំ ទស្សេតុំ ‘‘វាសត្ថាយា’’តិអាទិមាហ. វាសត្ថាយាតិ ឥមិនា កោដ្ឋាគារភត្តសាលាចេតិយឃរសម្មុញ្ជនីមាឡកាទិ យំ យំ អញ្ញម្បិ វាសត្ថាយ ករីយតិ, តត្ថ តត្ថ កប្បិយកុដិករណកិច្ចំ នត្ថីតិ ទីបិតំ ហោតិ. ភោជនសាលា បន សេនាសនមេវ, តស្មា តត្ថ កាតព្ពា ឯវាតិ វទន្តិ. សង្ឃិកេវេកសន្តកេតិ ឯត្ថ ឯកសន្តកោ ឧបសម្បន្នសន្តកោវ វេទិតព្ពោ.

១៣៨. ឥទានិ កត្តព្ពាការំ ទស្សេតុំ ‘‘គេហេ’’តិអាទិមាហ. តត្ថ សង្ឃស្ស វា ឯកស្ស វា គេហេ វិហារេ ករិយមានេ ឯវំ ឦរយំ ‘‘កប្បិយកុដិំ ករោម, កប្បិយកុដិំ ករោមា’’តិ វា ‘‘កប្បិយកុដិ កប្បិយកុដី’’តិ វា វទន្តោ បឋមិដ្ឋកត្ថម្ភាទិំ ឋបេយ្យ, ឯវំ កតា ឧស្សាវនន្តិកា នាម, ឯវំ ឧទាហរិតវចនន្តិកាតិ អត្ថោ.

១៣៩. យេភុយ្យេន វា អបរិក្ខិត្តោ, សកលោបិ វា អបរិក្ខិត្តោ អារាមោ ‘‘គោនិសាទី’’តិ វុច្ចតីតិ សម្ពន្ធោ. ឯត្ថ បន សេនាសនេសុ បរិក្ខិត្តេសុបិ អារាមេ អបរិក្ខិត្តេ កប្បិយកុដិករណកិច្ចំ នត្ថិ. សម្មុតិំ ករោន្តេហិ កតំ បរិយោសិតំ ‘‘ឥមំ វិហារំ អឌ្ឍយោគំ បាសាទំ ហម្មិយំ គុហំ តិណកុដិកំ មណ្ឌប’’ន្តិ តេសំ នាមំ គហេត្វា តស្សា កុដិយា ហត្ថបាសេ វា ឋត្វា, តស្សា អន្តោ វា បវិសិត្វា វុត្តនយេនេវ ញត្តិទុតិយកម្មវាចាយ សម្មន្និតព្ពំ.

១៤០. ‘‘ភិក្ខុំ ឋបេត្វា អញ្ញេហី’’តិ វចនតោ សេសសហធម្មិកេហិបិ ទេវមនុស្សេហិបិ អញ្ញេហិ កប្បិយកុដិយា អត្ថាយ ទិន្នោ វា តេសំ សន្តកោ វា គេហោ ‘‘គហបតី’’តិ មតោ ញាតោតិ អត្ថោ, សង្ឃសន្តកញ្ច ភិក្ខុសន្តកញ្ច ឋបេត្វា សព្ពេសំ គេហោ គហបតីតិ អធិប្បាយោ.

១៤១. សប្បិអាទីហិ មិស្សិតន្តិ សប្បិអាទីហិ បញ្ចហិ ច ហលិទ្ទិសិង្គិវេរាទិយាវជីវិកេន ចាតិ អត្ថោ. វជេយ្យ អន្តោវុត្ថត្តន្តិ ឯត្ថ យាវកាលិកយាមកាលិកសង្ខាតំ បុរិមកាលិកទ្វយំ សង្ឃិកំ វា ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា សន្តកំ សយំ កប្បិយកុដិយា វុត្ថម្បិ ឥតរេហិ អកប្បិយកុដិយា វុត្ថេហិ មិស្សិតំ អន្តោវុត្ថភាវំ អាគច្ឆេយ្យាតិ អត្ថោ.

១៤២. តេហេវាតិ អកប្បិយកុដិយំ វុត្ថសប្បិតេលាទីហិ. សាមបាកតន្តិ សាមំបក្កភាវំ គច្ឆតីតិ អត្ថោ.

១៤៣-៤. ឥមា បន កប្បិយកុដិយោ យទា ជហិតវត្ថុកា ហោន្តិ, តំ ទស្សេតុំ ‘‘ឧស្សាវនន្តិកា’’តិអាទិមាហ. សចេ ថម្ភេ វា ភិត្តិបាទេ វា បរិវត្តេន្តិ, យោ យោ ឋិតោ, តត្ថ តត្ថ បតិដ្ឋាតិ, ឯតេនុបាយេន សព្ពេសុ បរិវត្តេសុបិ ន វិជហិតវត្ថុកាវ ហោតីតិ អត្ថោ. បរិក្ខិត្តេ គោនិសាទិ វិជហិតវត្ថុកា. សេសា ឆទនវិព្ភមាតិ ឆទនវិនាសា ជហិតវត្ថុកា ហោន្តីតិ អធិប្បាយោ. ភូមិវិនិច្ឆយោ.

ភូមិនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.