១០. ទន្តបោនសិក្ខាបទវណ្ណនា
ទសមេ អទិន្នន្តិ កាយេន វា កាយប្បដិពទ្ធេន វា គណ្ហន្តស្ស ហត្ថបាសេ ឋត្វា កាយកាយប្បដិពទ្ធនិស្សគ្គិយានំ អញ្ញតរេន ន ទិន្នំ, អប្បដិគ្គហិតកស្សេតំ នាមំ. អប្បដិគ្គហិតកញ្ហិ ភិក្ខុនោ អត្តនោ សន្តកម្បិ អជ្ឈោហរិតុំ ន វដ្ដតិ. បដិគ្គហិតំ អន្តមសោ វិស្សាសិកសន្តកម្បិ វដ្ដតិ, តស្ស លក្ខណំ វុត្តវិបល្លាសេន វេទិតព្ពំ. សចេ ហិ យោ កោចិ អនុបសម្បន្នោ អន្តមសោ តិរច្ឆានោបិ ភិក្ខុស្ស វា ភិក្ខុនិយា វា ហត្ថបាសេ ឋិតោ កាយាទីនំ អញ្ញតរេន ទេតិ, តញ្ចេ ភិក្ខុនា យេន កេនចិ សរីរាវយវេន វា, តប្បដិពទ្ធេន វា, សំហារិមេន ច អន្តមសោ មញ្ចេនាបិ, ធារេតុំ សមត្ថេន ច អន្តមសោ អតត្ថជាតករុក្ខបណ្ណេនាបិ, សូចិយា បរាមដ្ឋមត្តេនាបិ បដិគ្គហិតំ, បដិគ្គហិតមេវ ហោតិ. បដិពទ្ធប្បដិពទ្ធំ នាម ឥធ នត្ថិ, យម្បិ នត្ថុករណិយា ទិយ្យមានំ នាសិកាយ, អកល្លកោ វា មុខេន បដិគ្គណ្ហាតិ, សព្ពំ វដ្ដតិ, អាភោគមត្តមេវ ហេត្ថ បមាណំ. បុព្ពាភោគេ ច សតិ បច្ឆា និទ្ទាយន្តស្ស បត្តេ ទិន្នម្បិ ហត្ថបាសេ សតិ បដិគ្គហិតមេវ ហោតិ. យម្បិ ‘‘បត្តេន បដិគ្គណ្ហិស្សាមី’’តិ និសិន្នស្សេវ ហត្ថេ បតតិ, តំ វដ្ដតិយេវ. អភិហដភាជនតោ បតិតរជម្បិ វដ្ដតិ, តត្ថ ឋិតនិសិន្ននិបន្នានំ បវារណាសិក្ខាបទេ វុត្តនយេនេវ ហត្ថបាសោ វេទិតព្ពោ.
សចេ បន ទាយកប្បដិគ្គាហកេសុ ឯកោ អាកាសេ ហោតិ, ឯកោ ភូមិយំ, ភូមដ្ឋស្ស សីសេន អាកាសដ្ឋស្ស ច ឋបេត្វា ទាតុំ វា គហេតុំ វា បសារិតហត្ថំ យំ អាសន្នតរំ អង្គំ, តស្ស ឱរិមន្តេន ហត្ថបាសប្បមាណំ បរិច្ឆិន្ទិតព្ពំ. សចេបិ ឯកោ កូបេ ហោតិ, ឯកោ កូបតដេ, ឯកោ វា រុក្ខេ, ឯកោ បថវិយំ, វុត្តនយេនេវ ហត្ថបាសប្បមាណំ បរិច្ឆិន្ទិតព្ពំ. តស្មិំ ឋត្វា សចេបិ ទ្វេ តយោ វា សាមណេរា យំ មជ្ឈិមោ បុរិសោ ឧក្ខិបិតុំ សក្កោតិ, ឯវរូបំ ភារំ បវដ្ដេន្តា ភិក្ខុនោ ភូមិយំ ឋបិតហត្ថំ អារោបេន្តិ, ឧក្ខិបិត្វា វា