៩. បណីតភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា

នវមេ បណីតភោជនានីតិ បណីតសំសដ្ឋានិ សត្តធញ្ញនិព្ពត្តានិ ភោជនានិ. យថា ហិ អាជញ្ញយុត្តោ រថោ ‘អាជញ្ញរថោ’តិ វុច្ចតិ, ឯវមិធាបិ បណីតសំសដ្ឋានិ ភោជនានិ បណីតភោជនានីតិ. យេហិ បន បណីតេហិ សំសដ្ឋានិ, តានិ ‘បណីតភោជនានី’តិ វុច្ចន្តិ, តេសំ បភេទទស្សនត្ថំ សេយ្យថិទំ សប្បិ នវនីតន្តិអាទិមាហ, តត្ថ សប្បិអាទីនិ ភេសជ្ជសិក្ខាបទេ (កង្ខា. អដ្ឋ. ភេសជ្ជសិក្ខាបទវណ្ណនា) វុត្តលក្ខណេនេវ វេទិតព្ពានិ. មច្ឆាទីសុ បន សព្ពោបិ ‘ឱទកោ’តិ (បាចិ. ២៦០) វុត្តលក្ខណោ មច្ឆោ មច្ឆោយេវ. យេសំ បន មំសំ កប្បតិ, តេសំ មំសញ្ច ខីរទធីនិ ច ឥធាធិប្បេតានិ. ឯវរូបានិ បណីតភោជនានីតិ យានិ ឯតេហិ សប្បិអាទីហិ សំសដ្ឋត្តា ‘បណីតភោជនានី’តិ វុច្ចន្តិ, តថារូបានិ បណីតភោជនានិ. អគិលានោតិ យស្ស តេហិ វិនាបិ ផាសុ ហោតិ. អត្តនោ អត្ថាយ វិញ្ញាបេត្វាតិ ឯត្ថ បន យោ អគិលានោ សុទ្ធានិ សប្បិអាទីនិ ភេសជ្ជត្ថាយ វិញ្ញាបេតិ, សោ មហានាមសិក្ខាបទេន (បាចិ. ៣០៣) ការេតព្ពោ, មច្ឆាទីនិ ចត្តារិ វិញ្ញាបេន្តោ សូបោទនវិញ្ញត្តិយា (បាចិ. ៦១២-៦១៣) ការេតព្ពោ, សប្បិអាទីហិ សំសដ្ឋភោជនានិ វិញ្ញាបេន្តោ ឥមិនា ការេតព្ពោ. តត្រាយំ វិនិច្ឆយោ – ‘‘សប្បិនា ភត្តំ ទេហិ, សប្បិំ អាកិរិត្វា ទេហិ, សប្បិមិស្សកំ កត្វា ទេហិ, សហ សប្បិនា ទេហិ, សប្បិញ្ច ភត្តញ្ច ទេហី’’តិ ឯវំ វិញ្ញាបេន្តស្ស តាវ វិញ្ញត្តិយា ទុក្កដំ, បដិគ្គហណេ ទុក្កដំ, អជ្ឈោហរណេ អជ្ឈោហរណេ បាចិត្តិយំ. ‘‘សប្បិភត្តំ ទេហី’’តិ វុត្តេ បន យស្មា សាលិភត្តំ វិយ សប្បិភត្តំ នាម នត្ថិ, តស្មា សូបោទនវិញ្ញត្តិយា ទុក្កដមេវ ហោតិ. សចេ បន ‘‘សប្បិនា ភត្តំ ទេហី’’តិ វុត្តេ ភត្តំ ទត្វា ‘‘សប្បិំ កត្វា ភុញ្ជាហី’’តិ នវនីតខីរាទីនិ វា កប្បិយភណ្ឌំ វា ទេតិ ‘‘ឥមិនា សប្បិំ គហេត្វា ភុញ្ជាហី’’តិ, យថាវត្ថុកមេវ. ‘‘គោសប្បិនា ភត្តំ ទេហី’’តិ វុត្តេ បន គោសប្បិំ វា ទេតុ, តស្មិំ អសតិ បុរិមនយេន នវនីតាទីនិ វា, គាវិំយេវ វា ទេតុ ‘‘ឥតោ សប្បិនា ភុញ្ជាហី’’តិ, យថាវត្ថុកមេវ. សចេ បន ‘‘គោសប្បិនា ទេហី’’តិ យាចិតោ អជិកាសប្បិអាទីហិ ទេតិ, វិសង្កេតំ. ឯវញ្ហិ សតិ អញ្ញំ យាចិតេន អញ្ញំ ទិន្នំ នាម ហោតិ, តស្មា អនាបត្តិ, ឯស នយោ ‘‘អជិកាសប្បិនា ទេហី’’តិអាទីសុបិ. ‘‘កប្បិយសប្បិនា ទេហី’’តិ វុត្តេ អកប្បិយសប្បិនា ទេតិ, វិសង្កេតមេវ. ‘‘អកប្បិយសប្បិនា ទេហី’’តិ វុត្តេ អកប្បិយសប្បិនាវ ទេតិ, បដិគ្គហណេបិ បរិភោគេបិ ទុក្កដមេវ. ឥមិនា នយេន សព្ពបទេសុ វិនិច្ឆយោ វេទិតព្ពោ. សចេ បន សព្ពេហិបិ សប្បិអាទីហិ ឯកដ្ឋានេ វា នានាដ្ឋានេ វា វិញ្ញាបេត្វា បដិលទ្ធំ ឯកតោ សម្ភិន្នរសំ កត្វា តតោ កុសគ្គេន ឯកពិន្ទុម្បិ អជ្ឈោហរតិ, នវ បាចិត្តិយានិ.

សាវត្ថិយំ ឆព្ពគ្គិយេ ភិក្ខូ អារព្ភ បណីតភោជនវិញ្ញត្តិវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ‘‘អគិលានោ’’តិ អយមេត្ថ អនុបញ្ញត្តិ, អសាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, គិលានស្ស អគិលានសញ្ញិនោ, វេមតិកស្ស វា ទុក្កដំ. គិលានសញ្ញិស្ស, គិលានកាលេ វិញ្ញាបេត្វា អគិលានស្ស ភុញ្ជតោ, គិលានស្ស សេសកេ, ញាតកប្បវារិតដ្ឋានតោ, អញ្ញស្សត្ថាយ វិញ្ញត្តេ, អត្តនោ ធនេន គហិតេ, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. បណីតភោជនតា, អគិលានតា, កតវិញ្ញត្តិយា បដិលាភោ, អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ. អទ្ធានសមុដ្ឋានំ, កិរិយំ, នោសញ្ញាវិមោក្ខំ, អចិត្តកំ, បណ្ណត្តិវជ្ជំ, កាយកម្មំ, វចីកម្មំ, តិចិត្តំ, តិវេទនន្តិ.

បណីតភោជនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.