៨. សន្និធិការកសិក្ខាបទវណ្ណនា

អដ្ឋមេ សន្និធិការកន្តិ ការោ ករណំ កិរិយាតិ អត្ថតោ ឯកំ, សន្និធិ ការោ អស្សាតិ សន្និធិការំ, សន្និធិការមេវ សន្និធិការកំ, បដិគ្គហេត្វា ឯករត្តិំ វីតិនាមិតស្សេតំ នាមំ. តស្មា ឯវំ សន្និធិកតំ យំកិញ្ចិ យាវកាលិកំ វា យាមកាលិកំ វា ‘អជ្ឈោហរិស្សាមី’តិ គណ្ហន្តស្ស បដិគ្គហណេ ទុក្កដំ, អជ្ឈោហារេ អជ្ឈោហារេ បាចិត្តិយំ. សចេបិ បត្តោ ទុទ្ធោតោ ហោតិ, យំ អង្គុលិយា ឃំសន្តស្ស លេខា បញ្ញាយតិ, គណ្ឋិកបត្តស្ស វា គណ្ឋិកន្តរេ ស្នេហោ បវិដ្ឋោ ហោតិ, យោ ឧណ្ហេ ឱតាបេន្តស្ស បគ្ឃរតិ, ឧណ្ហយាគុយា វា គហិតាយ សន្ទិស្សតិ, តាទិសេ បត្តេបិ បុនទិវសេ ភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ. យំ បន ភិក្ខុ និរបេក្ខោ សាមណេរានំ បរិច្ចជិត្វា តេហិ និហិតំ លភិត្វា ភុញ្ជតិ, តំ វដ្ដតិ. សយំ បដិគ្គហេត្វា អបរិច្ចត្តមេវ ហិ ទុតិយទិវសេ កប្បិយភោជនំ ភុញ្ជន្តស្ស បាចិត្តិយំ. អកប្បិយេសុ បន មនុស្សមំសេ ថុល្លច្ចយេន សទ្ធិំ បាចិត្តិយំ, សេសេសុ បន ទុក្កដេន សទ្ធិំ. យាមកាលិកំ សតិ បច្ចយេ អជ្ឈោហរតោ បាចិត្តិយំ, អាហារត្ថាយ អជ្ឈោហរតោ ទុក្កដេន សទ្ធិំ. យោ បន បវារិតោ ហុត្វា អនតិរិត្តកតំ អជ្ឈោហរតិ, តស្ស សព្ពវិកប្បេសុ អបរម្បិ បាចិត្តិយំ វឌ្ឍតិ. សចេ វិកាលេ អជ្ឈោហរតិ, អនតិរិត្តបច្ចយា សព្ពវិកប្បេសុ អនាបត្តិ, សតិ បច្ចយេ វិកាលបច្ចយា យាមកាលិកាទីសុ ច អនាបត្តិ. អវសេសេសុ វិកាលបច្ចយា បាចិត្តិយំ វឌ្ឍតិយេវ. ភិក្ខុស្ស បន សន្និធិ ភិក្ខុនិយា វដ្ដតិ, ភិក្ខុនិយា ច សន្និធិ ភិក្ខុស្ស វដ្ដតិ, ភិក្ខុនិក្ខន្ធកេ (ចូឡវ. ៤២១-៤២២) អនុញ្ញាតត្តា វដ្ដតីតិ.

សាវត្ថិយំ អាយស្មន្តំ ពេលដ្ឋសីសំ អារព្ភ សន្និធិការកភោជនវត្ថុស្មិំ បញ្ញត្តំ, សាធារណបញ្ញត្តិ, អនាណត្តិកំ, តិកបាចិត្តិយំ, សត្តាហកាលិក យាវជីវិកានំ បន អាហារត្ថាយ បដិគ្គហណេ អជ្ឈោហារេ ច ទុក្កដំ. យថា ចេតានិ អាហារត្ថាយ ន កប្បន្តិ, ឯវំ យាវកាលិកាទីហិ សំសដ្ឋានិបិ, វុត្តញ្ហេតំ ‘‘យាវកាលិកេន, ភិក្ខវេ, យាមកាលិកំ តទហុបដិគ្គហិតំ កាលេ កប្បតិ, វិកាលេ ន កប្បតី’’តិអាទិ (មហាវ. ៣០៥). តស្មា សចេបិ តំ តំ តេន តេន សទ្ធិំ សំសដ្ឋំ លភតិ, សចេ អសម្ភិន្នរសំ វា ហោតិ សុធោតំ វា, យថា ឥតរេន សំសគ្គោ ន បញ្ញាយតិ, អត្តនោ កាលានុរូបេន បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ.