ភិក្ខុនោ បសារិតហត្ថេ ឯកទេសេនាបិ ឋបេន្តិ, តំ បដិគ្គហិតមេវ ហោតិ. យំ បន បិណ្ឌាយ ចរន្តស្ស បត្តេ រជំ បតតិ, តំ អប្បដិគ្គហិតមេវ ហោតិ, តស្មា បដិគ្គហេត្វាវ ភិក្ខា គណ្ហិតព្ពា. អប្បដិគ្គហេត្វា គណ្ហន្តស្ស វិនយទុក្កដំ, តំ បន បុន បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជន្តស្ស អនាបត្តិ. សចេ ‘‘បដិគ្គហេត្វា ទេថា’’តិ វុត្តេ វចនំ អស្សុត្វា វា អនាទិយិត្វា វា ភិក្ខំ ទេន្តិយេវ, វិនយទុក្កដា មុច្ចតិ, បុន បដិគ្គហេត្វា អញ្ញា ភិក្ខា បដិគ្គហេតព្ពា. សចេ មហាវាតោ តតោ តតោ រជំ បាតេតិ, ន សក្កា ហោតិ ភិក្ខំ គហេតុំ, ‘‘អនុបសម្បន្នស្ស ទស្សាមី’’តិ សុទ្ធចិត្តេន អាភោគំ កត្វា គណ្ហិតុំ វដ្ដតិ. តំ អនុបសម្បន្នស្ស ទត្វា បុន តេន ទិន្នំ វា តស្ស វិស្សាសេន វា បដិគ្គហេត្វា ភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ. អស្សុខេឡសិង្ឃាណិកាទីសុ យំ ឋានតោ ចវិត្វា ហត្ថេ វា បត្តេ វា បតតិ, តំ បដិគ្គហេតព្ពំ, អង្គលគ្គំ បដិគ្គហិតមេវ. បតន្តម្បិ វោច្ឆិន្នញ្ចេ អន្តរា ន គហេតព្ពំ, ឧគ្គហិតកំ នាម ហោតិ, តំ បច្ឆា បដិគ្គហិតម្បិ ន វដ្ដតិ. យំ បន ភេសជ្ជំ វា មូលផលំ វា មាតាទីនំ អត្ថាយ គហេត្វា ឆាយត្ថាយ វា ផលិនិសាខំ ឧក្ខិបិត្វា គច្ឆតិ, តតោ យំ ឥច្ឆតិ, តំ បុន បដិគ្គហេត្វា បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ. យោ បន តត្ថ ជាតកផលិនិសាខាយ វា វល្លិយា វា គហេត្វា ចាលេតិ. តស្ស តតោ លទ្ធំ ផលំ ន វដ្ដតិ, ទុរុបចិណ្ណទុក្កដញ្ច អាបជ្ជតិ, អញ្ញស្ស តំ វដ្ដតិ, ផលិរុក្ខំ បន អបស្សយិតុំ វា អាលម្ពិតុំ វា វដ្ដតិ, បដិគ្គហេត្វា ឋបិតេ យំ អញ្ញំ អង្កុរាទិ ឧប្បជ្ជតិ, បដិគ្គហិតមេវ តំ. យាវ ហិ ហត្ថតោ មុត្តេ និរបេក្ខោ ន ហោតិ, និរបេក្ខតាយ វា ហត្ថតោ ន មុច្ចតិ, តាវ ន បដិគ្គហណំ វិជហតិ, អយមេត្ថ សង្ខេបោ, វិត្ថារោ បន សមន្តបាសាទិកាយំ វុត្តោ.
