១១. និស្សគ្គិយនិទ្ទេសវណ្ណនា

១១៦-៧. ឥទានិ អច្ចោឡារិកានំ វសេន ទស្សេតុំ ‘‘អរូបិយ’’ន្តិអាទិ អារទ្ធំ. អញ្ញថាបិ យុត្តិ បរិយេសិតព្ពា. តត្ថាយំ សង្ខេបត្ថោ (បារា. ៥៩១; បារា. អដ្ឋ. ២.៥៨៩; កង្ខា. អដ្ឋ. ជាតរុបសិក្ខាបទវណ្ណនា) – យោ រូបិយេន អរូបិយញ្ច បរិវត្តេយ្យ, យោ ច ឥតរេន ច អរូបិយេន រូបិយំ បរិវត្តេយ្យ, តស្ស និស្សគ្គិយំ ហោតីតិ.

ឥទានិ រូបិយញ្ច អរូបិយញ្ច ទស្សេតុំ ‘‘ឥធ រូបិយ’’ន្តិអាទិ អារទ្ធំ. ឯត្ថ (បារា. ៥៨៩; កង្ខា. អដ្ឋ. ជាតរុបសិក្ខាបទវណ្ណនា) សជ្ឈុ សិង្គីតិ សជ្ឈូតិ រជតំ. សិង្គីតិ សុវណ្ណំ. តម្ពលោហាទីហិ វា ទារូហិ វា បណ្ណេហិ វា លាខាយ វា រូបំ សមុដ្ឋាបេត្វា វា អសមុដ្ឋាបេត្វា វា កតំ ចម្មពីជមយម្បិយំ យំ ទេសេ វោហារំ គច្ឆតិ, ឥទំ វោហារូបគមាសកំ នាម. ឥទមិធ រូបិយន្តិ អធិប្បេតំ. វត្ថាទិ ច មុត្តាទិ ច វត្ថមុត្តាទិ. ឥតរន្តិ អរូបិយំ កប្បិយវត្ថុញ្ច ទុក្កដវត្ថុញ្ច. កិំ វុត្តំ ហោតិ? វត្ថំ សុត្តំ ផាលោ បដកោ កប្បាសោ អនេកប្បការំ អបរណ្ណំ សប្បិ នវនីតំ តេលំ មធុ ផាណិតាទិភេសជ្ជញ្ចាតិ ឥទំ កប្បិយវត្ថុ នាម. មុត្តា មណិ វេឡុរិយោ សង្ខោសិលា បវាឡំ លោហិតង្គោ មសារគល្លំ សត្ត ធញ្ញានិ ទាសី ទាសោ ខេត្តំ វត្ថុ បុប្ផារាមផលារាមាទយោតិ ឥទំ ទុក្កដវត្ថុ នាម, តទុភយំ អរូបិយំ នាមាតិ វុត្តំ ហោតិ.

១១៨. ឯត្តាវតា រូបិយសំវោហារំ ទស្សេត្វា ឥទានិ កយវិក្កយំ ទស្សេតុំ ‘‘ឥមំ គហេត្វា’’តិអាទិមាហ. តត្ថ ឥមន្តិ តណ្ឌុលាទិកំ កប្បិយភណ្ឌំ គហេត្វា វា ឱទនាទិំ ភុត្វា វា ‘‘ឥមំ វត្ថាទិកំ កប្បិយភណ្ឌំ ទេហិ, ឥមំ រជនបចនាទិកំ ករ, រជនកដ្ឋាទិមា នយ, ឥមំ វា តវ ទេមិ, ត្វំ បន ឥមញ្ច ឥមញ្ច អាហរ, ករ, ទេហី’’តិ ឯវំ កយវិក្កយេ សមាបន្នេ និស្សគ្គីតិ សម្ពន្ធោ.

១១៩. ឥទានិ បរិណាមវសេន អាបត្តិភេទំ ទស្សេតុំ ‘‘អត្តនោ’’តិអាទិ អារទ្ធំ. តត្រាយំ បិណ្ឌត្ថោ (បារា. ៦៥៩; បារា. អដ្ឋ. ២.៦៥៨; កង្ខា. អដ្ឋ. បរិណតសិក្ខាបទវណ្ណនា) – សង្ឃស្ស វា អញ្ញស្ស វា នតំ បរិណតំ លាភំ លភិតព្ពំ ចីវរាទិបច្ចយំ អត្តនោ វា អញ្ញស្ស វា បរិណាមេយ្យ, និស្សគ្គិយអាទីនិ ហោន្តីតិ. កថំ? យោ បន មាតុសន្តកម្បិ សង្ឃស្ស បរិណតំ អត្តនោ បរិណាមេតិ, និស្សគ្គិយំ. អញ្ញស្ស បុគ្គលស្ស បរិណាមេតិ, សុទ្ធិកបាចិត្តិយំ. អញ្ញស្ស សង្ឃស្ស វា ចេតិយស្ស វា បរិណាមេតិ, ទុក្កដំ. យោ បន អញ្ញបុគ្គលស្ស វា ចេតិយស្ស វា បរិណតំ អត្តនោ វា អញ្ញបុគ្គលស្ស វា សង្ឃស្ស វា អញ្ញចេតិយស្ស វា បរិណាមេតិ, តស្សាបិ ទុក្កដមេវាតិ.

១២០. យោ បន និស្សគ្គិំ និស្សជ្ជិតព្ពំ អនិស្សជ្ជិត្វា វិនយកម្មំ អកត្វា បរិភុញ្ជេយ្យ, តស្ស ទុក្កដំ. យោ វា បរេន វិនយកម្មត្ថាយ និស្សដ្ឋំ សកសញ្ញាយ ន ទទេយ្យ, តស្សាបិ ទុក្កដំ. អញ្ញថេតរន្តិ ឯត្ថ អញ្ញថាតិ ថេយ្យសញ្ញាយ សចេ ន ទទេយ្យ, ឥតរំ តស្ស អគ្ឃវសេន បារាជិកញ្ច ថុល្លច្ចយញ្ច ទុក្កដញ្ច ហោតីតិ អត្ថោ. និស្សគ្គិយវិនិច្ឆយោ.

និស្សគ្គិយនិទ្ទេសវណ្ណនា និដ្ឋិតា.