៦. សុរាបានវគ្គោ

១. សុរាបានសិក្ខាបទវណ្ណនា

‘‘សុរា’’តិ វា ‘‘ន វដ្ដតី’’តិ វា ជានិត្វា បិវនេ អកុសលមេវាតិ លិខិតំ. អកុសលចិត្តន្តិ យេភុយ្យេន តំ សន្ធាយ កិរ វុត្តំ. អថ កស្មា វិនយដ្ឋកថាយំ ‘‘អកុសលេនេវ បាតព្ពតាយា’’តិ (បាចិ. អដ្ឋ. ៣២៩) វុត្តន្តិ ចេ? សចិត្តកបក្ខេ អកុសលេនេវ បាតព្ពតាយាតិ.

សុរាបានសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

២. អង្គុលិបតោទកសិក្ខាបទវណ្ណនា

កាយសំសគ្គសង្ឃាទិសេសាបត្តិភាវេ សមានេបិ ភិក្ខុនិយាបិ អនុបសម្បន្នេបិ ទុក្កដំ, ឧបសម្បន្នេ ឯវ បាចិត្តិយន្តិ ឯវំ បុគ្គលាបេក្ខំ ទស្សេតុំ ‘‘អង្គុលិបតោទកេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ វុត្តំ. សតិ ករណីយេតិ ឯត្ថ បុរិសំ សតិ ករណីយេ អាមសតោតិ អធិប្បាយោ, ន ឥត្ថិំ.

អង្គុលិបតោទកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៣. ហសធម្មសិក្ខាបទវណ្ណនា

‘‘ចិក្ខល្លំ វា’’តិ វចនតោ សក្ខរម្បិ ខិបនកីឡាយ កីឡតោ ទុក្កដមេវ. ឧបរិគោប្ផកេ បាចិត្តិយំ, អញ្ញត្ថ ទុក្កដន្តិ បាចិត្តិយវត្ថុអត្ថវសេន ‘‘ឧទកេ ហសធម្មេ បាចិត្តិយ’’ន្តិ វុត្តំ.

ឥទំ សញ្ញាវិមោក្ខំ ចេ, តិកបាចិត្តិយំ កថំ;

កីឡិតំវ អកីឡាតិ, មិច្ឆាគាហេន តំ សិយា.

ឯត្តាវតា កថំ កីឡា, ឥតិ កីឡាយំ ឯវាយំ;

អកីឡាសញ្ញី ហោតេត្ថ, វិនយត្ថំ សមាទយេ.

ឯកន្តាកុសលោ យស្មា, កីឡាយាភិរតមនោ;

តស្មា អកុសលំ ចិត្តំ, ឯកមេវេត្ថ លព្ភតីតិ. (វជិរ. ដី. បាចិត្តិយ ៣៣៦);

ហសធម្មសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៤. អនាទរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា

តស្ស វចនន្តិ ‘‘អយំ ឧក្ខិត្តកោ វា វម្ភិតោ វា គរហិតោ វា ឥមស្ស វចនំ អកតំ ភវិស្សតី’’តិ អនាទរិយំ ករោតិ. ធម្មន្តិ កថាយំ ធម្មោ នស្សេយ្យ វា វិនស្សេយ្យ វា អន្តរធាយេយ្យ វា, តំ វា អសិក្ខិតុកាមោ អនាទរិយំ ករោតិ. ‘‘លោកវជ្ជំ អតិក្កមិត្វា ‘ឥទំ អម្ហាកំ អាចរិយុគ្គហោ’តិ វទន្តស្ស ន វដ្ដតី’’តិ (វជិរ. ដី. បាចិត្តិយ ៣៤៤) លិខិតំ.

អនាទរិយសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៦. ជោតិសិក្ខាបទវណ្ណនា

‘‘វិសិព្ពនាបេក្ខោ’’តិ វុត្តត្តា អញ្ញស្ស វដ្ដតិ, អញ្ញេសញ្ច.

ជោតិនេកមនេកេ វា, ជាលេន្តិ មុនយោ សហ;

ឯកោ សោបេតិ នានេកោ, អធិប្បាយវិសេសតោ.

ជោតិសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៨. ទុព្ពណ្ណករណសិក្ខាបទវណ្ណនា

មោរក្ខិមណ្ឌលមង្គុលបិដ្ឋីនន្តិ ន ឯកន្តតោ, អធិកំ, ឱរញ្ចាតិ វទន្តិ. ឯកកោណេបិ វដ្ដតិ, ឯវំ យត្ថ កត្ថចិ ឯកពិន្ទុបិ វដ្ដតីតិ.

ទុព្ពណ្ណករណសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

៩. វិកប្បនសិក្ខាបទវណ្ណនា

‘‘សមុដ្ឋានាទីនិ បឋមកថិនសទិសានិ, ឥទំ បន កិរិយាកិរិយ’’ន្តិ បាឋោ. ឯត្ថ បរិភោគេន កាយកម្មំ. អបច្ចុទ្ធរណេន វចីកម្មំ.

វិកប្បនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

១០. អបនិធានសិក្ខាបទវណ្ណនា

សសូចិកេ សូចិឃរេ សូចិគណនាយ អាបត្តិយោតិ បោរាណា.

អបនិធានសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

សុរាបានវគ្គោ ឆដ្ឋោ.