មុខទ្វារន្តិ គលនាឡិកំ. មុខេន វា ហិ បវិដ្ឋំ ហោតុ, នាសិកាយ វា, គលេន អជ្ឈោហរណីយតាយ សព្ពម្បិ តំ មុខទ្វារំ បវេសិតមេវ ហោតិ. អាហារន្តិ យំកិញ្ចិ យាវកាលិកំ វា យាមកាលិកំ វា សត្តាហកាលិកំ វា យាវជីវិកំ វា. សព្ពញ្ហេតំ អជ្ឈោហរណីយត្តា ‘អាហារោ’តិ វុច្ចតិ, តត្ថ សព្ពម្បិ ធញ្ញំ វា ធញ្ញានុលោមំ វា តាលនាឡិកេរបនសលពុជអលាពុកុម្ភណ្ឌបុស្សផលតិបុសផលឯឡាលុកសង្ខាតំ នវវិធំ មហាផលញ្ចេវ អបរណ្ណញ្ច, យញ្ចញ្ញំ វនមូលបត្តបុប្ផផលាទិ អាហារត្ថំ ផរតិ, តំ សព្ពំ យាវ មជ្ឈន្ហិកកាលោ, តាវ បរិភុញ្ជិតព្ពតោ យាវកាលិកំ នាម. អម្ពបានំ ជម្ពុបានំ ចោចបានំ មោចបានំ មធុកបានំ មុទ្ទិកបានំ សាលូកបានំ ផារុសកបានន្តិ ឥមានិ អដ្ឋ បានានិ, យានិ ច តេសំ អនុលោមានិ វេត្តតិន្តិណិកមាតុលុង្គកបិដ្ឋកោសម្ពករមន្ទាទិខុទ្ទកផលបានានិ, ឯតានិ សព្ពានិ អនុបសម្បន្នេហិ សីតោទកេន មទ្ទិត្វា កតានិ អាទិច្ចបាកានិ វា យាវ រត្តិយា បច្ឆិមយាមំ និទហិត្វា បរិភុញ្ជិតព្ពតោ យាមកាលិកានិ នាម. អវសេសេសុ អនុញ្ញាតផលបត្តបុប្ផរសេសុបិ ឯសេវ នយោ. សប្បិអាទីនិ បញ្ច ភេសជ្ជានិ សត្តាហំ និទហិត្វា បរិភុញ្ជិតព្ពតោ សត្តាហកាលិកានិ នាម. ឥទំ បន យាវកាលិកាទិត្តយំ កាលវិមុត្តញ្ច ឧទកំ ឋបេត្វា អវសេសមូលផលាផលាទិ យំ នេវ ខាទនីយត្ថំ ន ភោជនីយត្ថំ ផរតិ, តំ យាវជីវំ និទហិត្វា សតិ បច្ចយេ បរិភុញ្ជិតព្ពតោ យាវជីវិកំ នាម. អាហរេយ្យាតិ បវេសេយ្យ. អញ្ញត្រ ឧទកទន្តបោនាតិ ឥទំ អនាហារេបិ ឧទកេ អាហារសញ្ញាយ, ទន្តបោនេ ច ‘‘មុខទ្វារំ អាហដំ ឥទ’’ន្តិ សញ្ញាយ កុក្កុច្ចាយន្តានំ កុក្កុច្ចវិនោទនត្ថំ វុត្តំ. ឧទកញ្ហិ យថាសុខំ បាតុំ, ទន្តកដ្ឋញ្ច ទន្តបោនបរិភោគេន បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ. ឋបេត្វា បន ឥទំ ទ្វយំ អវសេសំ អជ្ឈោហរណត្ថាយ គណ្ហតោ គហណេ ទុក្កដំ, អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ បាចិត្តិយំ, សចេបិ ទន្តកដ្ឋរសោ អជានន្តស្ស អន្តោ បវិសតិ, បាចិត្តិយមេវ.
វេសាលិយំ អញ្ញតរំ ភិក្ខុំ អារព្ភ អទិន្នំ អាហារំ អាហរណវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, ‘‘អញ្ញត្រ ឧទកទន្តបោនា’’តិ អយមេត្ថ អនុបញ្ញត្តិ, សាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, បដិគ្គហិតកេ អប្បដិគ្គហិតសញ្ញិនោ, វេមតិកស្ស វា ទុក្កដំ. បដិគ្គហិតសញ្ញិស្ស, ឧទកទន្តបោនេ, ចត្តារិ មហាវិកដានិ សតិ បច្ចយេ អសតិ កប្បិយការកេ សាមំ គហេត្វា បរិភុញ្ជន្តស្ស, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. ឯត្ថ ទុព្ពចោបិ អសមត្ថោបិ កប្បិយការកោ អសន្តបក្ខេយេវ តិដ្ឋតិ, ឆារិកាយ អសតិ សុក្ខទារុំ ឈាបេត្វា, តស្មិញ្ច អសតិ អល្លទារុំ រុក្ខតោ ឆិន្ទិត្វាបិ កាតុំ, មត្តិកត្ថាយ ច បថវិំ ខណិតុម្បិ វដ្ដតិ, ឥទំ បន ចតុព្ពិធម្បិ មហាវិកដំ កាលោទិស្សំ នាម សប្បទដ្ឋក្ខណេយេវ សាមំ គហេតុំ វដ្ដតិ, អញ្ញទា បដិគ្គាហាបេត្វា បរិភុញ្ជិតព្ពំ. អប្បដិគ្គហិតកតា, អននុញ្ញាតតា, ធូមាទិអព្ពោហារិកាភាវោ, អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ ចត្តារិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានីតិ.
ទន្តបោនសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
ភោជនវគ្គោ ចតុត្ថោ.