សចេ បន សម្ភិន្នរសំ វា ហោតិ ទុទ្ធោតំ វា, ន វដ្ដតិ. យាវកាលិកញ្ហិ អត្តនា សទ្ធិំ សម្ភិន្នរសានិ តីណិបិ យាមកាលិកាទីនិ អត្តនោ សភាវំ ឧបនេតិ, យាមកាលិកំ ទ្វេបិ សត្តាហកាលិកាទីនិ អត្តនោ សភាវំ ឧបនេតិ, សត្តាហកាលិកំ យាវជីវិកមេវ អត្តនោ សភាវំ ឧបនេតិ. តស្មា តេន តទហុបដិគ្គហិតេន សទ្ធិំ តទហុបដិគ្គហិតំ វា បុរេ បដិគ្គហិតំ វា យាវជីវិកំ សត្តាហំ កប្បតិ, ទ្វីហប្បដិគ្គហិតេន ឆាហំ, តីហប្បដិគ្គហិតេន បញ្ចាហំ…បេ… សត្តាហប្បដិគ្គហិតេន តទហេវ កប្បតីតិ វេទិតព្ពំ. តស្មាយេវ ហិ ‘‘សត្តាហកាលិកេន, ភិក្ខវេ, យាវជីវិកំ តទហុបដិគ្គហិត’’ន្តិ អវត្វា ‘‘បដិគ្គហិតំ សត្តាហំ កប្បតី’’តិ វុត្តំ. កាលយាមសត្តាហាតិក្កមេសុ ចេត្ថ វិកាលភោជន សន្និធិភេសជ្ជសិក្ខាបទានំ វសេន អាបត្តិយោ វេទិតព្ពា, ឥមេសុ បន ចតូសុ កាលិកេសុ យាវកាលិកំ យាមកាលិកន្តិ ឥមមេវ ទ្វយំ អន្តោវុដ្ឋញ្ចេវ សន្និធិការកញ្ច, សត្តាហកាលិកំ យាវជីវិកញ្ច អកប្បិយកុដិយំ និក្ខិបិតុម្បិ វដ្ដតិ, សន្និធិម្បិ ន ជនេតិ. អកប្បិយកុដិយំ អន្តោវុដ្ឋេន បន តេន សទ្ធិំ ឥតរទ្វយំ តទហុបដិគ្គហិតម្បិ ន វដ្ដតិ, មុខសន្និធិ នាម ហោតិ, មហាបច្ចរិយំ បន អន្តោវុដ្ឋំ ហោតីតិ វុត្តំ. តត្ថ នាមមត្តមេវ នានាករណំ, អាបត្តិ បន ទុក្កដមេវ. តត្ថ អកប្បិយកុដិ នាម សង្ឃស្ស វា ឧបសម្បន្នបុគ្គលស្ស វា សន្តកំ វសនត្ថាយ កតគេហំ, តត្ថ សហសេយ្យប្បហោនកេ បទេសេ វុដ្ឋំ យាវកាលិកញ្ច យាមកាលិកញ្ច សង្ឃិកំ វា ឧបសម្បន្នបុគ្គលស្ស វា សន្តកំ អន្តោវុដ្ឋំ នាម ហោតិ, តត្ថ បក្កំ អន្តោបក្កំ នាម, យត្ថ កត្ថចិ បន សយំ បក្កំ សាមំ បក្កំ នាម, តំ សព្ពំ អនជ្ឈោហរណីយំ. តេន តេន សទ្ធិំ សំសដ្ឋម្បិ តំគតិកមេវ, សព្ពំ អជ្ឈោហរន្តស្ស ទុក្កដំ. តស្មា អន្តោវុដ្ឋអន្តោបក្កមោចនត្ថំ ភគវតា ចតស្សោ កប្បិយភូមិយោ (មហាវ. ២៩៥) អនុញ្ញាតា, តាសំ វិនិច្ឆយោ សមន្តបាសាទិកាយំ (មហាវ. អដ្ឋ. ២៩៥) វុត្តោ. យត្ថ បនេតា ន សន្តិ, តត្ថ អនុបសម្បន្នស្ស សន្តកំ កត្វា បរិភុញ្ជិតុំ វដ្ដតិ. សាមំ បាកម្បិ បុនបាកំ វដ្ដតិ, អសន្និធិការកេ សន្និធិការកសញ្ញិនោ, វេមតិកស្ស វា ទុក្កដំ. អសន្និធិការកសញ្ញិនោ, យាវកាលិកាទីនិ តីណិ និទហិត្វា សកំ សកំ កាលំ អនតិក្កមិត្វា, យាវជីវិកំ សទាបិ សតិ បច្ចយេ បរិភុញ្ជន្តស្ស, ឧម្មត្តកាទីនញ្ច អនាបត្តិ. អាមិសំ, សន្និធិភាវោ, តស្ស អជ្ឈោហរណន្តិ ឥមានេត្ថ តីណិ អង្គានិ. សមុដ្ឋានាទីនិ ឯឡកលោមសទិសានេវាតិ.

សន្និធិការកសិក្ខាបទវណ្ណនា និដ្ឋិតា.